Đưa pháp luật đến gần hội viên nông dân bằng nền tảng số

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, hội viên có thể tìm hiểu quy định về đất đai, vay vốn, đăng ký kinh doanh hoặc thủ tục hành chính thay vì dò hỏi qua nhiều nguồn. Khi chưa thành thạo, họ được thành viên nòng cốt của chi hội hướng dẫn trực tiếp. Đây là thay đổi dễ nhận thấy sau khi Hội Nông dân phường Sầm Sơn triển khai mô hình “Chi hội Nông dân với Thư viện số pháp luật” tại 28 chi hội với 50 thành viên tham gia quản lý, vận hành.

Thành viên mô hình “Chi hội Nông dân với Thư viện số pháp luật” phường Sầm Sơn được hướng dẫn kỹ năng sử dụng các tiện ích số.

Hiệu quả bước đầu trước hết nằm ở việc thay đổi cách tìm thông tin. Trước đây, khi cần hỏi về chuyển nhượng, thừa kế, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay chính sách vay vốn, nhiều người thường hỏi người quen hoặc tìm trên mạng xã hội. Thông tin nhận được có khi thiếu căn cứ hoặc đã hết hiệu lực. Qua mô hình, hội viên được chỉ dẫn vào cổng thông tin của cơ quan nhà nước và các nguồn pháp luật chính thống; biết dùng từ khóa, kiểm tra cơ quan ban hành, hiệu lực và văn bản sửa đổi.

Nội dung tra cứu gắn với công việc hằng ngày của nông dân như, chính sách hỗ trợ sản xuất, vay vốn, BHXH, đăng ký hộ kinh doanh, hợp đồng liên kết và tiêu thụ nông sản. Với hợp đồng bao tiêu, việc hiểu rõ trách nhiệm giao hàng, tiêu chuẩn chất lượng, thanh toán và xử lý vi phạm giúp người sản xuất hạn chế rủi ro. Khi làm thủ tục, biết trước thành phần hồ sơ, nơi tiếp nhận và thời hạn giải quyết cũng giảm số lần đi lại.

Điểm đáng chú ý là thư viện số không được giao cho một vài cán bộ hội vận hành riêng lẻ. 50 thành viên tại 28 chi hội được xác định là lực lượng nòng cốt học cách tra cứu trước, sau đó hướng dẫn lại cho hội viên tại khu dân cư. Nhờ vậy, người chưa quen sử dụng điện thoại thông minh có thể được hỗ trợ ngay trong buổi sinh hoạt chi hội hoặc khi phát sinh một việc cụ thể. Cách làm “người biết hướng dẫn người chưa biết” giúp việc tiếp cận công nghệ bớt khoảng cách, nhất là với hội viên lớn tuổi.

Việc hướng dẫn sử dụng robot AI MISA để hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính cũng tạo sự quan tâm. Hội viên được thao tác trực tiếp, đặt câu hỏi và tìm hiểu các bước cần thực hiện trên môi trường điện tử. Công cụ giúp gợi mở thông tin nhanh, nhưng người vận hành mô hình đồng thời lưu ý hội viên không coi câu trả lời của trí tuệ nhân tạo là căn cứ pháp lý cuối cùng. Với vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ, nội dung phải được đối chiếu với văn bản còn hiệu lực hoặc xác nhận tại cơ quan có thẩm quyền.

Để duy trì hiệu quả, thư viện số được gắn với sinh hoạt chi hội thay vì chỉ giới thiệu công cụ một lần. Mỗi buổi chọn một vấn đề hội viên quan tâm, như thủ tục đất đai, tín dụng phục vụ sản xuất hoặc điều khoản cần lưu ý khi ký hợp đồng. Từ câu hỏi thực tế, thành viên nòng cốt hướng dẫn cách xác định nội dung, chọn nguồn, đọc quy định và tìm cơ quan giải đáp khi vụ việc vượt quá khả năng của chi hội.

Nội dung cung cấp cho hội viên ngắn gọn, dễ đọc và ghi rõ nguồn. Do văn bản pháp luật thường xuyên thay đổi, đường dẫn và tài liệu hướng dẫn phải được rà soát để tránh dùng biểu mẫu cũ. Hội viên cũng được nhắc bảo vệ thông tin cá nhân, không cung cấp mã xác thực, mật khẩu hoặc giấy tờ tùy thân qua đường dẫn không rõ nguồn gốc.

Ông Lê Doãn Lương, Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Sầm Sơn, cho biết: “Mô hình chỉ thực sự phát huy tác dụng khi các chi hội thường xuyên hướng dẫn hội viên sử dụng, cập nhật nội dung pháp luật theo nhu cầu và đưa việc tra cứu vào sinh hoạt định kỳ. Kỹ năng công nghệ, an toàn thông tin cá nhân và tinh thần hỗ trợ lẫn nhau cần được coi là những nội dung đi cùng kiến thức pháp luật, không tách rời trong quá trình vận hành”.

Thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp với hội nông dân và các tổ chức thành viên để lựa chọn nội dung sát với nhu cầu của người dân, đồng thời kết nối cán bộ chuyên môn giải đáp những trường hợp cần phân tích sâu. Trọng tâm trước mắt là phát huy vai trò của 50 thành viên nòng cốt, ưu tiên hỗ trợ người cao tuổi và người còn hạn chế kỹ năng số. “Khi mỗi chi hội có người hướng dẫn, mỗi vướng mắc thực tế trở thành một nội dung cùng tra cứu, thư viện số mới thực sự trở thành công cụ giúp hội viên am hiểu pháp luật, làm đúng và tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình”, ông Lương cho biết thêm.

Bài và ảnh: Trường Giang