Khơi thông nguồn vật liệu xây dựng, tạo đà cho các dự án tăng tốc về đích

Nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao trong khi nhiều công trình, dự án trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa bước vào giai đoạn tăng tốc thi công, đặt ra áp lực lớn đối với công tác quản lý, khai thác và cung ứng khoáng sản. Trước thực tế đó, tỉnh đã tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh cấp phép, điều chỉnh nâng công suất và đưa các mỏ mới vào khai thác. Việc khơi thông nguồn cung không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn tạo điều kiện để các chủ đầu tư, nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Dự án đường Voi - Sầm Sơn đang tăng tốc về đích nhờ đảm bảo nguồn cung vật liệu. Ảnh: Tiến Dũng

Gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tiến độ thi công

Dự án xây dựng hạ tầng kinh tế - kỹ thuật phục vụ di dân xã Hải Hà, thuộc thị xã Nghi Sơn (cũ), có tổng diện tích 63ha, chia thành 2 khu. Trong đó, khu A cơ bản hoàn thành; khu B rộng 48ha đang triển khai thi công, với nhu cầu đất đắp trên 1 triệu m3. Đầu năm 2026, UBND tỉnh đã hoàn thiện thủ tục, cấp phép khai thác 2 mỏ đất tại xã Các Sơn và Trường Lâm theo Nghị quyết số 66.4. Khi nguồn đất san lấp được khơi thông, các nhà thầu tập trung máy móc, nhân lực đẩy nhanh thi công. Đến nay, khối lượng san lấp nền tại Dự án Xây dựng hạ tầng kinh tế - kỹ thuật phục vụ di dân xã Hải Hà đạt khoảng 96%.

Ông Hoàng Văn Lợi, cán bộ kỹ thuật Tổng Công ty CP Miền Trung cho biết, ngay sau khi được tháo gỡ khó khăn về vật liệu, đơn vị đã huy động tối đa thiết bị, tổ chức thi công liên tục, đạt sản lượng san lấp khoảng 2.500m3/ngày. Nhờ đó, tiến độ dự án đã được triển khai nhanh chóng.

Tại xã Tống Sơn, mỏ đất của Công ty CP Xây dựng và Dịch vụ thương mại Hưng Phát được UBND tỉnh cấp phép khai thác từ tháng 4/2026 theo Nghị quyết số 66.4, với diện tích khoảng 107 nghìn m2. Sau khi hoàn thiện thủ tục, mỏ đã đi vào hoạt động, cung cấp vật liệu cho Dự án Khu Công nghiệp WHA Smart Technology 1 Thanh Hóa, Cụm Công nghiệp Tam Linh, xã Nga Thắng và một số dự án đầu tư công.

Theo ông Nguyễn Đình Hùng, quản lý mỏ đất của công ty, việc áp dụng cơ chế theo Nghị quyết số 66.4 đã giúp rút ngắn thời gian hoàn thiện thủ tục, sớm đưa mỏ vào khai thác, bổ sung nguồn vật liệu cho các công trình, dự án. Đặc biệt, cơ chế xác định giá vật liệu theo quy định đã tạo thuận lợi cho cả đơn vị khai thác và các nhà thầu sử dụng, góp phần bảo đảm nguồn cung phục vụ thi công.

Cùng với bổ sung các mỏ đất mới, Thanh Hóa đang đẩy mạnh điều chỉnh công suất khai thác đối với những mỏ đủ điều kiện. Tại mỏ đá của Công ty CP Đầu tư xây dựng và Thương mại tổng hợp Nhân Nam, xã Trường Lâm, công suất đã được nâng từ 50 nghìn m3 lên 200 nghìn m3/năm. Việc tăng thêm 150 nghìn m3/năm giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, bổ sung nguồn đá xây dựng cho thị trường, phục vụ các dự án đầu tư công.

Chủ động nguồn cung, đáp ứng nhu cầu các dự án

Dù đã triển khai nhiều giải pháp, nguồn cung vật liệu xây dựng vẫn chịu áp lực, nhất là đất san lấp và cát xây dựng. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, toàn tỉnh hiện có 219 mỏ đá, 60 mỏ đất san lấp và 23 mỏ cát tự nhiên được cấp phép. Tuy nhiên, một số mỏ chưa đủ điều kiện hoạt động hoặc chưa thể cung ứng ổn định.

Năm 2026, nhu cầu đất san lấp toàn tỉnh ước khoảng 58 triệu m3, trong khi năng lực cung ứng khoảng 37 triệu m3, đáp ứng gần 64% nhu cầu. Nguồn cát xây dựng, kể cả cát nghiền, đạt trên 5,1 triệu m3, mới đáp ứng hơn một nửa nhu cầu dự kiến. Thực tế này cho thấy, bên cạnh trữ lượng, tiến độ hoàn thiện thủ tục và khả năng đưa các mỏ vào khai thác là những yếu tố quyết định nguồn cung.

Trước tình hình đó, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương đẩy nhanh cấp phép, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện, sớm đưa các mỏ trúng đấu giá vào hoạt động; đồng thời công khai nguồn cung, kết nối chủ mỏ với chủ đầu tư, nhà thầu và kiểm soát sản lượng, chất lượng, giá bán vật liệu. Riêng tháng 8/2026, việc nâng công suất 3 mỏ và đưa 6 mỏ hoàn thành thủ tục thuê đất vào hoạt động đã bổ sung khoảng 4,2 triệu m3 vật liệu cho thị trường.

Không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt, Thanh Hóa đang xây dựng phương án tăng nguồn cung trong năm 2027. Theo báo cáo của Sở Công Thương, trong quý IV/2026, nguồn cung đất san lấp dự kiến đạt 10,162 triệu m3, đáp ứng 96,3% nhu cầu; đá xây dựng đạt 3,529 triệu m3, tương đương 138,2% nhu cầu. Riêng cát xây dựng mới đáp ứng khoảng 51,9%, tiếp tục là loại vật liệu cần ưu tiên tháo gỡ.

Năm 2027, nguồn cung đất san lấp dự kiến đạt khoảng 23,77 triệu m3, từ 39 mỏ đang hoạt động, 9 dự án thu hồi khoáng sản và 15 mỏ trúng đấu giá đang hoàn thiện thủ tục cấp phép. Đối với đá xây dựng, nguồn cung dự kiến đạt 11,76 triệu m3. Đáng chú ý, toàn tỉnh có 36 mỏ đá đã trúng đấu giá, với trữ lượng khoảng 201,24 triệu m3, đang hoàn thiện hồ sơ để đưa vào khai thác.

Với cát xây dựng, nguồn cung năm 2027 dự kiến tăng lên khoảng 6,53 triệu m3. Ngoài 11 mỏ đủ điều kiện hoạt động, tỉnh dự kiến bổ sung nguồn từ 3 mỏ cát của Công ty TNHH Vân Lộc theo cơ chế đặc thù, các mỏ đã trúng đấu giá và nguồn cát nghiền, cát nhân tạo. Tổng nguồn cung đất san lấp, đá và cát xây dựng năm 2027 dự kiến đạt khoảng 42,06 triệu m3.

Để hiện thực hóa kế hoạch này, các sở, ngành, địa phương đang đẩy nhanh hoàn thiện hồ sơ, thủ tục cấp phép, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm các mỏ đủ điều kiện sớm đi vào hoạt động. Cùng với tăng nguồn cung, tỉnh Thanh Hóa tăng cường quản lý về trữ lượng, công suất, sản lượng khai thác, giá bán và bảo vệ môi trường; xử lý nghiêm tình trạng khai thác trái phép, gây thất thoát tài nguyên. Đồng thời, khuyến khích sử dụng cát nghiền, vật liệu thay thế và vật liệu tái chế nhằm giảm áp lực lên nguồn tài nguyên tự nhiên.

Để bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ các công trình, dự án, UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành, địa phương chủ động rà soát, nắm bắt khó khăn, vướng mắc, kịp thời tháo gỡ ngay từ cơ sở; đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục cấp phép, nâng công suất và đưa các mỏ đủ điều kiện vào khai thác. Cùng với đó, tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, quản lý chặt chẽ trữ lượng, sản lượng, chất lượng và giá bán vật liệu; kiên quyết không để tình trạng thiếu nguồn cung, đầu cơ, nâng giá hoặc khai thác trái phép ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.

Sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của UBND tỉnh, cùng sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu sẽ góp phần khơi thông nguồn cung, tháo gỡ điểm nghẽn về vật liệu xây dựng. Đây là điều kiện quan trọng để các công trình, dự án đẩy nhanh tiến độ thi công, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm chất lượng và hiệu quả đầu tư, qua đó tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tiến Dũng