Thủ tướng Bỉ tiếp tục tại nhiệm, bế tắc đàm phán ngân sách chưa được tháo gỡ

Quốc vương Philippe của Bỉ ngày 6/11 đã bác đơn từ chức của Thủ tướng Bart De Wever, đồng thời yêu cầu chính phủ nối lại đàm phán ngân sách trong bối cảnh bất đồng giữa 5 đảng trong liên minh cầm quyền chưa được giải quyết.

Theo thông báo của Hoàng gia Bỉ, Quốc vương Philippe yêu cầu Thủ tướng De Wever lập tức nối lại các cuộc đàm phán và báo cáo kết quả vào ngày 16/11. Lãnh đạo 5 đảng trong liên minh cầm quyền cũng cam kết nhượng bộ nhằm tìm kiếm tiếng nói chung về kế hoạch ngân sách trong 3 năm tới. Quyết định trên được đưa ra 4 ngày sau khi Thủ tướng De Wever đề nghị từ chức do các cuộc đàm phán ngân sách không đạt kết quả.

Bế tắc hiện nay chủ yếu xuất phát từ bất đồng về phương án điều chỉnh tài khóa khoảng 10 tỷ euro (11,2 tỷ USD) vào năm 2029 và cách phân chia gánh nặng giữa các nhóm trong xã hội. Liên minh cầm quyền chưa thống nhất được mức độ cắt giảm chi tiêu và tăng thuế. Liên minh Flemish Mới (N-VA) của Thủ tướng De Wever và Phong trào Cải cách (MR) chủ trương ưu tiên cắt giảm chi tiêu, thực hiện cải cách cơ cấu, trong khi các đảng Vooruit, CD&V và Les Engagés muốn tăng mức đóng góp của những nhóm có thu nhập và tài sản cao. Đề xuất cắt giảm chi tiêu cho y tế và an sinh xã hội cũng vấp phải những ý kiến trái chiều.

Theo số liệu của Tổ chức Hợp tác Kinh tế châu Âu (OECD), áp lực kiểm soát tài chính công ngày càng gia tăng khi nợ công của Bỉ năm 2025 đã vượt 100% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), còn thâm hụt ngân sách vượt 5% GDP. Cả hai chỉ số đều cao hơn các ngưỡng tham chiếu của Liên minh châu Âu (EU). Cơ quan này yêu cầu Bỉ khắc phục tình trạng thâm hụt ngân sách quá mức trước năm 2029.

Tuy nhiên, ngay cả khi thực hiện được kế hoạch tiết kiệm 10 tỷ euro trong 3 năm tới, thâm hụt ngân sách của Bỉ vẫn có thể ở mức gần 4% GDP, cao hơn ngưỡng tham chiếu 3% của EU.

Bất đồng ngân sách càng khó giải quyết trong bối cảnh chính trường Bỉ phân hóa theo cộng đồng ngôn ngữ, khiến việc thành lập chính phủ liên minh thường kéo dài. Sau cuộc bầu cử năm 2010, nước này mất 541 ngày để thành lập chính phủ liên bang mới; liên minh cầm quyền hiện nay cũng cần gần 8 tháng thương lượng sau cuộc bầu cử năm 2024.

Phát biểu tại Hạ viện ngày 5/11, Thủ tướng De Wever thừa nhận Bỉ có thể phải bắt đầu năm 2027 theo cơ chế ngân sách tạm thời, tương tự năm nay, do chưa thể thông qua ngân sách mới. Theo cơ chế này, chính phủ vẫn được phép duy trì hoạt động, nhưng chi tiêu hằng tháng nhìn chung không vượt quá 1/12 mức ngân sách của năm trước. Ông De Wever coi đây là thất bại lớn của chính phủ và cho rằng cần đưa ra những quyết định khó khăn để giải quyết các vấn đề của đất nước.

Thúy Hà