Bình minh nơi bản xa

Ngược lên các xã biên giới xứ Thanh hôm nay, điều dễ nhận thấy là sự đổi thay đang hiện hữu ở những bản làng từng oằn mình trong thiên tai. Từ những khu tái định cư (TĐC), người dân đã có nơi ở an toàn, có thêm điều kiện tạo dựng sinh kế, từng bước vượt qua mất mát, ổn định cuộc sống.

Cuộc sống với kinh tế khởi sắc ở khu TĐC Na Chừa, bản Nà Ban, xã Mường Chanh.

Nhiều năm sau trận lũ lịch sử năm 2018, bản Pọong, xã Tam Chung đã khoác lên mình diện mạo mới. Những ký ức về đêm chạy lũ, những căn nhà bị nước cuốn trôi vẫn còn in đậm trong tâm trí người dân. Nhưng trên vùng đất TĐC hôm nay, một cuộc sống mới đang được vun đắp. Trưởng bản Pọong Vi Văn Thuật cho biết: Từ khi chuyển đến nơi ở mới, cuộc sống của người dân đã thay đổi rõ rệt. Điện được kéo về bản, đường giao thông thuận lợi hơn, những ngôi nhà kiên cố mọc lên ở nơi an toàn. Quan trọng hơn, nỗi lo thấp thỏm mỗi mùa mưa lũ đã vơi đi, để người dân yên tâm sản xuất, chăn nuôi.

Hôm chúng tôi đến, buổi sáng ở bản Pọong thật bình yên. Dọc trục đường của bản, trẻ nhỏ tung tăng đá bóng, nô đùa trước hiên nhà; phụ nữ thì dô hò chơi bóng chuyền bên nhà văn hóa. Trong căn nhà của mình, ông Hà Văn Đạo tất bật với lứa sắn vừa thu hoạch. Căn nhà cũ từng bị lũ cuốn trôi, nay gia đình ông đã có nơi ở ổn định, có điều kiện sản xuất và gây dựng lại cuộc sống. “Có chỗ ở ổn định, không còn nỗi lo, gia đình cũng cố gắng làm ăn, trồng trọt, chăn nuôi. Đến nay đã thoát được cái nghèo”, ông Đạo chia sẻ.

Sau trận lũ năm 2018, 94 hộ dân bản Pọong được bố trí đến nơi ở mới. Từ chỗ chỉ lo chạy lũ, nhiều gia đình đã từng bước gây dựng sinh kế. Người trồng trọt, chăn nuôi; người tìm việc tại các khu công nghiệp. Một số lao động được hỗ trợ vay vốn ngân hàng chính sách xã hội đi làm việc ở nước ngoài, tạo thêm nguồn thu nhập, tích lũy cho gia đình.

Từ bản Pọong, câu chuyện về những cuộc đời được dựng lại sau lũ tiếp tục hiện hữu ở khu TĐC Na Chừa, bản Nà Ban, xã Mường Chanh. Nơi từng chịu thiệt hại nặng nề bởi mưa lũ nay đã hình thành những dãy nhà kiên cố, hạ tầng từng bước hoàn thiện. Với ông Lương Văn Tặng, bản Nà Ban, niềm vui giản dị là cuộc sống gia đình đã bớt nhọc nhằn: nhà cửa ổn định, có thêm đất sản xuất, con cái đi làm xa gửi tiền về tiết kiệm hằng tháng. Cũng như nhiều hộ dân vùng lũ, gia đình anh Vi Văn Tình, bản Nà Ban, từng mất nhà sau thiên tai. Được bố trí đến nơi ở mới, anh bắt tay gây dựng lại cuộc sống, vay vốn ưu đãi từ ngân hàng chính sách xã hội đầu tư chăn nuôi. Đến nay, đàn bò của gia đình đã có 9 con. Từ một hộ nghèo, gia đình anh đã thoát nghèo, cuộc sống từng bước khấm khá hơn.

Theo Bí thư chi bộ bản Nà Ban, ông Lò Văn Vâng, khi không còn phải sống trong cảnh thấp thỏm trước mỗi mùa mưa lũ, người dân có tâm lý ổn định hơn, mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất. Với những hộ từng mất nhà, có được nơi ở an toàn không chỉ là chuyện “an cư” mà còn là điểm tựa để bắt đầu lại cuộc sống. Thế nhưng, với một xã vùng biên giới địa hình đồi núi thì câu chuyện TĐC không chỉ dừng lại ở đó. Qua mỗi mùa mưa lũ, số hộ nằm trong vùng có nguy cơ cao bị ảnh hưởng của thiên tai vẫn còn nhiều. ông Bùi Văn Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chanh cho biết: Việc bố trí TĐC không chỉ giúp người dân rời khỏi khu vực thiên tai mà còn tạo điều kiện để bà con ổn định đời sống, phát triển kinh tế. Từ kết quả ở khu TĐC Na Chừa, địa phương đang tiếp tục triển khai các khu TĐC khác tại bản Lách và bản Cang, dự kiến bố trí nơi ở an toàn cho hơn 80 hộ dân đang sinh sống tại những khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét.

Những thay đổi ấy đang tạo nên diện mạo mới ở các xã vùng biên. Phía sau những con đường, công trình nước sinh hoạt hay những ngôi nhà mới là sự chuyển động của sinh kế. Từ bản Pọong đến Nà Ban, rồi những khu TĐC đang hình thành ở bản Lách, Cang,... mỗi khu TĐC mới không chỉ đưa người dân ra khỏi vùng hiểm nguy. Quan trọng hơn, đó là nơi bắt đầu một cuộc sống mới: có nhà ở an toàn, có đường đi, có điều kiện sản xuất và thêm cơ hội để thoát nghèo bền vững.

Bài và ảnh: Đình Giang