Hàn Sơn – điểm hẹn văn hóa, du lịch tâm linh dịp tết đến, xuân về

Nằm tại thôn Cẩm Cường, xã Tống Sơn – vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, cụm di tích thắng cảnh Hàn Sơn sở hữu vẻ đẹp vừa bề thế, uy nghiêm, vừa linh thiêng cổ kính. Vùng đất “hội sơn tụ thủy”, cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp đã khiến nơi đây trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách thập phương về tham quan, chiêm bái và cầu bình an, nhất là dịp tết đến, xuân về.

Cổng đền Cô Bơ được tu bổ, tôn tạo đón xuân Bính Ngọ. (Cụm di tích danh thắng Hàn Sơn).

Đến Tống Sơn, du khách không thể bỏ qua cụm di tích thắng cảnh Hàn Sơn (đền Hàn Sơn, đền ngã Ba Bông, chùa Ngọc Sơn và thắng cảnh có liên quan), trong đó đền Hàn Sơn được xem là “linh hồn” của cụm di tích. Đây là nơi thờ Thánh Mẫu Đệ Tam, phối thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh và Đức Ông Lê Thọ Vực. Theo Bách khoa toàn thư, các tài liệu lịch sử, bia ký và truyền thuyết dân gian: Vào thời hậu Lê, khoảng những năm đầu Hồng Đức, triều vua Lê Thánh Tông (năm 1470), Thái úy Lê Thọ Vực được triều đình giao nhiệm vụ cầm quân chống lại quân giặc Chiêm Thành. Trước khi xuất binh, ông được Mẫu Đệ Tam ứng báo chỉ cách thức dùng binh tấn công quân giặc. Trong trận đánh tại Chà Bàn, nghĩa quân của Lê Thọ Vực đã bắt sống được vua Chiêm Thành, không bị hao binh, tổn tướng. Đến năm Kỷ Hợi (1479), người đứng đầu xứ Bồn Man là Cầu Công có ý làm phản, xúi người Lão Qua (Lào) quấy nhiễu ở miền Tây nước ta, Thái úy Lê Thọ Vực được trao thống lĩnh cùng với 4 vị tướng cầm quân đi dẹp giặc. Một lần nữa, ông lại được Thánh Mẫu hiến kế nên các trận đánh đều giành thắng lợi và được vua ban tước Sùng Quốc Công.

Để đáp đền sự giúp đỡ của Mẫu Đệ Tam, Thái úy Lê Thọ Vực tấu trình với vua cho xây dựng đền thờ Mẫu Đệ Tam. Nhận thấy đây là việc làm ý nghĩa, vua Lê đã cho xây dựng đền Hàn Sơn để Nhân dân thờ tự. Sau này, Lê Thọ Vực qua đời, được Nhân dân xây dựng đền thờ gần đền Hàn Sơn. Đền thờ ông được người dân thường gọi là đền Quan Lớn, hay đền Đức Ông.

Bên cạnh đền Hàn Sơn, một điểm đến tâm linh hấp dẫn không thể bỏ qua khi về vùng đất Tống Sơn là đền Cô Bơ. Ngôi đền có cảnh sắc hữu tình, nổi tiếng linh thiêng. Theo lộ trình, du khách thường bắt đầu từ đền Thánh Mẫu, sau đó ngược lên phía Tây khoảng 2km, là đền Ba Bông. Đền Cô Bơ gắn liền với thánh tích về Cô Bơ Thoải thuộc hàng Tứ phủ Thánh Cô trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Cô Bơ được thờ ở nhiều địa phương trong cả nước nhưng đền Cô Bơ là nơi phát tích. Vì vậy, nơi đây được xem là trung tâm tín ngưỡng và thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu của xứ Thanh. Tương truyền rằng Thánh Cô (Cô Bơ) là con vua Thủy Quốc động đình, tài sắc vẹn toàn được giáng lên trần gian cứu nhân, độ thế. Hết thời hạn ở lại trần gian Thánh Cô phải trở về thủy cung. Mặc dù về thủy cung nhưng Thánh Cô vẫn trở lại giúp đỡ Nhân dân. Trong thời gian chiến tranh giữa nhà Mạc và nhà Lê, Thánh Cô thường ứng hiện, điềm báo cho quan quân nhà Lê lập được nhiều chiến công lớn. Sau khi hoàn thành sứ mệnh lịch sử đánh tan thế lực nhà Mạc, khôi phục lại nền thống nhất quốc gia, để ghi nhớ công lao của Thánh Cô, vua nhà Lê đã truyền lệnh khởi dựng đền tại khu vực ngã ba sông. Đây là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa tâm linh của Nhân dân trong vùng và khách thập phương.

Với giá trị về mặt lịch sử, văn hóa năm 1992, cụm di tích danh thắng Hàn Sơn được công nhận là di tích cấp tỉnh. Những năm qua, được sự quan tâm của Nhà nước, các nhà hảo tâm, Nhân dân và du khách thập phương cụm di tích được tu bổ, tôn tạo, trở thành điểm du lịch văn hóa tâm linh nổi tiếng của xứ Thanh.

Đến với cụm di tích danh thắng Hàn Sơn, du khách không chỉ được tham quan, chiêm bái mà còn được thưởng ngoạn cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng, không gian văn hóa - tâm linh đặc sắc. Nhìn từ phía xa, cụm di tích thắng cảnh Hàn Sơn tựa như một bức tranh sơn thủy hữu tình, soi bóng xuống sông Lèn. Vào ngày 12/6 âm lịch (ngày chính lễ), du khách sẽ được hòa mình vào Lễ hội đền Hàn Sơn. Đây là dịp để Nhân dân trong vùng tưởng nhớ tới những người có công khai phá vùng đất Tống Sơn, các anh hùng dân tộc có công chống giặc ngoại xâm trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc. Một trong những hoạt động đặc sắc nhất của Lễ hội đền Hàn Sơn là nghi lễ rước kiệu từ đền Hàn Sơn sang đền Cô Bơ, tượng trưng cho việc “con về thăm mẹ”. Ngoài phần lễ là phần hội với các hoạt động văn hóa nghệ thuật ca ngợi quê hương xứ Thanh; các trò chơi, trò diễn dân gian...

Với sự linh thiêng cùng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, cụm di tích danh thắng Hàn Sơn thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Năm 2025, cụm di tích đón khoảng 100.000 lượt khách.

Chị Lê Thị Hạnh, xã Dliê Ya (Đắk Lắk)- du khách đến tham quan, vãn cảnh tại cụm di tích thắng cảnh Hàn Sơn, cho biết: Cụm di tích thắng cảnh Hàn Sơn có vị trí đẹp, trước mặt là sông, lưng dựa núi. Đứng trước không gian linh thiêng, tôi cảm thấy tâm hồn mình thư thái, mọi âu lo, bộn bề của cuộc sống thường nhật dường như đều tan biến. Chắc chắn trong dịp du xuân tới, gia đình tôi sẽ trở lại nơi đây để tiếp tục hành trình chiêm bái, cầu chúc bình an và tìm lại những phút giây thư thái cho tâm hồn.

Du khách đến đền Hàn Sơn tham quan, chiêm bái.

Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm cụm di tích danh thắng Hàn Sơn thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương. Để chuẩn bị công tác đón tiếp, phục vụ Nhân dân, du khách trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Ban Quản lý cụm di tích danh thắng Hàn Sơn đang tập trung chỉnh trang khuôn viên, vệ sinh môi trường, kiểm tra các điều kiện phòng, chống cháy, bố trí nhân lực phục vụ trong những ngày tết.

Ông Lại Thế Mạnh, Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Tống Sơn, cho biết: Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, xã Tống Sơn đã chỉ đạo Ban Quản lý Di tích danh thắng Hàn Sơn xây dựng kế hoạch đảm bảo công tác phòng cháy, chữa cháy. Đồng thời, huy động lực lượng công an tăng cường kiểm tra, không để xảy ra các hoạt động mê tín dị đoan tại di tích. Chú trọng việc tuyên truyền hướng dẫn người dân và du khách thực hiện nghiêm các quy định của di tích và thực hiện nếp sống văn minh tại các di tích.

“Thời gian tới, để bảo tồn và phát huy giá trị di tích danh thắng Hàn Sơn, xã Tống Sơn tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, tránh các hành vi xâm hại di tích. Trong đó, chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của Nhân dân về ý nghĩa của cụm di tích, từ đó chung tay cùng chính quyền địa phương gìn giữ di sản. Chủ động kết nối cụm di tích Hàn Sơn với các điểm đến lân cận như: đền Rồng, đền Nước, đình Gia Miêu, lăng miếu Triệu Tường (xã Hà Long); đền Sòng Sơn (phường Quang Trung); đền thờ Trần Hưng Đạo (xã Hoạt Giang) và danh thắng núi Kim Sơn (xã Biện Thượng)... nhằm hình thành các tour du lịch hấp dẫn. Huy động nguồn lực xã hội hóa để tu bổ, tôn tạo đền Cô Bơ, đền Hàn Sơn, đáp ứng nhu cầu tâm linh của du khách. Qua đó, khai thác hiệu quả giá trị di tích để phát triển du lịch văn hóa tâm linh, tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Bài và ảnh: Nguyễn Anh