Liên minh Ngũ Nhãn trước nguy cơ rạn nứt khi Anh và Canada xoay trục về phía Trung Quốc

Báo SCMP số ra ngày 31/1 nhận định, sự kiện Anh và Canada chủ động tái thiết lập quan hệ sâu rộng với Trung Quốc vào tháng 1/2026 đang tạo ra một “cơn địa chấn” chính trị, đẩy liên minh tình báo Ngũ Nhãn (Five Eyes) vào tình thế báo động về sự chia rẽ nội bộ chưa từng có.

Chiến lược “Nước Mỹ trên hết” của Nhà Trắng đang khiến các thành viên liên minh “Ngũ Nhãn” - Five Eyes xem xét lại mối quan hệ của họ với Bắc Kinh. Ảnh: SCMP

Theo ghi nhận từ tờ South China Morning Post, chuyến thăm Bắc Kinh mới đây của Thủ tướng Canada Mark Carney và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đánh dấu bước ngoặt lớn. Canada không chỉ ký kết thỏa thuận “đối tác chiến lược” mà còn chấp nhận giảm thuế cho xe điện Trung Quốc để đổi lấy các ưu đãi nông sản. Trong khi đó, Anh cũng đạt được các thỏa thuận đầu tư quan trọng và gỡ bỏ lệnh trừng phạt với một số quan chức, bất chấp những cảnh báo gay gắt từ phía Mỹ.

Liên minh Ngũ Nhãn (Five Eyes) là một liên minh tình báo bao gồm 5 quốc gia nói tiếng Anh, được coi là mạng lưới chia sẻ tin tức tình báo toàn cầu lâu đời và chặt chẽ nhất thế giới. Liên minh gồm: Mỹ, Anh, Canada, Australia, Newzealand. Liên minh được định hình bởi Thỏa thuận UKUSA năm 1946 nhằm mục đích chia sẻ tình báo tín hiệu để đối phó với Liên Xô trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Liên minh Ngũ Nhãn (Five Eyes) là một liên minh tình báo bao gồm 5 quốc gia nói tiếng Anh do Mỹ dẫn đầu là liên minh tình báo lâu đời nhất thế giới . Ảnh: Etime

Tuy nhiên, động thái xoay trục của Anh và Canada đang tạo ra ba mối đe dọa trực tiếp đối với sự tồn tại của khối Ngũ Nhãn

Thứ nhất là sự xói mòn lòng tin chiến lược. Việc hai thành viên nòng cốt tìm cách “phá băng” với đối thủ bị coi là “mối đe dọa lớn nhất” khiến Mỹ nghi ngờ sự trung thành của các đồng minh. Tổng thống Donald Trump đã không ngần ngại gọi đây là chiến lược “rất nguy hiểm” và đe dọa áp thuế trừng phạt 100% lên hàng hóa Canada.

Thứ hai là rủi ro rò rỉ tình báo. Việc thắt chặt quan hệ kinh tế và công nghệ với Bắc Kinh làm dấy lên lo ngại về khả năng xâm nhập của các hoạt động gián điệp. Điều này có thể buộc Washington phải hạn chế chia sẻ các dữ liệu tình báo nhạy cảm với London và Ottawa, trực tiếp làm suy yếu mạng lưới giám sát toàn cầu của khối.

Cuối cùng là nguy cơ tan rã hoặc phân hóa. Các chuyên gia nhận định Ngũ Nhãn đang đứng trước kịch bản “chia để trị”. Khi lợi ích kinh tế cá nhân được đặt lên trên an ninh chung, khối này có thể bị phân tách thành một “lõi cứng” (gồm Mỹ và Australia,) và các thành viên bên lề, làm mất đi sức mạnh răn đe thống nhất đối với các đối thủ cạnh tranh.

Dù cơ chế chia sẻ thông tin cốt lõi đã tồn tại gần 80 năm, nhưng sự chuyển dịch lần này cho thấy các thành viên đang ưu tiên quyền tự chủ kinh tế hơn là duy trì một mặt trận chung cứng nhắc, khiến tương lai của liên minh tình báo quyền lực nhất thế giới trở nên mờ mịt hơn bao giờ hết.

Nhật Lệ

Nguồn: SCMP