Khi bộ đội biên phòng trở thành “hướng dẫn viên số”

Trước đây, ông Phạm Văn Duyên, sinh năm 1953, ở bản Na Mèo, xã Na Mèo chỉ nghĩ điện thoại là để nghe và gọi. Nhưng sau khi được cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Na Mèo hướng dẫn, ông mới biết chiếc điện thoại mình sử dụng còn có nhiều tiện ích. Giờ đây, ông có thể sử dụng sổ sức khỏe điện tử, xem dự báo thời tiết và nhận lương qua tài khoản nên ông thấy chiếc điện thoại giờ mới phát huy hiệu quả thực sự.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Na Mèo hướng dẫn cài đặt VNeID cho người dân.

Câu chuyện của ông Duyên cũng là sự thay đổi đang diễn ra ở nhiều bản làng vùng biên. Với người lớn tuổi, làm quen với công nghệ không phải lúc nào cũng dễ dàng. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ biên phòng không chỉ tuyên truyền mà còn trực tiếp hướng dẫn từng thao tác, giúp bà con sử dụng những tiện ích phù hợp.

Tại bản Vịn, xã Bát Mọt, những buổi hướng dẫn kỹ năng số được tổ chức ngay tại nhà văn hóa. Người dân được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thực hành các tiện ích số trong đời sống.

Theo anh Lê Văn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Bát Mọt, chuyển đổi số ở khu vực biên giới còn khó khăn khi một bộ phận người dân chưa có điện thoại thông minh, nhận thức và kỹ năng công nghệ hạn chế, nhất là người cao tuổi. Vì vậy, lực lượng chức năng phải tuyên truyền nhiều lần, “cầm tay chỉ việc”, từ tuyên truyền tập trung đến đi từng ngõ, gõ từng nhà. Sự nhiệt tình, tỉ mỉ, kiên trì của cán bộ, chiến sĩ đã giúp ngày càng nhiều người dân biết sử dụng các tiện ích số. Xã phấn đấu đến hết năm 2026 có 80% người dân biết sử dụng các tiện ích công nghệ số.

Với lực lượng biên phòng, hỗ trợ người dân chuyển đổi số cũng gắn với công tác bám dân, bám địa bàn. Khi xuống bản, cán bộ, chiến sĩ vừa nắm tình hình, tuyên truyền pháp luật, vừa hướng dẫn bà con tiếp cận những tiện ích mới.

Nếu ở Na Mèo, Bát Mọt, người lính biên phòng giúp người dân làm quen với công nghệ, thì tại Đồn Biên phòng Hải Hòa, công nghệ được sử dụng để tạo thêm một kênh tiếp nhận thông tin từ Nhân dân.

Đồn Biên phòng Hải Hòa quản lý 23,5km bờ biển với hơn 25.000 hộ dân, trên 100.000 nhân khẩu thuộc các phường Tĩnh Gia, Hải Lĩnh, Tân Dân và Ngọc Sơn. Địa bàn có hơn 1.100 phương tiện khai thác thủy sản, với khoảng 3.000 lao động trực tiếp trên biển. Hoạt động nghề cá thường xuyên, trong khi nhiều người còn e ngại khi phản ánh trực tiếp hành vi vi phạm vì các mối quan hệ họ hàng, làng xóm.

Từ tháng 3/2026, Đồn Biên phòng Hải Hòa triển khai mô hình tiếp nhận thông tin qua mã QR ẩn danh. 41 mã QR được lắp đặt tại các cảng cá Lạch Bạng, Lạch Ghép và nhiều điểm công cộng ở khu dân cư ven biển.

Chỉ cần dùng điện thoại thông minh quét mã, người dân có thể gửi phản ánh trực tiếp đến lực lượng biên phòng mà không bắt buộc gặp mặt hay cung cấp danh tính. Cách làm này tạo thêm một kênh thông tin nhanh, thuận tiện và kín đáo, giúp người dân mạnh dạn hơn khi cung cấp thông tin.

Theo Trung tá Hoàng Ngọc Trung, Chính trị viên Đồn Biên phòng Hải Hòa, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân tin tưởng và sử dụng được. Vì vậy, cán bộ phải xuống tận địa bàn hướng dẫn từng người.

Đơn vị duy trì tổ “Bộ đội biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới” gồm 7 cán bộ, thường xuyên xuống khu dân cư, bến cá hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, đăng ký tài khoản VNeID, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và quét mã QR gửi thông tin. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tổ chức 6 buổi tuyên truyền với gần 250 lượt người dân tham gia.

Qua 41 mã QR, hệ thống đã tiếp nhận 12 tin báo ẩn danh; trong đó có 6 tin đủ điều kiện xác minh, góp phần tham mưu xử lý 1 vụ việc liên quan đến an ninh trật tự. Con số chưa lớn, nhưng phía sau đó là một thay đổi đáng chú ý: người dân không chỉ được hướng dẫn sử dụng công nghệ, mà còn biết dùng công nghệ để tham gia giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn.

Từ những bản làng vùng biên đến địa bàn ven biển, cách làm khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: để người dân trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi số. Trong hành trình ấy, những người lính biên phòng tiếp tục đến gần dân, hiểu dân, đồng hành cùng dân.

Bên cạnh những cuộc tuần tra, những buổi tuyên truyền pháp luật, hôm nay các anh còn có thêm một nhiệm vụ mới: trở thành những “hướng dẫn viên số”, giúp bà con bước vào đời sống số một cách tự tin, an toàn.

Bài và ảnh: Thúy Lượng