Những người giữ bình yên bản làng vùng biên từ sớm, từ xa

Ở vùng biên xứ Thanh, giữa những con dốc dựng và bản làng rải rác trong rừng sâu, lực lượng công an xã đã đi từng bước lặng thầm để giữ bình yên từ sớm, từ xa, từ trước khi cái xấu kịp “bén rễ”.

Công an xã Mường Chanh tiếp nhận vũ khí tự chế do người dân tự nguyện giao nộp.

Kết hợp tuần tra, nhắc nhở, ngăn chặn sớm

Mường Chanh là xã vùng cao biên giới của tỉnh Thanh Hóa có tới 22,5km đường biên giáp Lào, với 12 mốc giới từ 293 đến 304. Toàn xã có 815 hộ với 3.930 nhân khẩu sinh sống ở 9 bản. Dân cư sống rải rác, nhà cách nhà, bản cách bản, địa bàn rộng như vậy nên việc giữ gìn an ninh trật tự gặp không ít khó khăn. Biên giới gần, đường mòn lối mở nhiều cũng luôn tạo sức ép lên lực lượng công an xã. Bởi thế, Công an xã Mường Chanh không thể đợi có vụ việc mới xử lý, mà phải phòng từ gốc, chặn từ sớm.

Thời gian gần đây, nhiều chỉ dấu an ninh trật tự (ANTT) ở Mường Chanh cho thấy nhiều chuyển biến, đó là phạm pháp hình sự về trật tự xã hội giảm, không để xảy ra án giết người, bạo lực gia đình và tảo hôn... Có được những cái “không” ấy là một quá trình “ướt mồ hôi”, là đánh đổi bằng những đêm không ngủ của lực lượng công an xã. Công an xã đã duy trì tuần tra kết hợp tuần tra nghiệp vụ với 276 lượt/732 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Điều đáng quý là người dân cũng được kéo vào cuộc như một “lá chắn mềm”. Năm 2025, các bản tổ chức 2.005 lượt tuần tra Nhân dân, với 6.007 lượt người tham gia. Trong quá trình đó, đã nhắc nhở 33 nhóm tụ tập đông người quá giờ; kiểm danh, kiểm diện, gọi hỏi răn đe 147 lượt/13 đối tượng thanh, thiếu niên hư. Nghe qua tưởng chuyện nhỏ, nhưng đó là cách “cắt mạch” sớm đối với tình trạng thanh, thiếu niên tụ tập khuya gây mất trật tự hoặc bị lôi kéo nhau vào ma túy.

Đại úy Vi Văn Nhận, Trưởng Công an xã Mường Chanh, thường nhắc anh em: “Vùng biên không đáng sợ bởi vụ việc lớn, mà ở cái nhỏ không nhắc để thành chuyện lớn lúc nào không hay”. Có tối, nghe tin một nhóm thanh niên tụ tập muộn ở góc bản, anh Nhận không làm căng. Anh gọi thẳng: “Các em về nhà đi, mai còn lên nương”. Một cuộc gọi thôi nhưng đủ cắt ngang mọi chuyện trước khi có thể rẽ sang hướng xấu.

Ở vùng cao, súng tự chế vẫn còn như một thói quen cũ. Nhưng vũ khí trong dân nếu không kiểm soát là mầm nguy của hậu quả có thể không sửa được. Vì vậy, công an xã đã triển khai vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ trong Nhân dân. Kết quả, người dân đã giao nộp 17 khẩu súng tự chế, 12 vũ khí thô sơ... Đơn vị được Giám đốc Công an tỉnh tặng Giấy khen vì thành tích xuất sắc trong đợt cao điểm vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ tại các xã miền núi, biên giới.

Những nguy cơ không báo trước

Nếu ở Mường Chanh, cái khó là bản làng rải rác, đường mòn lối mở, thì ở xã Na Mèo, thử thách lại nằm ở chỗ địa bàn mở vì có Cửa khẩu quốc tế Na Mèo, người và dòng hàng qua lại thường xuyên, chỉ cần lơ là một nhịp, tội phạm có thể lợi dụng kẽ hở để len vào địa bàn. Thiếu tá Phạm Văn Hợp, Trưởng Công an xã Na Mèo, cho biết: “Làm công an ở vùng biên nhiều khi không phải phá án cho giỏi, mà là để người dân được bình yên lao động sản xuất, không phải chứng kiến một vụ án nào xảy ra”. Vì thế, giữ ANTT ở Na Mèo không chỉ là chặn ma túy, mà là phòng ngừa từ sớm, từ xa. Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” được gây dựng để mỗi người dân trở thành “tai mắt” của công an xã và các tổ bảo vệ ANTT bản. Na Mèo hiện có 9 tổ bảo vệ ANTT và duy trì 4 mô hình tự quản về ANTT, với sự tham gia đông đảo của người dân sẵn sàng cùng lực lượng chức năng giữ yên bản làng.

Dẫu vậy, ở vùng cửa khẩu ma túy vẫn là nguy cơ dai dẳng. Xã Na Mèo ghi nhận 2 vụ với 8 bị can tàng trữ trái phép chất ma túy. Điển hình, ngày 23/7/2025, công an xã bắt giữ 1 vụ, với 4 đối tượng tại bản Cha Khót, thu 30 viên hồng phiến. Trước đó, ngày 8/6/2025, kiểm tra xe 36H7-109.53 trên tuyến từ mốc 331 ra cầu Cha Khót, lực lượng chức năng phát hiện 1,555 gam bột trắng (heroin) giấu dưới yên xe... Ngoài ma túy, lực lượng công an xã Na Mèo còn phải căng mình với tình trạng vi phạm lâm luật. Rừng nuôi sống nhiều hộ dân, nhưng cũng là nơi dễ bị lợi dụng nếu quản lý lỏng. Năm 2025, địa bàn ghi nhận 4 vụ tội phạm và vi phạm pháp luật về kinh tế, tham nhũng, môi trường, trong đó, có những vụ liên quan trực tiếp đến lâm sản. Điển hình ngày 19/3/2025, công an xã phối hợp với Phòng PC03 (Công an tỉnh) phát hiện, điều tra vụ vận chuyển trái phép lâm sản, tang vật thu giữ là 2 cục gỗ samu dầu. Từ những vụ việc trên cho thấy, giữ bình yên vùng biên không chỉ giữ cho bản làng không phát sinh tội phạm ma túy, mà còn là giữ rừng, giữ kỷ cương để đường biên không trở thành “đường vòng” cho vi phạm.

Ở vùng biên, chờ xảy ra vụ việc thì đã muộn, công an xã phải đi trước một bước, nhưng bình yên chỉ bền khi người dân cùng tham gia vào công tác phòng, chống tội phạm ngay từ cơ sở.

Bài và ảnh: Tăng Thúy