Số hóa di sản để đưa lịch sử đến gần với lớp trẻ

Trong dòng chảy của chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa - lịch sử đang trở thành xu hướng tất yếu. Trong khi đó, Thanh Hóa là tỉnh có hệ thống di sản văn hóa vô cùng phong phú, đa dạng. Chính vì vậy, việc số hóa di sản văn hóa đã được các cấp, ngành, các địa phương trong tỉnh đẩy mạnh thực hiện. Từ đó, không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, mà còn truyền tải được ý nghĩa văn hóa, lịch sử của di sản đến gần hơn với lớp trẻ.

Đoàn viên thanh niên quét mã QR để tìm hiểu về Khu Di tích lịch sử cách mạng Yên Trường (xã Thọ Lập).

Khu Di tích lịch sử cách mạng Yên Trường (xã Thọ Lập) là địa danh gắn liền với sự kiện lịch sử đặc biệt quan trọng của Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa. Đây là nơi diễn ra Hội nghị thành lập Đảng bộ tỉnh vào ngày 29/7/1930, trên cơ sở hợp nhất 3 chi bộ Cộng sản đầu tiên của Đảng bộ tỉnh gồm: chi bộ Hàm Hạ (Đông Sơn), chi bộ Thiệu Hóa và chi bộ Thọ Xuân. Từ năm 2024, Tỉnh đoàn Thanh Hóa đã triển khai xây dựng công trình thanh niên cấp tỉnh số hóa thông tin Khu Di tích lịch sử cách mạng Yên Trường. Việc số hóa khu di tích được thực hiện thông qua việc sử dụng công nghệ thực tế ảo VR và flycam 360 độ, tích hợp thuyết minh AI, đã mở ra cách tiếp cận mới cho người dân, nhất là lớp trẻ khi đến đây tham quan, trải nghiệm. Khi đến đây, đoàn viên thanh niên (ĐVTN), người dân chỉ cần một “nút chạm”, để quét mã QR trên điện thoại thông minh là có thể dễ dàng tra cứu, tìm hiểu về vị trí địa lý và toàn bộ thông tin, sự kiện, lịch sử ở đây.

Bí thư Đoàn xã Thọ Lập, chị Nguyễn Thị Thu Huyền, cho biết: "Thời gian qua, tôi và các ĐVTN trong xã thường xuyên thực hiện các hoạt động về nguồn tại khu di tích. Hình thức số hóa khu di tích được Tỉnh đoàn thực hiện tại đây được ví như cuốn cẩm nang du lịch số rất tiện lợi và hữu ích, vừa bảo đảm việc tra cứu, tìm hiểu thông tin về khu di tích nhanh chóng, dễ dàng, đầy đủ lại vừa giúp cho việc giáo dục truyền thống cách mạng và bồi đắp tình yêu di sản cho thế hệ trẻ. Đoàn xã sẽ tiếp tục tuyên truyền tới ĐVTN, Nhân dân địa phương và du khách thập phương về tiện ích này để góp phần quảng bá, quản lý, bảo vệ, khai thác hiệu quả giá trị di sản".

Số hóa di sản - một xu thế tất yếu đang được đẩy mạnh thực hiện ở Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa và được coi như một bước tiến mới trong công tác lưu giữ, bảo tồn di sản, và cũng giúp nâng cao trải nghiệm cho du khách, nhất là lớp trẻ khi tới tham quan, trải nghiệm. Theo ông Trịnh Đình Dương, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản, Bảo tàng và Thư viện Thanh Hóa: "Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ số nổi bật tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa phải kể đến ứng dụng tham quan 3D trên website và quét mã QR. Với ứng dụng này, người dân, lớp trẻ khi tới đây chỉ cần quét mã QR là có thể nghe thuyết minh một cách rõ ràng, chính xác mà không cần tới hướng dẫn viên. Việc số hóa không chỉ góp phần bảo tồn di sản trong thời đại số mà còn tạo điều kiện để các hiện vật, tư liệu lịch sử được lan tỏa rộng rãi, vượt qua giới hạn không gian, thời gian và đến với mọi đối tượng công chúng, nhất là lớp trẻ. Và quan trọng hơn, việc số hóa sẽ giúp các hiện vật, tư liệu lịch sử trở nên có sức sống hơn, rút ngắn khoảng cách giữa quá khứ - hiện tại và giúp cho hành trình tham quan của người dân, các bạn trẻ thêm sinh động, thú vị hơn".

Việc số hóa, đưa di sản lên không gian mạng được coi là bước đột phá của công tác bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa. Khi số hóa, công nghệ cho phép tích hợp âm thanh, hình ảnh, đặc biệt là âm thanh nổi và hình ảnh ba chiều rất sống động, góp phần thu hút người dân, du khách, nhất là lớp trẻ đến tham quan, tìm hiểu. Thêm vào đó, các di sản ở dạng số hóa có thể được quảng bá rất nhanh chóng thông qua mạng internet và cũng không bị giới hạn về thời gian, địa điểm, ngôn ngữ. Chính vì vậy, trong thời gian qua có không ít các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh đã được số hóa trên không gian mạng. Trong đó, có thể kể đến như Thành Nhà Hồ (xã Tây Đô), Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh (xã Lam Sơn)...

Ngoài ra, để đẩy mạnh số hóa di sản văn hóa, ngành văn hóa của tỉnh cũng đã tích cực tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, các đơn vị liên quan về nhiệm vụ chuyển đổi số; chủ động phối hợp với các đơn vị chức năng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng các ứng dụng chuyên ngành trên thiết bị di động thông minh; đẩy mạnh số hóa các di tích lịch sử - văn hóa, điểm du lịch hấp dẫn trên địa bàn tỉnh trên không gian mạng... Qua đó, không chỉ gìn giữ, phát huy giá trị di sản một cách hiệu quả mà còn mở ra cách tiếp cận di sản mới cho người dân, nhất là lớp trẻ.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt