Thực hiện việc cưới, việc tang và lễ hội văn minh ở khu vực miền núi

Những năm qua, nhiều địa phương miền núi đã tích cực thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội góp phần bài trừ hủ tục, gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Lễ hội khai hạ suối cá thần thôn Lương Ngọc, xã Cẩm Tú.

Về thôn Bái Đa 2, xã Xuân Du - nơi có 90% dân số là đồng bào dân tộc Mường, trò truyện với trưởng thôn Nguyễn Đình Khương được biết, thôn là nơi sinh sống của đa số đồng bào dân tộc Mường. Để xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, thôn đã đưa tiêu chí thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang vào quy ước, hương ước của thôn và trong việc xét công nhận danh hiệu gia đình văn hóa để người dân tích cực thực hiện. Đồng thời, thường xuyên tuyên dương những đám cưới, lễ tang được tổ chức gọn nhẹ, văn minh, tiết kiệm; đấu tranh, phê phán những trường hợp tổ chức việc cưới, việc tang linh đình, phô trương, lãng phí. Qua nhiều năm triển khai, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang ở thôn đã có những bước chuyển biến tích cực, các nghi lễ rườm rà, tốn kém, hủ tục trong quá trình tổ chức đã dần được rút gọn, giảm bớt. Các đám cưới, lễ tang được tổ chức văn minh, tiết kiệm, không ăn uống linh đình gây lãng phí.

Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Du Lê Viết Hương cho biết: "Nhiều năm nay, trên địa bàn các thôn không còn những đám cưới, đám tang tổ chức rềnh rang, phô trương, tốn kém, thay vào đó các đám cưới, đám tang được tổ chức gọn nhẹ, văn minh và tiết kiệm. Ngoài ra, trong xã hiện có 3 lễ hội đó là lễ hội mừng cơm mới ở thôn Bái Đa 1, lễ hội Phủ Na và lễ hội Sết Boóc Mạy được duy trì tổ chức hàng năm theo hướng văn minh, an toàn và tiết kiệm, trở thành hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc của địa phương. Có được kết quả đó, là nhờ xã đã tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền việc thực hiện nếp sống văn minh trong các hoạt động cưới, tang, lễ hội; đưa các tiêu chí thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang vào việc bình xét các danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn văn hóa”; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát trước, trong và sau khi tổ chức lễ hội, kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động lễ hội, nhất là các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội, tín ngưỡng để trục lợi, hoạt động mê tín dị đoan"...

Ở thôn Lương Ngọc, xã Cẩm Tú vào dịp tổ chức lễ hội khai hạ suối cá thần (ngày 8 tháng giêng hàng năm) không còn cảnh xô đẩy, chen lấn để vào thắp hương, hành lễ, thay vào đó là những hình ảnh văn minh, thân thiện, lịch sự của người dân, du khách khi đến tham dự lễ hội. Cùng với đó, đồng bào dân tộc Mường ở thôn cũng tích cực tổ chức các hoạt động văn hóa - thể thao mang đậm sắc thái văn hóa của đồng bào dân tộc Mường như đánh cồng chiêng, thi bắn nỏ, chọi gà, tung còn, chơi đu, đẩy gậy... Qua đó, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mường; đồng thời, tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu hình ảnh về địa phương nhằm thu hút khách du lịch. Theo Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Cẩm Tú Phùng Thế Tài, "để thực hiện nếp sống văn minh trong các hoạt động văn hóa tại địa phương, nhất là trong việc cưới, việc tang và lễ hội, xã đã tích cực huy động các đoàn thể cùng tham gia, xây dựng các mô hình như đoàn viên, thanh niên tổ chức đám cưới văn minh, hình thức tổ chức đơn giản mà vẫn đảm bảo sự trang trọng; hội viên người cao tuổi, hội viên nông dân... tích cực phát huy vai trò nòng cốt trong việc đưa những quy ước về nếp sống văn minh trong việc tang vào đời sống. Xã cũng khuyến khích các thôn đầu tư, xây dựng các công trình văn hóa, thể thao, điểm vui chơi tạo điều kiện cho người dân có nơi sinh hoạt chung, tổ chức lễ hội. Nhờ đó, mà các hoạt động cưới, tang, lễ hội ở xã ngày càng được người dân tổ chức theo hướng văn minh, giảm thiểu các thủ tục rườm rà, tiết kiệm.

Để các hoạt động cưới, tang, lễ hội ở khu vực miền núi ngày càng đi vào nền nếp và được tổ chức theo hướng văn minh, tiết kiệm, ngành văn hóa ở khu vực miền núi đã tích cực tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động người dân chấp hành, thực hiện có hiệu quả phong trào xây dựng đời sống văn hóa; thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa - thể thao nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho người dân; tổ chức thanh, kiểm tra thường xuyên với các hoạt động lễ hội. Nhờ đó, mà nhiều năm trở lại đây ở hầu hết các địa phương khu vực miền núi đã có những chuyển biến rõ nét trong việc xây dựng nếp sống văn minh tại các đám cưới, đám tang và các lễ hội. Qua đó, góp phần hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, hướng tới xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt