Biến đồng trũng lầy thành mô hình nông nghiệp tuần hoàn

Những ao trồng sen hoặc các cây thủy sinh để nuôi rùa, ba ba, ốc nhồi, ếch, chạch đồng, cua đồng... phát triển gần như tự nhiên. Quanh các bờ và hệ thống chuồng trại là 1.000 cây dừa lùn Bến Tre, 3.000 gốc cau cho thu hoạch nhiều lứa trong năm. Nhìn từ xa, khu sản xuất phủ một màu xanh mướt mát giữa cánh đồng trũng lầy ở thôn Tân Cầu, xã Trung Chính mà nhiều khoảng xung quanh vẫn còn hoang hóa.

Người lao động giới thiệu cá thể rùa được nuôi tại trang trại của bà Nguyễn Thị Toan.

Tại mô hình sản xuất, cảm nhận đầu tiên là không khí mát lành, cảnh quan của trang trại như một khu sinh thái. Theo chủ mô hình Nguyễn Thị Toan, 20 ao nuôi lớn bé, có độ nông cạn khác nhau đều được phát huy, trở thành môi trường lý tưởng cho các loài lưỡng cư, thủy sản sinh sôi phát triển. Ở những ao cạn được dựng tôn quây quanh bờ là nơi nuôi rùa, ba ba và cua đồng, cho thu hoạch nhiều đợt quanh năm. Một số ao chuyên thả thủy cầm được kết hợp nuôi cá tạp, cá rô phi để liên tục khai thác làm thức ăn cho rùa, ba ba, ếch mà không tốn tiền mua.

Trên các khu đất đã được tôn cao, hệ thống chuồng trại được xây dựng làm nơi trú ngụ ban đêm cho đàn gia súc lớn. Hiện nay, trong khu sản xuất đang có 30 ngựa bạch, 80 bò và bê. Dưới tán dừa, tán cau được trồng kín các loại cỏ voi để phục vụ chăn nuôi gia súc. Riêng vịt trời, được coi là đối tượng con nuôi sinh lời lớn, hiện trang trại luôn duy trì 1.000 con mỗi lứa, có thời điểm nhiều lên tới 2.000 con để khai thác hết tiềm năng diện tích mặt nước vùng đất trũng.

Biến mô hình kinh tế tổng hợp của mình theo hướng hữu cơ tuần hoàn, bà Toan đầu tư hệ thống thu gom chất thải trong chăn nuôi để vận hành quy trình ngâm ủ thành phân bón hữu cơ. Từ đó, các loại cây trồng trong trang trại luôn xanh tốt, cho năng suất cao. Bà còn trồng thêm lúa ở những thân ruộng ven trang trại, phát triển cây ngô làm thức ăn cung cấp cho quá trình chăn nuôi. Phân bón hữu cơ được sản xuất từ quá trình chăn nuôi phục vụ trồng trọt, phụ phẩm trồng trọt làm thức ăn cho các loại vật nuôi. Cá tạp, cây trồng thủy sinh ở các ao trở thành thức ăn cho các loài thủy sản, lưỡng cư để sinh lời... Tất cả, được vận hành theo một chu trình khép kín, gần như không có nhiều chất thải gây áp lực cho môi trường, lại tận dụng được những sản phẩm trong quá trình sản xuất, giúp chủ mô hình giảm được tối đa chi phí thức ăn cho vật nuôi và phân bón cho trồng trọt.

Để gây dựng được khu sản xuất trù phú như ngày hôm nay, chủ mô hình sinh năm 1972 đã trải qua gần thập kỷ vượt khó. Với ý chí vươn lên làm giàu, năm 2016 bà Toan bắt đầu thuê và đấu thầu 3ha đất để cải tạo, mà trước đó đa phần là ruộng sâu bị hoang hóa. “Đây là khu đồng đất rất trũng, mùa mưa thường ngập lụt trắng băng cả. Những năm đầu thường xuyên chịu thiệt hại, nhất là năm 2017 đã trôi mất toàn bộ cá và chết cây trồng với tổng giá trị khoảng 300 triệu đồng. Đến năm 2021 trong đợt mưa bão gây lũ lớn, vịt trời và đàn vật nuôi cũng ảnh hưởng lớn, đường sá vào khu sản xuất cũng hư hại nhiều”, bà Nguyễn Thị Toan chia sẻ. Trong quá trình cải tạo, bà từng bước thuê máy móc đào ao, lấy đất tôn nền khu sản xuất, xây dựng chuồng trại trên cao để khắc phục địa hình bất lợi. Những năm đầu, thu nhập hàng trăm trứng vịt mỗi ngày, rồi những lứa cá đã giúp chủ mô hình lấy ngắn nuôi dài, từng bước hoàn thiện hạ tầng.

Nhờ thuê thêm đất xung quanh, cộng với dồn đổi đất nông nghiệp của gia đình, đến những năm 2020, tổng diện tích khu sản xuất của bà Toan đã nâng lên hơn 10ha. Con đường nối cánh đồng trũng với tuyến đường Nghi Sơn - Sao Vàng cũng được hình thành, giúp xe tải, máy móc có thể dễ dàng vào tận khu sản xuất. Đến nay, tổng kinh phí đầu tư xây dựng hạ tầng của khu sản xuất đã lên hơn 7 tỷ đồng nhờ nguồn thu liên tục hàng năm.

Đi tham quan trao đổi kinh nghiệm và học tập qua truyền thông, mạng internet, những năm gần đây, bà Toan luôn tìm tòi để ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Hiện bà có các máy trộn thức ăn, máy cắt cỏ, máy băm rau, máy cuốn rơm được vận hành quanh năm để nâng hiệu suất lao động. Trong trồng trọt, bà cũng chủ động mua sắm và đưa vào vận hành máy cày, máy gieo hạt... Hệ thống camera gần 20 mắt cũng được lắp đặt khắp khu sản xuất để giám sát đàn vật nuôi.

Vườn cây trong trang trại cũng đang ở tuổi trưởng thành, riêng cau và dừa gần như không phải chăm sóc hay đầu tư, nhưng mỗi năm đều cho thu nhập trung bình từ 150 đến 200 triệu đồng. Cộng với hoạt động chăn nuôi và thủy sản, bà Toan hạch toán mỗi năm đều cho doanh thu hơn 2 tỷ đồng, lợi nhuận từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng. 5 lao động địa phương cũng có việc làm thường xuyên từ mô hình này với mức thu nhập bình quân 6 triệu đồng/người/tháng. Trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính, trang trại theo hướng tuần hoàn của bà Nguyễn Thị Toan đã nhiều lần được tôn vinh là điển hình sản xuất nông nghiệp của huyện Nông Cống cũ.

Bài và ảnh: Hà Giang