Quýt hoi mất mùa

Tháng 11 hàng năm là thời điểm bắt đầu bước vào mùa thu hoạch đặc sản quýt hoi. Thế nhưng, thay vì những chùm trái vàng ươm, lúc lỉu như mọi năm, năm nay hầu hết các vườn quýt tại hai xã Pù Luông và Bá Thước - nơi được mệnh danh là “thủ phủ quýt hoi” của Thanh Hóa, đều rơi vào tình trạng chỉ thấy lá mà không thấy quả.

Những cây quýt hoi gần như không có quả, chỉ thấy màu xanh của lá.

Quýt hoi (hay còn gọi là quýt hôi) là loại cây bản địa nổi tiếng của huyện Bá Thước (cũ), thường mọc tại các sườn núi cao. Quýt hoi có hương vị chua thanh, vỏ quả nhiều tinh dầu, mùi thơm đặc trưng, ăn tươi hoặc đem chế biến đều có tác dụng tốt cho sức khỏe.

Các năm trước, quýt hoi được mùa, đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Tuy nhiên, năm nay, cây quýt mất mùa, khiến thu nhập của người trồng quýt bị ảnh hưởng đáng kể.

Trang trại của gia đình ông Ngân Văn Hiên ở bản Kho Mường, xã Pù Luông rộng khoảng 3ha, trồng 500 gốc quýt hoi, mỗi gốc có tuổi đời trên dưới 25 năm. Năm 2025, quýt được mùa, gia đình ông thu hoạch hàng chục tấn quả. Với giá bán tại vườn dao động từ 20.000 -25.000 đồng/kg, cây quýt hoi mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình.

Thế nhưng, năm nay vườn quýt hoi của ông gần như mất trắng. Quýt ra hoa rồi rụng, số lượng đậu trái ít ỏi. Theo quan sát, dù đã bắt đầu vào mùa thu hoạch, nhưng trên cây chỉ có lá, rất ít quả.

“Năm ngoái, quýt sai quả gia đình thu hoạch không kịp, có thời điểm quả chín rụng xuống gốc khá nhiều. Nhưng năm nay, gom cả vườn chắc cũng chỉ được vài kg, chỉ đủ cho gia đình phơi khô làm trà uống. Quýt không có trái, nguồn thu của gia đình sụt giảm nhiều”, ông Hiên ngậm ngùi chia sẻ.

Ông Ngân Văn Hiên bên gốc quýt hoi có tuổi đời vài chục năm.

Không chỉ gia đình ông Ngân Văn Hiên, mà các hộ dân trồng quýt hoi của bản Kho Mường đều bị thất thu.

“Kho Mường là bản du lịch cộng đồng. Mọi năm, vào mùa quả chín khá đông du khách ghé vào vườn tham quan, chụp ảnh và mua quýt về làm quà. Năm nay, quýt mất mùa, bà con bị sụt giảm thu nhập, hoạt động phát triển du lịch của bản cũng bị ảnh hưởng ít nhiều”, anh Đinh Quang Tường, Trưởng bản Kho Mường, xã Pù Luông chia sẻ.

Tại xã Bá Thước, với diện tích khoang 8,5ha, hàng năm sản lượng quýt hoi thu hoạch được dao động từ 50-60 tấn. Thế nhưng, năm nay, các vườn quýt mất mùa, sản lượng dự kiến chỉ đạt trên dưới 1 tấn, giảm 50-60 lần so với mức trung bình các năm.

Bà Trịnh Thị Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Bá Thước cho biết: “Từ đầu tháng 10, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra, khảo sát các vườn quýt hoi trên địa bàn xã. Hầu hết các cây quýt không đậu trái, hoặc nếu đậu thì trái cũng bị khô, không thu hoạch được".

Những quả quýt xuất hiện lác đác trên cây, nhưng hầu hết bị khô, không có khả năng thu hoạch.

Theo lý giải của người dân trồng quýt hoi, khả năng do năm nay thời tiết nắng nóng kéo dài, mùa đông tới muộn đã ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng, khiến cây không đậu trái. Ngoài ra, giống quýt hoi bản địa ở Bá Thước có chu kỳ khá đặc biệt, thông thường, năm trước sai quả, nếu không được chăm sóc tốt, năm sau sản lượng sẽ kém hơn.

Chính quyền các xã Bá Thước, Pù Luông đang tích cực tìm hiểu, xác minh rõ nguyên nhân, đồng thời động viên bà con nông dân tiếp tục chăm sóc vườn quýt, chuẩn bị cho mùa quả năm sau.

An Thư