Củng cố tiêu chí nông thôn mới qua 6 chương trình chuyên đề

Sau sắp xếp bộ máy hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ trong Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM gặp nhiều khó khăn do thay đổi bộ máy, nhiều chỉ tiêu, tiêu chí không còn phù hợp. Để triển khai nhiệm vụ trong điều kiện mới, Thanh Hóa đã bám sát nội dung để triển khai qua 6 chuyên đề thành phần.

Nhiều sản phẩm OCOP của xã Hóa Quỳ được giới thiệu, quảng bá tại sự kiện Hội nghị kết nối cung cầu và trưng bày, giới thiệu sản phẩm nông sản, thực phẩm an toàn tỉnh Thanh Hóa năm 2025.

Đầu tiên là Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Sau khi chính quyền cấp huyện giải thể để thành lập các xã mới với quy mô lớn hơn về diện tích lẫn dân số, các xã mới đã bắt tay ngay vào thúc đẩy phát triển kinh tế, các chủ thể vẫn duy trì sự năng động trong sản xuất, phát triển thị trường cho sản phẩm OCOP.

Thông tin từ Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh cho biết, để không gián đoạn chương trình sản xuất quan trọng này, đơn vị đã tổ chức 4 lớp tập huấn về Chương trình OCOP cho 240 học viên là chủ thể OCOP trên địa bàn tỉnh. Năm 2025 với rất nhiều biến động, song Thanh Hóa vẫn có thêm 59 sản phẩm OCOP được công nhận. Lũy kế đến nay, toàn tỉnh đã có 661 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm 5 sao là nước mắm Lê Gia và mắm tôm Lê Gia, 59 sản phẩm 4 sao và 600 sản phẩm 3 sao. Hội nghị kết nối cung cầu và trưng bày, giới thiệu sản phẩm nông sản, thực phẩm an toàn tỉnh Thanh Hóa năm 2025 được tổ chức vào trung tuần tháng 11 tại Quảng trường Lam Sơn (phường Hạc Thành) đã ghi nhận hàng trăm sản phẩm OCOP của tỉnh được giới thiệu, trao đổi. Một đợt quảng bá và phát triển thị trường sôi động, nhộn nhịp cho sản phẩm OCOP được diễn ra với 300 gian hàng, hầu như gian nào cũng có sản phẩm OCOP.

Ngành nông nghiệp và môi trường cũng đồng hành XDNTM với chương trình thành phần “Tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn”. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện chiến dịch thông tin, tuyên truyền về tăng cường bảo vệ môi trường, cấp nước sạch nông thôn trong XDNTM; tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo. Đồng thời, ban hành văn bản và triển khai nhiều nhiệm vụ thực hiện các tiêu chí môi trường trong XDNTM... Sở còn tham gia các văn bản góp ý các chỉ tiêu, tiêu chí thuộc lĩnh vực môi trường trong XDNTM các cấp để xây dựng, áp dụng cho giai đoạn 2026-2030.

Trên cơ sở Quyết định số 431/QĐ-UBND ngày 6/2/2023 của UBND tỉnh ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn trên địa bàn tỉnh, các sở, ngành khác và các địa phương cũng theo chức năng, nhiệm vụ được giao, đã chủ động thực hiện và phối hợp thực hiện các nội dung. Năm 2025, toàn tỉnh có thêm 3.610 hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh. Đến nay, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh toàn tỉnh đã đạt 98,5%. Một diện mạo nông thôn ở khắp các vùng quê trong tỉnh đang thay đổi tích cực, cảnh quan môi trường ngày càng được cải thiện với nhiều dấu ấn.

Trong XDNTM nhiều giai đoạn gần đây, “an ninh trật tự” (ANTT) là tiêu chí thứ 19 được quy định trong bộ tiêu chí quốc gia ở cấp xã. Đây cũng là việc làm thường xuyên của lực lượng công an cùng các địa phương nên được tỉnh chọn làm chương trình thành phần trong XDNTM thời gian qua với tên gọi “Chương trình nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện tiêu chí ANTT trong XDNTM”. Lực lượng công an từ tỉnh đến cơ sở chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo nhằm huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân tham gia bảo vệ ANTT và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc phù hợp với đặc điểm, tình hình địa bàn nông thôn gắn với XDNTM.

Năm 2025, 100% tin tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố được tiếp nhận, thụ lý, kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đảm bảo đúng pháp luật và yêu cầu đề ra. Kết quả điều tra khám phá án đạt tỷ lệ cao (trên 85%), ngăn chặn tội phạm hoạt động “lộng hành”, hoạt động theo kiểu “xã hội đen”. An ninh trên các tuyến, lĩnh vực, địa bàn, mục tiêu trọng điểm tiếp tục được giữ vững ổn định, không xảy ra đột xuất, bất ngờ và hình thành “điểm nóng” phức tạp về ANTT.

Hiện nay, toàn tỉnh đang duy trì hiệu quả hoạt động của 1.037 mô hình trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc với 4.578 điểm nhân rộng trên địa bàn. Điển hình như xã miền núi Yên Nhân có mô hình “Xã tự quản không ma túy" đã được Ban Chỉ đạo 138 Trung ương thông báo nhân rộng toàn quốc. Mô hình

“Camera với ANTT” trong XDNTM của hàng chục xã trên địa bàn tỉnh cũng mới được Cục V05, Bộ Công an thông báo nhân rộng trên toàn quốc. Toàn tỉnh hiện đang duy trì hoạt động hiệu quả 2.120 mô hình “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy”, 1.670 mô hình “Điểm chữa cháy công cộng”, 146 mô hình “Tái hòa nhập cộng đồng”... Tất cả đang góp phần xây dựng tiêu chí ANTT trong XDNTM; đồng thời tạo tiền đề để thực hiện tiêu chí thứ 10 của xã NTM cho giai đoạn 2026-2030.

Còn 2 chương trình chuyên đề thành phần khác là “Phát triển du lịch nông thôn trong XDNTM” và “Chuyển đổi số trong XDNTM, hướng tới NTM thông minh” cũng được các đơn vị cấp tỉnh và các địa phương tích cực triển khai trong năm qua. Riêng Chương trình Phát triển du lịch nông thôn, từ tháng 2/2025 UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 32/KH-UBND để triển khai. Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh đã tổ chức tập huấn về phát triển du lịch nông thôn cho 90 người là các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình hoạt động trong lĩnh vực du lịch nông nghiệp, nông thôn và lao động du lịch nông thôn.

Ngày 29/12/2025 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2026-2030. Đáng chú ý, 6 chương trình thành phần mà Thanh Hóa đang triển khai đều có trong quy định mới.

Bài và ảnh: Linh Trường