Sớm trùng tu nghè cổ bên bờ sông Mã

Nghè cổ Nguyệt Viên, phường Nguyệt Viên là di tích có hơn 400 năm tuổi, thờ Thành hoàng làng - công chúa Mai Hoa, cùng 18 vị tiến sĩ đỗ đạt, đang xuống cấp ở nhiều hạng mục. Trước nguy cơ trên, người dân địa phương mong các cơ quan chức năng sớm có giải pháp trùng tu, tôn tạo.

Nghè cổ Nguyệt Viên đang bị xuống cấp.

Theo các tài liệu lịch sử ghi lại, nghè Nguyệt Viên được khởi dựng vào năm Quý Tỵ 1593, niên hiệu Quang Hưng, triều vua Lê Thế Tông. Sau đó được trùng tu vào năm Đinh Hợi 1827 và sửa chữa vào năm Bính Thân 1896. Trải qua hơn 4 thế kỷ, di tích không chỉ là không gian tín ngưỡng của người dân trong phường, mà còn là chứng tích sót lại của làng khoa bảng nổi danh xứ Thanh một thời.

Gắn với nghè cổ là truyền thuyết về công chúa Mai Hoa, người vì cảm phục tài cao học rộng của ông Nghè Đờn mà tìm theo, rồi trong nỗi tuyệt vọng đã gieo mình xuống sông Mã. Thi thể bà trôi về làng Nguyệt Viên, được dân làng an táng, suy tôn làm Thành hoàng. Truyền thuyết ấy cùng hệ thống bia đá ghi danh các vị tiến sĩ trong di tích đã tạo nên chiều sâu lịch sử, văn hóa cho nghè Nguyệt Viên. Các bậc cao niên trong làng còn nhớ rõ hình ảnh một quần thể di tích rộng lớn xưa kia, gồm: đình làng chín gian, giếng cổ, cầu đá, những hàng cây cổ thụ xanh mát soi bóng xuống dòng sông Mã.

Có mặt tại di tích, điều dễ nhận thấy là nghè Nguyệt Viên mang đậm dáng vẻ cổ kính, trầm mặc với hệ thống cột gỗ lớn, kết cấu truyền thống và nhiều mảng chạm khắc tinh xảo. Tuy nhiên, xen lẫn vẻ đẹp ấy là những dấu hiệu của sự xuống cấp ngày càng rõ nét. Phần mái trước, các đầu kèo đã bị mục rỗng, đứt gãy, tiềm ẩn nguy cơ kéo sập phần mái tiền. Bên trong nghè, nhiều rui, đòn tay đã mục, ngói bị tụt, gây thấm dột vào mùa mưa. Tại một số thân cột chính xuất hiện những vết nứt, được người dân gia cố tạm bằng keo và vật liệu thô sơ... Để chống đỡ tạm thời, ban quản lý di tích phải trát vữa bê tông phần đầu đao và dựng hai cột sắt làm trụ đỡ.

Trước tình trạng này, người dân địa phương mong Nhà nước sớm quan tâm tu sửa, đảm bảo sự an toàn.

Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội UBND phường Nguyệt Viên Dương Minh Anh cho biết: "Việc xuống cấp của nghè là rõ ràng, phường đang xây dựng phương án trùng tu, bảo vệ di tích để trình tại kỳ họp HĐND phường sắp tới. Trong đó, phương án sẽ điều chỉnh lại không gian xung quanh, di dời cổng trường tiểu học trong khuôn viên di tích; quy hoạch lại khu sinh hoạt cho học sinh, tránh sử dụng chung khuôn viên của nghè".

Bài và ảnh: Tiến Đạt