EU tìm kiếm mô hình cân bằng: Tăng cường tự chủ chiến lược nhưng không tách rời NATO

Liên minh châu Âu (EU) đang bước vào giai đoạn thảo luận chiến lược về định hình năng lực quốc phòng và vị thế địa chính trị, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực và toàn cầu có nhiều biến động. Theo đó, ngày 2/2, phát biểu tại Hội nghị An ninh Oslo (Na Uy), Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Kaja Kallas cho rằng, việc thành lập một lực lượng vũ trang độc lập hoàn toàn của EU là không thực tế, do phần lớn các quốc gia thành viên đã tham gia Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Kaja Kallas cho rằng việc thành lập một lực lượng vũ trang độc lập hoàn toàn của EU là không thực tế. Ảnh: EEAS.

Theo bà Kallas, sự tồn tại song song của một quân đội EU và cơ chế phòng thủ NATO có thể dẫn đến chồng chéo nguồn lực và làm suy giảm hiệu quả điều phối. Bà nhấn mạnh, hướng tiếp cận phù hợp là tăng cường năng lực phòng thủ châu Âu theo hướng bổ trợ cho NATO, thay vì tách rời. Quan điểm này phản ánh xu hướng duy trì cấu trúc an ninh xuyên Đại Tây Dương làm nền tảng, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ chiến lược trong nội khối.

Tuy nhiên, trong nội bộ EU vẫn tồn tại các đề xuất đi xa hơn. Một số quan chức, trong đó có Ủy viên Quốc phòng và Không gian Andrius Kubilius, từng đề cập khả năng xây dựng lực lượng thường trực quy mô lớn và xem xét cơ chế điều phối an ninh cấp châu lục như một “Hội đồng An ninh châu Âu”. Dù vậy, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cảnh báo châu Âu khó có thể tự bảo đảm an ninh nếu thiếu vai trò hỗ trợ của Mỹ, cho thấy giới hoạch định chính sách vẫn coi liên minh xuyên Đại Tây Dương là trụ cột then chốt.

Liên minh châu Âu (EU) bước vào giai đoạn thảo luận chiến lược về định hình năng lực quốc phòng và vị thế địa chính trị. Ảnh: Euronews.

Áp lực gia tăng chi tiêu quốc phòng cũng là yếu tố thúc đẩy tranh luận. Điều này đặt EU trước yêu cầu vừa củng cố năng lực nội khối, vừa duy trì cam kết trong khuôn khổ NATO.

Ở góc độ kinh tế - chiến lược, cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi cho rằng, EU cần hành động quyết liệt hơn để tránh bị suy giảm vị thế trong cạnh tranh toàn cầu. Ông nhận định những lĩnh vực đã hội nhập sâu như thương mại, cạnh tranh, thị trường chung và chính sách tiền tệ giúp châu Âu có tiếng nói mạnh mẽ hơn, trong khi quốc phòng, chính sách công nghiệp và đối ngoại vẫn phân tán, hạn chế khả năng phản ứng thống nhất.

Theo giới quan sát, các phát biểu trên cho thấy EU đang tìm kiếm một mô hình cân bằng: tăng cường tự chủ chiến lược nhưng không tách rời NATO; mở rộng năng lực công nghiệp quốc phòng song song với hội nhập kinh tế; và xây dựng cơ chế phối hợp chính trị sâu hơn nhằm nâng cao vai trò toàn cầu.

Cuộc họp không chính thức sắp tới của các nhà lãnh đạo EU dự kiến tiếp tục thảo luận về năng lực cạnh tranh, cải cách thể chế và định hướng chiến lược dài hạn, trong đó quốc phòng là một trụ cột then chốt.

Thu Uyên

Nguồn: Euronews, EEAS.