Nguồn sinh kế “kép” giúp phụ nữ miền núi đổi đời

Ở nhiều xã miền núi, sinh kế của phụ nữ từng gắn với ruộng nương, chăn nuôi nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh. Nhưng những năm gần đây, nhiều chị em đã chủ động xây dựng cho mình các mô hình sinh kế “kép”, kết hợp sản xuất nông nghiệp với kinh doanh, dịch vụ,... qua đó ổn định thu nhập, giảm rủi ro và từng bước vươn lên khá giả.

Mô hình trồng cây ăn quả của gia đình chị Phạm Thị Tuyết, ở thôn Cốc Mốc, xã Đồng Lương.

Giữa thôn Cốc Mốc, xã Đồng Lương, khu vườn rộng gần 1ha của chị Phạm Thị Tuyết được quy hoạch gọn gàng, khoa học. Một nửa diện tích được dành cho chăn nuôi lợn với hệ thống chuồng trại kiên cố; phần còn lại là vườn cây ăn quả xanh tốt với các loại bưởi, ổi, mít... Không chỉ dừng lại ở trồng trọt, chăn nuôi, chị Tuyết còn mở cửa hàng tạp hóa tại nhà và là cơ sở thu mua, buôn bán luồng nguyên liệu cho bà con địa phương. “Các nguồn thu nhập không đến cùng một lúc, nhưng lại bù đắp cho nhau. Khi chăn nuôi gặp khó thì buôn bán gỡ lại; lúc thị trường chững lại thì kinh doanh lâm sản cho thu nhập”, chị Tuyết phân tích. Nhờ sự linh hoạt ấy, sau khi trừ chi phí, mỗi năm gia đình chị có thu nhập ổn định gần 200 triệu đồng - một con số đáng mơ ước với nhiều hộ dân miền núi.

Ít ai biết rằng, trước khi xây dựng được mô hình kinh tế tổng hợp như hôm nay, gia đình chị Tuyết từng thuộc diện hộ nghèo của thôn. Cuộc sống nhiều năm rơi vào cảnh “thiếu trước, hụt sau”, mọi chi tiêu đều phải chắt chiu. Không cam chịu đói nghèo, năm 2015, chị Tuyết bàn với chồng vay mượn vốn mở cửa hàng tạp hóa nhỏ, đồng thời mạnh dạn đầu tư chuồng trại chăn nuôi lợn, cải tạo vườn tạp trồng cây ăn quả và mở đại lý thu mua luồng.

Những ngày đầu, vốn ít, kinh nghiệm chưa nhiều, vợ chồng chị phải tự mày mò học hỏi, vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Có lúc giá lợn xuống thấp, có thời điểm đầu ra nông sản khó khăn, song nhờ có nhiều nguồn thu đan xen, gia đình chị vẫn duy trì được dòng tiền, không rơi vào thế bị động. Cần cù, chịu khó và biết tính toán, chị Tuyết từng bước tích góp được nguồn vốn để mở rộng quy mô sản xuất. Đến nay, mỗi năm gia đình chị xuất bán khoảng 8 tấn thịt lợn thương phẩm; thu hoạch gần 2 tấn hoa quả các loại; cửa hàng tạp hóa và hoạt động buôn bán luồng cũng duy trì khá ổn định.

Cũng ở thôn Cốc Mốc, mô hình sinh kế “kép” của gia đình chị Phạm Thị Thơm (SN 1992) lại mang một sắc thái khác. Không có lợi thế về đất đai, gia đình chị lựa chọn kết hợp giữa trồng đào cảnh và làm công nhân tại doanh nghiệp tre luồng. Hai nguồn thu, một theo mùa vụ, một đều đặn hằng tháng, đã giúp vợ chồng trẻ dần ổn định cuộc sống. Chị Thơm cho biết, những năm trước đây, kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn, thu nhập chủ yếu trông chờ vào làm thuê và sản xuất nhỏ lẻ, bấp bênh theo thời vụ. Cuộc sống “liệu cơm gắp mắm” khiến vợ chồng chị luôn trăn trở tìm hướng đi mới.

Năm 2019, cả hai đi làm công nhân tại một công ty sản xuất tre luồng và có cơ hội tiếp xúc với nghề trồng đào ở Hải Phòng. Nhận thấy cây đào ghép có giá trị kinh tế cao, đầu ra ổn định, sau thời gian tích lũy kinh nghiệm và vốn liếng, đến năm 2022, vợ chồng chị quyết định trở về quê, thuê đất để trồng đào. Hiện gia đình chị Thơm sở hữu khoảng 200 gốc đào, được chăm sóc theo đúng quy trình kỹ thuật. Nhờ chịu khó học hỏi, lựa chọn giống phù hợp với thổ nhưỡng và đầu tư công chăm sóc, vườn đào sinh trưởng tốt, dáng cây đẹp, hoa nở đều. Ngay từ đầu vụ, phần lớn số đào đã có khách quen đặt mua. “Khoảng 90% số đào đã được đặt trước. Tôi vẫn duy trì công việc tại công ty để có nguồn thu nhập ổn định hằng tháng, còn chồng tôi tập trung chăm sóc vườn đào. Những lúc cao điểm, tôi tranh thủ thời gian rảnh rỗi phụ giúp”, chị Thơm nói. Nhờ hai nguồn thu bổ trợ lẫn nhau, mỗi năm, sau khi trừ chi phí sinh hoạt và sản xuất, vợ chồng chị tiết kiệm được hơn 100 triệu đồng, nguồn vốn quan trọng để tái đầu tư và nuôi con ăn học.

Bà Lê Thị Xuân, Chủ tịch Hội LHPN xã Đồng Lương cho biết, toàn xã hiện có 14 mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ. Các mô hình tập trung vào sản xuất nông nghiệp, chế biến nông sản và dịch vụ. Không chỉ tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động nữ mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của hội viên. Điểm chung của các mô hình là biết tận dụng lợi thế sẵn có của địa phương, linh hoạt kết hợp nhiều hình thức sinh kế để giảm rủi ro. Quan trọng hơn, phụ nữ đã mạnh dạn hơn trong khởi nghiệp kinh doanh, từng bước làm chủ kinh tế gia đình.

Thực tế cho thấy, sinh kế “kép” không chỉ là giải pháp kinh tế, mà còn là chìa khóa giúp phụ nữ miền núi nâng cao vị thế trong gia đình và cộng đồng. Khi có nguồn thu nhập ổn định, họ tự tin hơn, chủ động hơn trong quyết định sản xuất, chi tiêu và nuôi dạy con cái. Từ những khu vườn, chuồng trại hay xưởng sản xuất nhỏ, những hướng đi mới đang mở ra, góp phần thúc đẩy giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội ở các xã vùng cao.

Bài và ảnh: Đình Giang