Bổ sung nguồn cung cát xây dựng cho thị trường

Mặc dù đã có nhiều giải pháp căn cơ nhằm bổ sung nguồn cát cho xây dựng dân dụng, nhưng đến cuối tháng 10/2026, toàn tỉnh vẫn thiếu khoảng 5,701 triệu m3, nguồn cung mới đáp ứng 30% nhu cầu toàn tỉnh.

Công ty Cổ phần Vĩnh An cung ứng cho thị trường xây dựng dân dụng khoảng 22.000m3 cát trong năm 2026. Ảnh: Lan Anh

Tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”

Trước những khó khăn về nguồn cung cát nói chung, cát cho xây dựng dân dụng nói riêng, UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành, địa phương, doanh nghiệp thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, như tăng cường quản lý nhà nước về tài nguyên, công khai thông tin và ràng buộc trách nhiệm doanh nghiệp; tổ chức hội nghị, ký cam kết với các đơn vị sản xuất, cung ứng về kê khai giá, cung cấp thông tin giá và chất lượng vật liệu. Đặc biệt đã công khai giá, trữ lượng, công suất các mỏ đang hoạt động, kết nối dữ liệu với Trung tâm IOC tỉnh và Ứng dụng Thanh Hóa-S để phục vụ người dân, doanh nghiệp tra cứu.

Anh Lê Đình Đan, tổ dân phố Vân Nhưng, phường Đông Tiến cho biết, gia đình anh đang xây dựng nhà ở riêng lẻ tại thửa đất 2149, tờ bản đồ số 21, với diện tích 92,5m2, quy mô 3 tầng. Trong quá trình làm nhà, anh Đan khá lo lắng tình trạng khan hiếm cát sẽ khiến giá tăng cao, ảnh hưởng đến tiến độ công trình. Tuy nhiên, qua theo dõi, so sánh giữa các đại lý và Trung tâm IOC tỉnh, Ứng dụng Thanh Hóa-S, anh Đan nhận thấy giá cả ổn định, được phục vụ liên tục khi gia đình có nhu cầu.

Với những giải pháp tích cực, trong tháng 10, các ngành chức năng đã phối hợp hoàn thiện thủ tục cấp phép thăm dò 3 mỏ, phê duyệt trữ lượng 2 mỏ tự nhiên tại các xã Hoằng Quang (cũ), Thiệu Giang (cũ) và 1 mỏ cát nghiền tại xã Các Sơn với tổng công suất bổ sung 0,39 triệu m3/năm. Việc Sở Công Thương công khai danh sách các mỏ khoáng sản đang hoạt động trên địa bàn tỉnh cũng đã giúp các nhà đầu tư, người dân kịp thời nắm bắt thông tin chính xác về các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng đang hoạt động.

Bổ sung kịp thời cát xây dựng dân dụng cho thị trường

Theo UBND tỉnh Thanh Hóa, mặc dù đã có những chuyển biến nhưng hiện nay, tiến độ cấp phép, nâng công suất các mỏ trúng đấu giá chưa đáp ứng kịp tiến độ thi công. Thống kê toàn tỉnh còn thiếu khoảng 5,701 triệu m3 cát, nguồn cung mới đáp ứng 51% nhu cầu đầu tư công và 30% nhu cầu toàn tỉnh. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do một số thủ tục ảnh hưởng trực tiếp đến cấp phép, nâng công suất mỏ vật liệu xây dựng, thẩm định dự án và giải phóng mặt bằng còn rườm rà, kéo dài.

Trước tình hình trên, UBND tỉnh yêu cầu các ngành chức năng theo dõi sát nguồn cung, giá vật liệu; bổ sung 0,577 triệu m3 cát xây dựng trước ngày 30/11/2026; hoàn thành kiểm tra, xử lý nghiêm và công khai các mỏ vi phạm về giá, cam kết cung ứng; đẩy nhanh cấp phép các mỏ đã trúng đấu giá, đủ hồ sơ và giải quyết thủ tục nâng công suất mỏ đang khai thác.

Công ty Cổ phần Vĩnh An có 4 mỏ cát đang hoạt động tại các xã: Biện Thượng, Thiệu Quang và Hoằng Giang, trong đó có 1 mỏ khai thác phục vụ các công trình dân dụng tại xã Thiệu Quang, với trữ lượng 194.756m3, công suất khai thác 22.000m3/năm.

Theo ông Phạm Văn Đô, Giám đốc Công ty Cổ phần Vĩnh An, bên cạnh việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về giá, phạm vi khai thác mỏ, để quản lý, khai thác và phục vụ hiệu quả nguồn cát cho thị trường dân dụng, công ty đã đầu tư hệ thống phần mềm quản lý tích hợp camera AI, định vị GPS và cân điện tử, liên kết các khâu tại mỏ, vận chuyển, tập kết tại bãi và xuất bán cho khách hàng thành luồng dữ liệu thống nhất, làm cơ sở để đối chiếu và truy xuất khi cần thiết. Nguồn hàng được kiểm soát triệt để từ mỏ đến khách hàng thông qua quy trình khép kín, dữ liệu được chia sẻ về cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Sở Công Thương phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, giám sát. Về công việc từ nay đến cuối năm của công ty, ông Đô cho biết, công suất còn lại của mỏ cát phục vụ dân dụng này là 6.500m3. Công ty sẽ tập trung tối đa lực lượng, phương tiện khai thác đủ công suất nhằm phục vụ thị trường xây dựng tốt nhất.

Hiện nay, Sở Công Thương đang tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh cấp phép khai thác đối với các mỏ vật liệu xây dựng đã trúng đấu giá, đủ hồ sơ; giải quyết thủ tục nâng công suất các mỏ đang khai thác và công khai danh sách mỏ, công suất, trữ lượng còn lại. Về lâu dài, trong bối cảnh vật liệu xây dựng tự nhiên ngày càng khan hiếm, cạn kiệt, khuyến khích đầu tư các dự án sản xuất cát nghiền, cát nhân tạo, vật liệu xây dựng tái chế từ chất thải xây dựng, tro xỉ công nghiệp và các loại vật liệu mới thay thế nguồn cát tự nhiên được xem là giải pháp căn cơ nhất. Việc hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành và tăng khả năng cạnh tranh của vật liệu thay thế sẽ từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguồn cát tự nhiên, góp phần bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Lan Anh