Đừng đánh cắp tuổi thơ của trẻ em gái

Tôi có một cô con gái đến tuổi cập kê và mỗi lần nhớ lại lần đi công tác ở miền núi xứ Thanh gặp em gái dẫu chưa đến tuổi kết hôn mà đã một nách hai con, lòng lại ái ngại, xót xa. Ở cái tuổi mà lẽ ra em cần được bảo vệ lại đã phải sớm lo toan cả một gánh nặng gia đình.

Ngày 11/10 hằng năm là Ngày Quốc tế Trẻ em gái, được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chính thức thông qua năm 2011. Năm 2026, thông điệp hành động “Chấm dứt nạn tảo hôn và thúc đẩy quyền của trẻ em gái!” nhắc chúng ta nhìn thẳng vào một thực tế: tảo hôn không chỉ lấy đi một phần tuổi thơ của trẻ em gái, mà còn có thể kéo theo những hệ lụy lâu dài đối với việc học tập, sức khỏe, cơ hội việc làm và khả năng tự quyết định tương lai.

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đằng sau một cuộc hôn nhân sớm có thể là hoàn cảnh kinh tế khó khăn, những quan niệm cũ còn lạc hậu, hoặc có thể là khoảng cách tiếp cận giáo dục, thiếu thông tin và cả sự hạn chế trong khả năng tự bảo vệ của chính các em.

Thế nhưng cũng ở vùng miền núi xứ Thanh, nhờ công tác truyền thông, tư vấn, nhiều gia đình đã đồng hành cùng các con để chọn một con đường khác đó là học tập và lao động, chứ không kết hôn sớm. Và rõ ràng, chấm dứt tảo hôn không thể chỉ dừng lại ở việc nói với các em rằng: “Đừng lấy chồng sớm”. Điều quan trọng là phải cùng chung tay tạo ra những lựa chọn khác để cho các em được học tập, được vui chơi, được chăm sóc, được lên tiếng và được quyết định tương lai của chính mình.

Một trẻ em gái được bảo vệ không chỉ là một em gái không bị xâm hại hay không phải lấy chồng sớm. Em gái ấy phải được đến trường, được nói lên suy nghĩ của mình, được ước mơ, được lựa chọn và được lớn lên mà không bị giới hạn bởi suy nghĩ rằng “con gái thì phải thế này, con gái thì không được thế kia”. Bình đẳng giới thực chất bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một gia đình cho con gái được học tiếp, một người cha chia sẻ việc nhà, một thầy cô lắng nghe tiếng nói của học sinh nữ, một cộng đồng không coi tảo hôn là chuyện bình thường. Và đó là khi chúng ta không còn hỏi một em gái “bao giờ lấy chồng?”, mà hỏi em “sau này em muốn trở thành người như thế nào?”

Vì vậy, Ngày Quốc tế Trẻ em gái không chỉ là một ngày để chúng ta nói về trẻ em gái. Đó còn là lời nhắc rằng một xã hội văn minh phải bắt đầu từ việc bảo vệ những năm tháng đẹp nhất của trẻ thơ. Nhìn bé gái nhà mình đang ngày ngày đến trường vun đắp ước mơ tương lai, tôi vẫn còn nhớ mãi em bé gái năm nào ở miền núi xứ Thanh. Không biết giờ này em sống thế nào? Nếu ngày ấy em có thêm một cơ hội, thêm một người lắng nghe, thêm một mái trường để trở về, liệu con đường của em có khác? Câu hỏi ấy có lẽ không chỉ dành cho riêng em?

Nguyễn Hường