Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Sau khi Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục khi triển khai Đề án. Từ một môn học, tiếng Anh được định hướng trở thành ngôn ngữ sử dụng trong dạy học, giao tiếp và các hoạt động giáo dục trong nhà trường.

“Học để sử dụng, không chỉ để thi”

Đề án định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học nhưng không đơn thuần là tăng thời lượng hoặc nâng cao chất lượng dạy và học môn Tiếng Anh. Mục tiêu đặt ra là từng bước hình thành môi trường để học sinh có thể sử dụng tiếng Anh thường xuyên trong học tập, giao tiếp và các hoạt động giáo dục.

Đây được xem là bước chuyển từ việc “học tiếng Anh” sang “sử dụng tiếng Anh”, từng bước giúp học sinh hình thành năng lực ngoại ngữ một cách thực chất hơn.

Tuy nhiên, để thực hiện được mục tiêu này, các cơ sở giáo dục cần có sự chuẩn bị đồng bộ về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, học liệu và phương pháp tổ chức dạy học.

Dự thảo mới của Bộ GD&ĐT định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Ảnh minh họa

Tại Trường TH, THCS & THPT Đông Bắc Ga (phường Hạc Thành), việc tạo môi trường sử dụng tiếng Anh cho học sinh đã được triển khai trong những năm gần đây thông qua các tiết học, hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ và những chương trình giao lưu bằng tiếng Anh.

Theo cô Lê Thị Bích, Hiệu trưởng Trường TH, THCS & THPT Đông Bắc Ga, việc tạo môi trường sử dụng ngoại ngữ thường xuyên giúp học sinh bớt tâm lý e ngại khi giao tiếp; đồng thời biến tiếng Anh từ một môn học trên lớp thành công cụ được sử dụng trong những tình huống gần với đời sống.

“Nhà trường xác định tiếng Anh không chỉ là môn học để học sinh hoàn thành chương trình, mà cần trở thành một phương tiện để các em giao tiếp, tìm kiếm thông tin và mở rộng kiến thức. Vì vậy, chúng tôi đã từng bước đưa tiếng Anh vào các hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường”, cô Bích cho biết.

Khi triển khai các hoạt động sử dụng tiếng Anh, điều quan trọng nhất là tạo được tâm lý thoải mái cho học sinh trong môi trường học tập. Không phải học sinh nào cũng có cùng trình độ ngoại ngữ, do đó nhà trường cần thiết kế hoạt động theo nhiều mức độ, tránh để những học sinh còn hạn chế cảm thấy áp lực hoặc tự ti.

Cô trò Trường Tiểu học, THCS và THPT Đông Bắc Ga trong giờ học. Ảnh: LH

Thầy Nguyễn Trọng Dũng, Tổ trưởng chuyên môn Tổ tiếng Anh, Trường TH, THCS & THPT Đông Bắc Ga cho rằng, đề xuất đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là hướng đi tích cực, nhất là trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập.

“Tiếng Anh hiện nay không chỉ là một môn học, mà còn là công cụ để học sinh tiếp cận tri thức, công nghệ, tài liệu quốc tế và mở rộng cơ hội học tập, nghề nghiệp. Nếu được sử dụng thường xuyên trong môi trường trường học, học sinh sẽ có thêm cơ hội thực hành và hình thành thói quen sử dụng ngôn ngữ thay vì chỉ học để làm bài thi”, thầy Dũng chia sẻ.

Tuy nhiên, sự chênh lệch về trình độ học sinh giữa các địa phương, các trường; điều kiện cơ sở vật chất và môi trường giao tiếp bằng tiếng Anh vẫn là những vấn đề cần tính đến. Điều quan trọng nhất là cần có lộ trình phù hợp.

Kỳ vọng một môi trường học tập thực chất

Điều được các bậc phụ huynh quan tâm hơn hết là hiệu quả thực tế mà học sinh nhận được sau quá trình học tập.

Chị Lê Thị Tâm, phụ huynh học sinh, cho rằng việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là chủ trương cần thiết và có thể mang lại nhiều cơ hội cho học sinh.

Song phụ huynh cũng quan tâm đến tính hiệu quả và đầu ra của chương trình, bởi người học hiện nay đứng trước nhiều lựa chọn ngoại ngữ khác, trong đó tiếng Trung đang ngày càng được quan tâm trong học tập và thị trường lao động.

“Chúng tôi ủng hộ việc học tiếng Anh, nhưng mong chương trình được triển khai phù hợp để các con không chịu áp lực học nhiều hơn mà hiệu quả không tương xứng. Quan trọng nhất vẫn là sau khi học, các con có thể sử dụng được ngoại ngữ chứ không chỉ có thêm một môn học”, chị Tâm nói.

Với học sinh, việc tiếng Anh xuất hiện thường xuyên hơn trong đời sống học đường được nhìn nhận khá tích cực. Em Phạm Thị Minh Anh, học sinh Trường THPT Đào Duy Từ, phường Hạc Thành cho rằng, nếu được sử dụng tiếng Anh thường xuyên, học sinh sẽ có thêm cơ hội cải thiện khả năng giao tiếp.

“Em nghĩ nếu chỉ học trong tiết tiếng Anh thì nhiều khi chúng em học xong lại quên. Nếu ở trường có nhiều hoạt động sử dụng tiếng Anh hơn, chúng em sẽ có cơ hội thực hành nhiều hơn", Minh Anh chia sẻ.

Bên cạnh những giờ học thực hành trên lớp, học sinh cũng mong muốn nhà trường tổ chức thêm các hoạt động, câu lạc bộ và sân chơi bằng tiếng Anh để việc học không chỉ diễn ra trong sách vở.

Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai nhận được sự quan tâm và kỳ vọng, song để chủ trương đi vào thực tế cần một quá trình chuẩn bị lâu dài. Thách thức không chỉ nằm ở việc có đủ giáo viên bộ môn tiếng Anh hay không, mà còn ở khả năng huy động đội ngũ giáo viên các môn học khác cùng tham gia xây dựng môi trường sử dụng ngoại ngữ, sự phù hợp của chương trình, học liệu, điều kiện cơ sở vật chất.

Khi tiếng Anh được sử dụng ngoài phạm vi một tiết học, hiệu quả của chủ trương sẽ không còn được đo bằng số giờ học hay số lượng bài kiểm tra, mà bằng khả năng học sinh thực sự sử dụng ngôn ngữ trong học tập và đời sống.

Nam Phương