Cần sớm trùng tu, tôn tạo ngôi đình - đền cổ

Theo thời gian, nhiều hạng mục của di tích lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật đình - đền Thiết Cương, xã Dân Quyền (Triệu Sơn) đã bị xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sập bất cứ lúc nào. Để lưu giữ những giá trị lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật thời Nguyễn tại đây, đình - đền Thiết Cương cần sớm được trùng tu, tôn tạo và bảo vệ.

Di tích lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật đình - đền Thiết Cương đã xuống cấp nghiêm trọng cần sớm được trùng tu, tôn tạo.

Theo lời kể của các cụ cao niên và các tư liệu lịch sử ghi lại, đình - đền Thiết Cương được xây dựng vào triều Nguyễn trên diện tích 553m2 thuộc làng Thiết Cương - nơi có phong cảnh hữu tình ven dòng Hoàng Giang. Đình - đền gồm các công trình: Đình 2 gian, 2 chái và 1 hậu cung, là nơi thờ Cao Minh Đại vương thượng đẳng tối linh thần và Phương Anh phu nhân chi thần. Lý lịch di tích ghi: Cao Minh đại vương tương truyền là con thứ 8 của vua Lê Đại Hành, có dẹp giặc ngoại xâm. Còn Phương Anh phu nhân chi thần là con gái vua Trần, có tài văn chương, giúp dân trong mọi công việc.

Đình - đền Thiết Cương là di tích lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật thời Nguyễn thuộc nửa đầu thế kỷ XIX hiện còn tương đối nguyên vẹn trên đất Triệu Sơn. Ngoài chức năng thờ tự, đình - đền còn giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa tinh thần của Nhân dân vùng ven sông Hoàng Giang.

Phó Chủ tịch UBND xã Dân Quyền Nguyễn Tiến Dục cho biết: “Đình - đền Thiết Cương đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh. Trải qua năm tháng chiến tranh và sự bào mòn của thiên nhiên, di tích đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Tường của ngôi đình - đền đã bị nứt vỡ, bong tróc, rêu mốc; nền lát gạch đỏ bị lún nứt, ẩm thấp; hệ thống cột, khung vì mái, xà, hoành, rui làm bằng gỗ cong, nứt, mục; mái lợp ngói mũi hài bị xô vỡ nhiều; bờ mái, bờ chảy đã nứt, rêu mốc, một số họa tiết hoa văn bị bong, vỡ, đầu rồng trên mái bị gãy... Đặc biệt, một góc đình - đền bị dột, nước mưa chảy xuống làm mục các đầu kèo, chính quyền địa phương đã xin ngói cũ trong dân dặm lại phần mái và thuê nhân công chằng, chống những điểm có nguy cơ bị gãy để giữ lại nguyên trạng kiến trúc của di tích”.

Để khắc phục sự xuống cấp của di tích, cũng như đảm bảo không gian sinh hoạt văn hóa cho Nhân dân địa phương và du khách, tháng 6/2022 xã Dân Quyền đã đề nghị huyện Triệu Sơn trình UBND tỉnh xin chủ trương tu bổ, tôn tạo lại đình - đền Thiết Cương. Theo đó, xã đề xuất thay mới hệ thống xà, hoành, rui mái bằng gỗ lim nhập khẩu chất lượng cao, chạm đục hoa văn truyền thống; thay mới mái ngói, ngói chiếu chữ thọ, ngói độn, ngói lợp mũi hài gốm nung; đắp hệ thống bờ mái, bờ chảy; đầu rồng trên mái đắp thủ công theo lối cổ gắn sành sứ. Tháng 9/2022 đoàn công tác của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã về kiểm tra hiện trạng di tích, chụp ảnh, ghi chép làm cơ sở trình cấp có thẩm quyền xem xét, sớm có phương án tu bổ di tích.

Chính quyền và Nhân dân địa phương mong muốn các cấp, các ngành sớm có chủ trương trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật đình - đền Thiết Cương để lưu giữ lại cho muôn đời sau.

Bài và ảnh: Hòa Bình