Xây dựng đời sống văn hóa vùng đồng bào dân tộc Mông

Những năm qua, ngoài chú trọng phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc Mông, nhiều xã vùng biên giới của tỉnh còn quan tâm xây dựng đời sống văn hóa mới, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp.

Bộ đội biên phòng tuyên truyền người dân vùng đồng bào dân tộc Mông xây dựng đời sống văn hóa mới.

Pù Nhi là xã đầu tiên của huyện Mường Lát cũ triển khai Đề án “Tuyên truyền thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào dân tộc Mông tỉnh Thanh Hóa”. Nhắc đến hành trình thay đổi văn hóa vùng đồng bào Mông ở đây không thể không nhắc đến ông Lâu Minh Pó, nguyên Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Mường Lát cũ - người tiên phong xóa bỏ những hủ tục kéo dài bao đời. Ông Pó chính là người đầu tiên đưa người mất vào quan tài tạo ra thay đổi quan trọng với đồng bào Mông nơi đây.

Ông Pó cho biết: "Trước kia ở bản Pù Toong (xã Pù Nhi) đám tang càng to càng chứng tỏ gia đình có uy tín. Có đám phải mổ đến 4 đến 5 con trâu, bò để đãi khách và người chết vẫn đặt trên cáng treo giữa nhà. Nếu người mất vào ngày chẵn, gia đình còn phải chờ đến ngày lẻ mới được chôn, khiến đám tang kéo dài 3 đến 4 ngày, tốn kém, mất vệ sinh. Khi mới tuyên truyền, bà con e ngại vì sợ trái phong tục. Nhưng khi chứng kiến những đám tang gọn gàng, vệ sinh, tiết kiệm, họ tự nguyện làm theo. Đến nay, việc đưa người mất vào quan tài đã trở thành thói quen của người dân trong bản".

Khu vực huyện Mường Lát cũ có 39 bản đồng bào Mông với hơn 19.000 nhân khẩu tập trung ở các xã Mường Lý, Trung Lý, Nhi Sơn, Pù Nhi, Quang Chiểu. Nhằm thay đổi tập quán lạc hậu và xây dựng đời sống văn hóa mới ở vùng đồng bào dân tộc Mông, những năm qua Sở Dân tộc và Tôn giáo đã phối hợp với các địa phương, bộ đội biên phòng, công an, các đội liên ngành mở các hội nghị tuyên truyền pháp luật thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào dân tộc Mông, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ; vận động đồng bào Mông xóa bỏ các tập quán lạc hậu, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh; vận động thực hiện xây dựng bản văn hóa, gia đình văn hóa, XDNTM tại vùng đồng bào Mông của tỉnh. Cùng với tuyên truyền, vận động địa phương tập trung đầu tư hạ tầng vùng đồng bào Mông như sắp xếp dân cư, xây dựng nhà văn hóa, khu thể thao, làm đường giao thông, hệ thống nước sinh hoạt, hỗ trợ mô hình sinh kế giúp người dân phát triển kinh tế. Đến nay, toàn vùng đã có hơn 100 mô hình xây dựng đời sống văn hóa hiệu quả, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 8% trở lên mỗi năm.

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo, đến nay 100% đám tang của đồng bào Mông đã đưa người mất vào quan tài, không còn bắn súng báo tang; 100% bản đưa quy ước thực hiện nếp sống mới vào hương ước, các đám tang chôn cất trong 48 giờ, không còn cảnh mổ gia súc ăn uống kéo dài. Việc xóa bỏ hủ tục đã góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa tốt đẹp, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc Mông phát triển.

Bài và ảnh: Khắc Công