Khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học, lập trình và robotics trong thế hệ trẻ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc đưa khoa học, công nghệ, lập trình và robotics đến gần hơn với học sinh đang mở ra những hướng tiếp cận mới trong giáo dục. Thông qua các lớp học STEM, câu lạc bộ công nghệ và sân chơi sáng tạo, học sinh không chỉ được trang bị kiến thức mà còn có cơ hội phát triển tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, tinh thần đổi mới sáng tạo và từng bước làm chủ công nghệ.

Tiết học “Thiết kế cảm xúc và hiệu ứng âm thanh vui nhộn” của các em học sinh lớp 4A1, Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa.

Từ lớp học lập trình đến không gian sáng tạo

Trong tiết học Coding 4 với chủ đề “Thiết kế cảm xúc và hiệu ứng âm thanh vui nhộn”, học sinh lớp 4A1, Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa hào hứng sáng tạo các nhân vật trên nền tảng Scratch. Chỉ bằng những thao tác đơn giản, các em có thể thay đổi biểu cảm vui, buồn của nhân vật, kết hợp hiệu ứng âm thanh để tạo nên những câu chuyện sinh động, hài hước.

Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, các em học sinh từng bước làm quen với việc chỉnh sửa trang phục nhân vật, sử dụng các khối lệnh và tích hợp hiệu ứng âm thanh. Các em học sinh đã vận dụng kiến thức lập trình để hiện thực hóa ý tưởng, đồng thời chủ động thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm.

Với phương pháp học tập theo dự án (Project-Based Learning), kết hợp giáo dục STEM/STEAM, tiết học không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức công nghệ mà còn tạo điều kiện phát triển tư duy thẩm mỹ, khả năng cảm thụ âm thanh và trí tưởng tượng. Qua từng lần thử nghiệm, các em học cách phát hiện vấn đề, tìm phương án xử lý và phối hợp với bạn bè để hoàn thành nhiệm vụ.

Điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong cách tiếp cận kiến thức. Thay vì tiếp thu thụ động, học sinh được trực tiếp trải nghiệm, thực hành và sáng tạo. Công nghệ vì thế không còn là những khái niệm xa lạ mà trở thành công cụ giúp các em khám phá thế giới, giải quyết vấn đề và phát triển năng lực bản thân.

Không chỉ dừng lại ở các tiết học lập trình, AI và robotics đang từng bước được đưa vào hoạt động giáo dục tại nhiều trường học trên địa bàn tỉnh. Thông qua các hoạt động STEM, học sinh có cơ hội tiếp cận tư duy thuật toán, điều khiển robot, nhận diện hình ảnh và xử lý dữ liệu. Đây là những nền tảng quan trọng giúp các em từng bước thích ứng với yêu cầu của thị trường lao động trong tương lai.

Tạo sân chơi phát huy tài năng trẻ

Nhằm thúc đẩy phong trào học tập, nghiên cứu khoa học, sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong thanh thiếu nhi, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Thanh Hóa phối hợp với Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-Bit Thanh Hóa tổ chức cuộc thi Robotics tỉnh Thanh Hóa lần thứ II năm 2026.

Cuộc thi tạo sân chơi trí tuệ, bổ ích, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức STEM vào thực tiễn, đồng thời rèn luyện tư duy logic, kỹ năng lập trình, khả năng làm việc nhóm và bản lĩnh thi đấu. Đây cũng là dịp để các em giao lưu, học hỏi, phát hiện năng lực, nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu khoa học và từng bước tiếp cận những lĩnh vực công nghệ mới.

Từ góc độ đào tạo, ông Lê Minh Đức, Giám đốc Trung tâm Sáng tạo công nghệ 8-Bit Thanh Hóa, cho biết: “Trước đây, nhiều học sinh chỉ được tiếp cận với lập trình hoặc robotics khi bước vào giảng đường đại học. Việc thiếu cơ hội trải nghiệm từ sớm khiến các em gặp khó khăn trong việc nhận diện sở thích, năng lực của bản thân, từ đó đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp. Xuất phát từ thực tế này, Trung tâm Sáng tạo Công nghệ 8-Bit xây dựng mô hình đào tạo STEM, lập trình và robotics dành cho học sinh từ bậc tiểu học trở lên. Chương trình được thiết kế theo lộ trình từ cơ bản đến nâng cao, bắt đầu với tư duy logic, lắp ghép lego, sau đó tiếp cận scratch, python, robotics và các bài toán điều khiển robot”.

Theo ông Lê Minh Đức, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa và robotics phát triển nhanh chóng, việc tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận công nghệ từ sớm có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, điều các em cần không chỉ là thiết bị hiện đại mà còn là môi trường học tập khuyến khích sáng tạo, thử nghiệm và chấp nhận những sai sót trong quá trình tìm tòi.

Thực tiễn từ các lớp học lập trình, hoạt động STEM và sân chơi robotics cho thấy, giáo dục công nghệ từ sớm không chỉ góp phần đổi mới phương pháp dạy và học mà còn mở ra cơ hội phát hiện, bồi dưỡng những tài năng trẻ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Khi được tạo điều kiện tiếp cận kiến thức, trực tiếp thực hành và tham gia các hoạt động sáng tạo, học sinh có cơ hội phát triển toàn diện cả về tư duy, kỹ năng và khả năng thích ứng. Đây cũng là nền tảng để khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học, thúc đẩy tinh thần khởi tạo ý tưởng và hình thành năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn bằng công nghệ. Qua đó, góp phần hình thành thế hệ công dân số có tri thức, tư duy sáng tạo, khả năng làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Bài và ảnh: Linh Hương