Mệnh lệnh chấm dứt lạm thu đầu năm học

Tình trạng lạm thu đầu năm học từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh và là gánh nặng tài chính đối với không ít gia đình học sinh. Do đó, việc siết chặt quản lý, chấm dứt lạm thu được ngành giáo dục xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và yêu cầu các trường phải thực hiện nghiêm túc.

Một giờ học của cô, trò Trường Mầm non Bút Sơn, xã Hoằng Hóa.

Những năm gần đây, kinh phí đầu tư cho giáo dục đã được nâng lên, song vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Việc phát triển cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giảng dạy luôn là mong muốn của tất cả phụ huynh và các nhà trường. Để thực hiện được điều đó, các trường học đã đẩy mạnh công tác xã hội hóa, huy động sự đóng góp từ nhiều nguồn lực, trong đó có gia đình các em học sinh. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều khoản thu theo hình thức “tự nguyện” hay “xã hội hóa” lại khiến các bậc phụ huynh cảm thấy không hài lòng.

Thực tế, các khoản thu phải có sự đồng thuận của phụ huynh và các trường phải công khai, thống nhất với phụ huynh. Nếu có sự bất thường trong thu, chi thì phụ huynh chính là “kênh” giám sát quan trọng, trung thực nhất. Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT ngày 22/11/2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ban hành điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh quy định rất rõ, ban đại diện cha mẹ học sinh không có chức năng thu, chi tài chính trong trường học, dù đó là khoản thu tự nguyện.

Nhằm siết chặt tình trạng lạm thu trong trường học, hằng năm, Sở GD&ĐT đều có văn bản chỉ đạo và yêu cầu các nhà trường quán triệt, nắm vững, thực hiện nghiêm túc các quy định của ngành; công khai, dân chủ các khoản thu, chi tới phụ huynh nhằm tạo sự đồng thuận trong Nhân dân. Đồng thời, yêu cầu các nhà trường không được đặt ra các khoản thu không có trong quy định, hoặc thu quá cao đối với những khoản thu có trong quy định; đồng thời kiên quyết xử lý nếu đơn vị vi phạm. Mới đây, Sở GD&ĐT ban hành Công văn số 4754/SGDĐT-KHTC hướng dẫn thực hiện các khoản thu, chi trong các cơ sở giáo dục công lập năm học 2026-2027.

Công văn yêu cầu các đơn vị giáo dục phải chủ động rà soát toàn bộ các khoản thu ngay từ đầu năm học, tránh tình trạng phát sinh nhiều khoản thu không cần thiết hoặc thu không đúng quy định. Việc huy động nguồn lực xã hội cho giáo dục phải được thực hiện đúng bản chất của xã hội hóa, không được quy định mức tài trợ bình quân, mức tối thiểu hoặc sử dụng hoạt động tài trợ để gây sức ép đối với học sinh, cha mẹ học sinh. Đặc biệt, các nhà trường không lợi dụng danh nghĩa ban đại diện cha mẹ học sinh để tổ chức thu, vận động các khoản không thuộc nội dung hoạt động của ban theo quy định tại Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT ngày 22/11/2011 của Bộ GD&ĐT. Trong đó nhấn mạnh, ban đại diện cha mẹ học sinh không được vận động tiền để bảo đảm an ninh trường học, trông giữ phương tiện, vệ sinh trường lớp; khen thưởng cán bộ, giáo viên, nhân viên; mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học; sửa chữa, nâng cấp, xây dựng công trình trường học.

Các nhà trường không thu tiền vệ sinh trường, lớp và các công trình vệ sinh đối với học sinh THCS, THPT, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục thường xuyên - kỹ thuật tổng hợp. Sở GD&ĐT lưu ý việc mua sắm đồng phục, phù hiệu học sinh, học liệu, đồ chơi và các vật dụng phục vụ trực tiếp cho học sinh thực hiện theo quy định của pháp luật và nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch; không để cơ sở giáo dục tổ chức thu trái quy định hoặc ép buộc học sinh, cha mẹ học sinh phải mua. Sở GD&ĐT cũng yêu cầu các khoản thu phải được hạch toán đầy đủ, có hóa đơn, chứng từ và công khai theo quy định. Nhà trường thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản thuộc diện phải thực hiện; không để giáo viên, nhân viên, ban đại diện cha mẹ học sinh hoặc cá nhân khác sử dụng tài khoản cá nhân để thu, giữ, quản lý tiền thay cho nhà trường...

Từ nội dung Công văn số 4754/SGDĐT-KHTC cho thấy quyết tâm của ngành giáo dục trong việc chấm dứt triệt để tình trạng lạm thu. Đây không chỉ là văn bản chỉ đạo đơn thuần mà là “mệnh lệnh hành động” yêu cầu hiệu trưởng các trường học phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, bảo đảm tính tự nguyện và công khai trong mọi khoản thu, chi. Sở GD&ĐT sẽ tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm những trường hợp để xảy ra sai phạm, hướng tới xây dựng môi trường học đường lành mạnh, giữ gìn uy tín của ngành và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Bài và ảnh: Phong Sắc