Nghệ nhân cây cảnh đất Hợp Tiến

Đó là cách mọi người vẫn gọi anh Trần Sỹ Toàn (sinh năm 1972) ở thôn Đông Thành, xã Hợp Lý cũ, nay là xã Hợp Tiến từ hơn 10 năm nay. Bởi là anh đang sở hữu diện tích trồng cây cảnh lớn - khoảng 6 hecta. Còn anh thì khẳng định: “Tôi chỉ là người nông dân may mắn”.

Anh Trần Sỹ Toàn chăm sóc cây tùng La Hán.

20 năm trước, sau quãng thời gian lăn lộn ở phía Nam, anh Trần Sỹ Toàn quyết định về quê lập nghiệp. Đó là khoảng thời gian năm 2006 - 2007. Về nhà và trồng cây, đó là giai đoạn khá khó khăn. Vì để trồng cây yếu tố tiên quyết là phải có đất, có tiền. “Tôi cũng khá may mắn khi có gia đình hậu thuẫn. Ban đầu tôi vận động bố phá vườn cây ăn quả, xong rồi cải tạo vườn tạp, và trồng những giống cây mới như tùng La Hán và các loại cây ăn quả khác”.

Tại sao nhiều người thích có một cây tùng La Hán trong nhà? Ngoài việc đây là một loại cây “đắt đỏ” và có giá trị thì còn mang ý nghĩa tốt đẹp tượng trưng cho sự may mắn, phồn vinh, thịnh vượng. Chẳng thế mà tùng La Hán còn được gọi là cây vạn niên tùng, loài thân gỗ có tuổi thọ khá cao, lên đến vài trăm năm. Cây càng cao tuổi, càng xù xì và cổ kính.

Kể về những lần đầu tiên anh sử dụng các phương pháp khác nhau để nhân giống tùng La Hán, bao gồm gieo hạt, chiết và giâm cành, anh Toàn chia sẻ: Để thành hình hài, dáng dấp của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị, tôi cùng các nghệ nhân đã bỏ ra biết bao công sức, kiên nhẫn qua nhiều năm để tạo được thế cây ưng ý mà vẫn bảo toàn được sức sống cho cây. Đó là cả một sự kỳ công, tâm huyết mà có lẽ chỉ có người làm nghề và thấu hiểu về thú chơi này mới có thể cảm nhận hết được.

Bên cạnh đó thì việc lấy ngắn nuôi dài cũng được anh tính toán kỹ. Anh dành một diện tích không nhỏ trồng đào, trồng quất để có tiền chăm sóc vườn tùng La Hán. Anh Trần Sỹ Toàn kể lại: “Do trồng lúa không hiệu quả nên từ năm 2016, tôi đã đưa cây đào, quất vào trồng. Với hơn 4,5ha chuyên trồng đào, mỗi năm xuất bán khoảng gần 2.000 gốc, sau khi trừ chi phí, gia đình tôi có thu nhập trên dưới 800 triệu đồng”.

Vườn đào là tâm huyết của anh. Bởi, ban đầu anh nhập giống đào gốc từ các tỉnh phía Bắc để trồng thử nghiệm. Những gốc đào cổ thụ, gốc đào rừng được ghép cành đào phai cánh kép nhằm tạo ra sản phẩm cây đào cổ thụ cho hoa cánh kép rất đẹp, khác với đào ở các vườn khác và có giá trị kinh tế. Những gốc đào rừng được ghép mắt đào bản địa hợp với thổ nhưỡng nên nhanh chóng bén rễ và nở hoa đúng vụ. Chia sẻ về kinh nghiệm trồng đào, anh cho biết: “Yếu tố quan trọng nhất khi trồng đào thế là lựa chọn được gốc cây đẹp, khỏe, bộ rễ tốt. Sau khi tìm được gốc ưng ý thì ghép mắt vào gốc cổ thụ và chăm sóc, cắt tỉa để phân cành, nhánh, tạo bộ khung tán cho vừa ý khách. Việc uốn thế cũng đòi hỏi kỹ thuật cao nên tôi phải thuê nghệ nhân chuyên về cây cảnh về vườn làm việc để cung cấp cho khách hàng những cây đào có dáng thế đẹp nhất. Ngoài ra, phải căn cứ nhiệt độ và tình hình thời tiết những tháng cuối năm để chọn thời điểm vặt lá, tác động kỹ thuật cho cây thì mới có được thành phẩm ưng ý”.

Ngoài ra anh Trần Sỹ Toàn còn trồng và kinh doanh nhiều loại cây bóng mát và cây ăn quả như: chay, xoài, vú sữa... Cây nào cũng sum suê, xanh mướt.

Cây cũng như người thôi. Phải chăm bẵm thì nó mới thành hình, xanh mơn mởn và đơm hoa kết trái. Mà để chắc chắn thu được kết quả tốt thì cây giống phải đảm bảo. Vì thế, anh đặc biệt quan tâm và đầu tư trồng cây giống, vừa thuận tiện không phải tìm mua đầu vào nữa vừa xuất bán nhanh, gọn. Riêng cây tùng La Hán, mỗi năm anh bán tới gần 3 vạn cây giống. Cùng anh Toàn đi thăm vườn chuyên canh tùng La Hán ở ngọn đồi phía sau nhà, chúng tôi được tận mắt chứng kiến loài cây này từ khi chỉ là một mầm xanh bé xíu mới nhú trên nền đất cho tới khi trở thành những cây trưởng thành nhưng chưa được tạo thế.

Có thể nói là bên cạnh những thành công, trước đó, có lẽ ai cũng phải nhiều lần thất bại. Với anh Trần Sỹ Toàn cũng vậy. Có thời điểm, anh “phất” lên nhanh chóng nhờ thị trường sốt cây sanh. Nhưng rồi có lúc lại thất bại thê thảm. Cứ nghĩ đầu tư cây tùng kim sẽ thắng lớn thế là đầu tư cả vườn rồi lại phải bỏ đi. Thậm chí chỉ cần thiếu cẩn trọng là mất ngay 500 triệu đồng. Và anh kể với chúng tôi vụ trồng đào năm ngoái, vì tin tưởng người ta quá mà mua hơn 200 triệu tiền phôi về trồng gần 1 năm, thiệt hại tính ra hơn 500 triệu. Đến giờ thì anh rút ra bài học là bất kể việc gì mình cũng phải trực tiếp giám sát và kiểm tra.

Đối với người trồng cây, kỹ thuật quan trọng, nguồn tiền lớn nhưng “ăn nhau” chính là tìm hiểu thị trường, xác định xu hướng của người tiêu dùng. “Vài năm trở lại đây, đặc biệt là năm nay, khi kinh tế khó khăn, tôi xác định, người tiêu dùng sẽ hướng đến những loại cây giá tiền trung bình, dễ trồng, dễ chăm sóc", anh bộc bạch

Chúng tôi đi theo bước chân thoăn thoắt của anh, vừa chỉ tay anh vừa nói: "Năm nay, vì lụt bão mà vườn đào chúng tôi bị thiệt hại nhiều, đặc biệt ở khu vực không đắp đê bao. Tuy nhiên, đến thời điểm này, hơn 1.000 gốc đã có thương lái đặt mua. Trung bình một gốc từ 1,2 triệu đến 1,5 triệu đồng".

Quả thực, càng nghe những câu chuyện của anh chúng tôi lại càng thêm khâm phục sự chăm chỉ của một người nông dân và bàn tay tài hoa, khéo léo của nghệ nhân cây cảnh và cũng hiểu vì sao nghề chơi lắm công phu. Bởi, để thành hình hài, dáng dấp của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị, anh Trần Sỹ Toàn đã bỏ ra biết bao công sức, kiên nhẫn qua nhiều năm để tạo được thế cây ưng ý mà vẫn bảo toàn được sức sống cho cây. Ngoài vấn đề lợi nhuận thì cần đam mê, tâm huyết.

Anh chia sẻ: "Con người ta như cái vòng xoáy, làm được thì càng ham, càng muốn mở rộng quy mô. Tôi cũng nhiều lúc mệt chứ, nhưng hạnh phúc của tôi, là sáng ra, bình an ngắm những vườn đồi xanh mướt mát, thấy như cuộc sống đang trôi, những đứa con đang trưởng thành, và vợ chồng tôi thì có chút tích lũy khi tuổi già".

Và tôi cũng có thể tưởng tượng được, anh sẽ đón tuổi già giữa một vùng đồi đầy cây trái và những nụ hoa luôn chờ ngày hé mở tươi hồng.

Bài và ảnh: Bảo Anh