Khi “bỗng nhiên” trở thành chủ doanh nghiệp

Không thành lập, không điều hành, cũng không biết doanh nghiệp tồn tại, nhưng nhiều người dân bỗng dưng trở thành người đại diện theo pháp luật của những công ty đang nợ thuế. Chỉ đến khi nhận được thông báo nợ thuế, bị tạm hoãn xuất cảnh, họ mới ngỡ ngàng phát hiện thông tin cá nhân của mình bị sử dụng trái phép. Không chỉ đối mặt với nguy cơ bị hạn chế quyền đi lại, những người liên quan còn phải mất nhiều thời gian đi lại, làm việc với các cơ quan chức năng để chứng minh mình không liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp.

Không thành lập, không điều hành, cũng không biết doanh nghiệp tồn tại, nhưng nhiều người dân bỗng dưng trở thành người đại diện theo pháp luật của những công ty đang nợ thuế.

Ngỡ ngàng khi mang nợ thuế

Ngày 5/10/2026, chị Lê Thị Kim Oanh, ở phường Hạc Thành, bất ngờ nhận được thông báo từ ứng dụng eTaxMobile của Thuế cơ sở 1 về việc bị tạm hoãn xuất cảnh do doanh nghiệp đứng tên đang nợ thuế. Điều khiến chị sửng sốt là tên doanh nghiệp được nhắc đến trong thông báo - Công ty TNHH Dịch vụ Thương mại tổng hợp Thắng Oanh - hoàn toàn xa lạ với chị. Trước thời điểm đó, chị Oanh chưa từng thành lập, tham gia điều hành hay ủy quyền cho bất kỳ ai thành lập doanh nghiệp. Việc trở thành người đại diện theo pháp luật của một công ty chỉ được chị phát hiện khi nhận thông báo từ cơ quan thuế.

Chị Oanh bức xúc cho biết: “Tôi thực sự bất ngờ, lo lắng vì từ trước đến nay chưa từng thành lập công ty nào. Sau khi nhận thông báo, tôi mới biết mình đang đứng tên một doanh nghiệp mà hoàn toàn không hay biết, không tham gia, cũng không ủy quyền. Hiện công ty đang nợ thuế, còn tôi lại phải đối mặt với những hệ lụy từ một việc mình không làm”. Ngay sau đó, chị Oanh đã đến các cơ quan chức năng liên quan để trình báo, kê khai thông tin và đề nghị xác minh. Tuy nhiên, đến nay vụ việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Điều khiến chị băn khoăn là tại sao thông tin cá nhân của một người có thể được sử dụng để đăng ký thành lập doanh nghiệp khi chưa có sự đồng ý, trong khi người bị mạo danh lại phải mất nhiều thời gian để chứng minh mình không liên quan. Không chỉ lo ngại nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh, chị Oanh còn thấp thỏm trước những ảnh hưởng có thể phát sinh đối với công việc, các giao dịch và quyền lợi cá nhân trong thời gian chờ kết quả xác minh.

Câu chuyện của chị Oanh không phải trường hợp cá biệt. Trước đó, ngày 20/8/2026, chị Lê Nam Phương , cũng ở phường Hạc Thành, nhận được thông báo của Thuế cơ sở 1 về việc Công ty TNHH DVTM Nam Phương còn nợ thuế, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký và cơ quan thuế áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật.

Chị Nam Phương cho biết: “Theo thông báo của cơ quan thuế, doanh nghiệp này được thành lập từ năm 2022 nhưng tôi không hề biết thông tin cá nhân của mình đã bị sử dụng để đăng ký thành lập công ty. Khi nhận được thông báo của cơ quan thuế, tôi lập tức đến cơ quan thuế để đề nghị làm rõ sự việc. Tại đây, tôi khá bất ngờ khi gặp nhiều người khác cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Họ đều ngỡ ngàng khi biết mình đứng tên doanh nghiệp mà không hề hay biết, trong khi phần lớn những công ty này đều đang nợ thuế. Thậm chí, có người chuẩn bị đi công tác, ra đến sân bay mới biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh”.

Từ những câu chuyện trên có thể thấy, việc bị mạo danh thành lập doanh nghiệp không đơn thuần dừng lại ở nguy cơ thất lạc, sử dụng trái phép giấy tờ cá nhân. Khi doanh nghiệp phát sinh nghĩa vụ thuế nhưng không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, người bị đứng tên có thể trở thành đối tượng bị cơ quan chức năng liên hệ, thông báo và áp dụng các biện pháp quản lý theo quy định. Trong khi đó, việc xác minh họ có thực sự tham gia thành lập, điều hành doanh nghiệp hay không lại cần có thời gian và sự phối hợp của nhiều cơ quan.

Khó khăn trong xác minh, xử lý

Trao đổi về vấn đề này, lãnh đạo Thuế cơ sở 1 cho biết, khi phát hiện bản thân bị sử dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp, người dân cần làm đơn phản ánh gửi cơ quan thuế. Sau khi tiếp nhận, cơ quan thuế sẽ chuyển thông tin đến cơ quan công an để xác minh, làm rõ. Cụ thể, cơ quan thuế phối hợp với cơ quan công an kiểm tra, đối chiếu hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tại Sở Tài chính, qua đó xác định việc thành lập doanh nghiệp có dấu hiệu giả mạo thông tin cá nhân hay không. Đây là căn cứ quan trọng để xem xét, xử lý những vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thuế cũng như các biện pháp quản lý đối với người đứng tên doanh nghiệp.

Một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng này là người dân sơ suất làm mất chứng minh nhân dân, căn cước công dân hoặc cho người khác mượn giấy tờ, tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng thông tin cá nhân đăng ký thành lập doanh nghiệp phục vụ hoạt động riêng. Tuy nhiên, nguyên nhân cụ thể của từng trường hợp cần được cơ quan có thẩm quyền xác minh, kết luận. Quá trình xử lý các vụ việc không đơn giản bởi hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, thông tin định danh, nghĩa vụ thuế và hoạt động thực tế của doanh nghiệp liên quan đến nhiều cơ quan quản lý khác nhau. Cơ quan thuế có trách nhiệm quản lý nghĩa vụ thuế, nhưng việc xác định có hay không hành vi giả mạo, sử dụng trái phép thông tin cá nhân thuộc thẩm quyền xác minh của cơ quan công an và cơ quan đăng ký kinh doanh.

Trong khi đó, người dân thường chỉ phát hiện sự việc khi doanh nghiệp đã tồn tại một thời gian, phát sinh nợ thuế hoặc bị xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Việc thu thập hồ sơ, cung cấp thông tin, trình báo và chờ kết quả xác minh khiến người bị mạo danh phải dành nhiều thời gian, công sức để bảo vệ quyền lợi của mình. Theo quy định hiện hành, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp thuộc trường hợp phải áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh khi doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế có thể bị áp dụng biện pháp này. Vì vậy, việc xác định chính xác người đứng tên có thực sự tham gia thành lập, điều hành doanh nghiệp hay bị giả mạo thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Từ những trường hợp thực tế tại phường Hạc Thành, vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý khoản nợ thuế hay tháo gỡ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, mà còn là bảo vệ người dân trước nguy cơ thông tin cá nhân bị lợi dụng. Cùng với việc tăng cường kiểm tra, đối chiếu thông tin trong quá trình đăng ký doanh nghiệp, cần có cơ chế phối hợp nhanh chóng, rõ trách nhiệm giữa cơ quan thuế, công an và cơ quan đăng ký kinh doanh. Bởi với những người như chị Oanh, chị Nam Phương, điều họ mong muốn là được bảo vệ quyền lợi chính đáng và không phải tiếp tục gánh chịu những hệ lụy từ một doanh nghiệp mà bản thân chưa từng biết đến.

Bài và ảnh: Khánh Phương