Giá dầu diesel tăng kỷ lục gây sức ép lên kinh tế châu Âu

Giá dầu diesel tăng lên mức kỷ lục đang gây sức ép trên diện rộng đối với kinh tế châu Âu, đẩy chi phí vận tải tăng, gây khó khăn cho nông dân và doanh nghiệp trong bối cảnh nguồn cung từ Nga và Trung Đông bị gián đoạn, khiến thị trường nhiên liệu toàn cầu vốn đã căng thẳng càng chịu thêm áp lực.

Phân tích dữ liệu trong Bản tin Dầu mỏ hằng tuần mới nhất của Ủy ban châu Âu (EC) cho thấy giá bán lẻ dầu diesel bình quân có trọng số theo mức tiêu thụ tại Liên minh châu Âu (EU) đã lên mức kỷ lục 2,23 euro/lít, trong khi giá bán buôn cũng tăng mạnh. Theo Platts, đơn vị cung cấp các chỉ số giá chuẩn về năng lượng và hàng hóa, giá dầu diesel hàm lượng lưu huỳnh siêu thấp 10 ppm giao tại Tây Bắc châu Âu ngày 15/9 đạt 1.642,25 USD/tấn, mức cao nhất kể từ khi chỉ số này được theo dõi năm 2007.

Dầu diesel đóng vai trò chủ đạo trong vận tải đường bộ châu Âu. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu, khoảng 96% số xe tải đang hoạt động tại EU sử dụng dầu diesel. Tỷ lệ này ở số xe tải mới đăng ký trong nửa đầu năm 2026 là 92,1%. Cơ quan thống kê châu Âu Eurostat cho biết các xe tải tại EU đã vận chuyển 13,3 tỷ tấn hàng hóa trong năm 2025.

Tại Đức, nhiên liệu chiếm khoảng 1/3 tổng chi phí của các doanh nghiệp vận tải đường bộ. Hiệp hội Vận tải đường bộ, Logistics và Xử lý chất thải Liên bang Đức ước tính giá diesel tăng 10% có thể khiến tổng chi phí vận hành tăng khoảng 3%. Tổ chức Transport & Environment cho rằng giá diesel tăng đang khiến châu Âu phát sinh thêm khoảng 203 triệu euro/ngày, trong đó chi phí diesel đường bộ tăng thêm khoảng 40 tỷ euro kể từ khi xung đột tại Trung Đông bắt đầu cuối tháng 2.

Một trong những nguyên nhân chính là tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các loại nhiên liệu chưng cất trung bình. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết diesel và dầu gasoil chiếm gần 30% nhu cầu dầu mỏ toàn cầu. Trong tháng 8, lượng xuất khẩu ròng diesel và gasoil của các nước vùng Vịnh chỉ đạt khoảng 390.000 thùng/ngày, hơn 1/4 mức trước xung đột. Cùng với Nga, các nước vùng Vịnh đã giảm khoảng 1,6 triệu thùng/ngày lượng xuất khẩu hai loại nhiên liệu này so với tháng 2.

Trước sức ép gia tăng, một số nước châu Âu đã triển khai biện pháp hỗ trợ. Pháp cho phép tiếp tục bán một số loại diesel dành cho mùa Hè trong nửa đầu tháng 11, trong khi Đức dự kiến tạm thời giảm thuế năng lượng đối với xăng và diesel từ ngày 1/10. Phần Lan dành khoảng 8,7 triệu euro hỗ trợ khẩn cấp cho các trang trại chịu ảnh hưởng nặng nề, trong khi Latvia giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt đối với diesel và Croatia tiếp tục kiểm soát giá nhiên liệu.

Tình hình đang ngày càng phức tạp hơn khi Mỹ cân nhắc hạn chế xuất khẩu dầu diesel. EC cho biết khoảng một nửa lượng diesel nhập khẩu của EU trong tháng 8 đến từ Mỹ, trong khi Kpler ước tính Mỹ cung cấp khoảng 32% lượng diesel nhập khẩu từ ngoài EU của khối trong năm nay. Các chuyên gia cảnh báo hạn chế nguồn cung từ Mỹ có thể buộc các nhà nhập khẩu châu Âu cạnh tranh gay gắt hơn để tìm nguồn thay thế.

Ngọc Liên