Từ làng quê Thanh Hóa ra thế giới: Sản phẩm “xanh” của tuổi trẻ

Từ những bó rơm vàng nằm lại sau mùa gặt, Nguyễn Xuân Tài, chàng trai xứ Thanh sinh ra và lớn lên ở thôn Đan Nê 1, xã Quý Lộc, đã nhìn thấy đó không phải phế phẩm, mà là cơ hội. Cơ hội để biến điều bình dị nhất của nông thôn Việt Nam thành sản phẩm xuất khẩu, chinh phục những thị trường khó tính. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp, mà là cách một thế hệ trẻ chọn con đường phát triển xanh - bắt đầu từ phụ phẩm nông nghiệp.

Câu hỏi nhỏ mở ra lối rẽ lớn

Sản phẩm viên mồi lửa sinh học Eco Firelighter.

Tốt nghiệp đại học Công nghiệp, rồi đại học Ngoại thương, Nguyễn Xuân Tài từng làm trong lĩnh vực cơ khí, thiết kế máy tự động hóa và tham gia nhiều dự án khởi nghiệp. Đến năm 2018, trong cuộc trò chuyện với người bạn nước ngoài về thói quen dùng mồi lửa tại các nước phương Tây, một bước ngoặt mới thực sự mở ra. Câu hỏi: “Tại sao không tạo ra một loại mồi lửa thân thiện với môi trường từ chính những gì Việt Nam có sẵn?” đã thôi thúc Tài miệt mài tìm tòi, sáng tạo. Sau nhiều lần thử nghiệm với các vật liệu khác nhau, Tài chọn rơm, bởi rơm nhẹ, xốp, dễ bắt lửa, là nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào tại Việt Nam.

Anh Nguyễn Xuân Tài đóng gói sản phẩm viên mồi lửa sinh học Eco Firelieghter.

Để viên mồi lửa từ rơm có thể cháy lâu, bắt lửa nhanh, ngay cả trong điều kiện ẩm ướt, Nguyễn Xuân Tài đã trải qua hàng chục lần thử nghiệm. Kiến thức cơ khí trở thành lợi thế giúp anh tự thiết kế máy nén rơm riêng, điều chỉnh lực ép, độ ẩm, cấu trúc viên nén. Từng chi tiết được tối ưu qua thực nghiệm. Và rồi viên mồi lửa sinh học Eco Firelighter ra đời.

Đi ngược lối mòn để bước ra thế giới

Năm 2020, Nguyễn Xuân Tài cùng các cộng sự thành lập Công ty Cổ phần Ulstraw - Siêu rơm, với mục tiêu phát triển các sản phẩm thân thiện môi trường. Nhưng ngay sau đó, đại dịch COVID-19 bùng phát khiến hoạt động xuất khẩu gần như đóng băng.

Ngay từ khi ra mắt, mồi lửa rơm đã nhận được 100% phản hồi tích cực từ khách hàng.

Nguyễn Xuân Tài

Thay vì chùn bước, Tài và các cộng sự lựa chọn một hướng đi “ngược”: Vươn ra thế giới trước, tiếp cận trực tiếp khách hàng toàn cầu qua nền tảng thương mại điện tử quốc tế, rồi mới quay về thị trường trong nước.

Anh cho biết: “Để hiện diện trên sàn thương mại điện tử quốc tế, sản phẩm phải đảm bảo những tiêu chuẩn khắt khe, vượt qua những rào cản kỹ thuật, cạnh tranh toàn cầu... Nhưng chính môi trường ấy buộc sản phẩm của Ulstraw phải ngày càng hoàn thiện hơn. Ngay từ khi ra mắt, mồi lửa rơm đã nhận được 100% phản hồi tích cực từ khách hàng”.

Năm 2023, dự án khởi nghiệp từ rơm của Nguyễn Xuân Tài giành giải Nhất cuộc thi Social Business Creation tại Canada - cuộc thi khởi nghiệp quốc tế dành cho những ý tưởng kinh doanh tạo tác động xã hội. Thành công này mở ra những cơ hội mới, những bản hợp đồng phân phối lần lượt được ký kết tại Canada, Mỹ đánh dấu bước chân vững vàng của sản phẩm “Make in Vietnam” trên thị trường quốc tế.

Không chỉ khởi nghiệp cho riêng mình, Nguyễn Xuân Tài còn thường xuyên tham gia tư vấn, hỗ trợ các dự án khởi nghiệp của đoàn viên, thanh niên; đồng hành cùng nhiều chương trình khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội.

Anh Nguyễn Xuân Tài, Giám đốc điều hành Công ty CP ULSTRAW, thôn Đan Nê 1, xã Quý Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Từ sợi rơm vàng đến kinh tế xanh - kinh tế tuần hoàn

Trong bối cảnh toàn cầu đang dịch chuyển sang mô hình kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh, câu chuyện từ những viên mồi lửa sinh học không đơn thuần là một dự án khởi nghiệp. Đó là một cách tiếp cận khác với tài nguyên - nhìn phế phẩm như một mắt xích trong chuỗi giá trị, chứ không phải điểm kết thúc của vòng đời sản xuất.

Điều đáng nói hơn cả không nằm ở công nghệ ép nén hay những đơn hàng xuất khẩu. Giá trị lớn nhất của hành trình ấy là sự thay đổi tư duy: từ khai thác sang tái tạo, từ “sản xuất nhiều hơn” sang “tạo giá trị bền vững hơn”.

Con đường phát triển bền vững không nhất thiết phải bắt đầu từ những phòng thí nghiệm đắt tiền hay những khoản đầu tư khổng lồ. Nó có thể bắt đầu từ việc nhìn lại cánh đồng - nơi lâu nay ta vẫn đi qua mà chưa thực sự nhìn thấy hết tiềm năng.

Khi một sợi rơm có thể trở thành sản phẩm cạnh tranh trên thị trường quốc tế, thì điều được tái định nghĩa không chỉ là giá trị vật chất của phụ phẩm, mà còn là năng lực sáng tạo của người trẻ Việt Nam trong nền kinh tế xanh. Ở một bình diện rộng hơn, đây là lát cắt cho thấy con đường phát triển bền vững không nhất thiết phải bắt đầu từ những phòng thí nghiệm đắt tiền hay những khoản đầu tư khổng lồ. Nó có thể bắt đầu từ việc nhìn lại cánh đồng - nơi lâu nay ta vẫn đi qua mà chưa thực sự nhìn thấy hết tiềm năng; chúng ta có thể đi xa từ chính những điều giản dị nhất.

Cẩm Tú