Đưa hạt “ngọc thực” thành sản phẩm OCOP

Từ những hạt “ngọc thực” được làm ra trên cánh đồng quê, nhiều hộ dân, hợp tác xã (HTX) tỉnh Thanh Hóa đã chế biến thành sản phẩm miến gạo. Đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 10 sản phẩm miến gạo được công nhận đạt chuẩn OCOP, mở thêm cơ hội vươn xa trên thị trường.

Miến gạo Dương Vân, xã Hoằng Hóa đạt chuẩn OCOP 3 sao năm 2023.

Là một trong những nơi có diện tích sản xuất lúa khá lớn, xã Hoằng Hóa có nhiều loại gạo có thể chế biến thành miến. Năm 1993, gia đình ông Lê Văn Dương, thôn Hạ Vũ 1 đã bắt đầu học cách làm miến gạo thủ công. Ông đã lựa chọn giống gạo Khang Dân hạt đều, thơm, độ dẻo vừa phải để làm miến. Vừa làm vừa học hỏi kinh nghiệm, đầu tư thêm máy móc để nâng cao chất lượng, năng lực chế biến miến. Năm 2023, sản phẩm được công nhận đạt OCOP 3 sao. Nhờ đó, sản phẩm miến gạo Dương Vân của gia đình ông đã được đưa đến nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Bình quân mỗi tháng, cơ sở tiêu thụ khoảng 3 tấn miến gạo, với giá bán dao động từ 28.000 - 36.000 đồng/kg.

Ông Lê Văn Dương, chủ cơ sở sản xuất miến Dương Vân, chia sẻ: “Trải qua hơn 30 năm phát triển, cơ sở không ngừng hoàn thiện quy trình sản xuất nhưng vẫn giữ nguyên những bí quyết truyền thống để tạo nên sợi miến có độ dẻo, dai, giòn tự nhiên, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, vệ sinh trong quá trình sản xuất cũng đóng vai trò rất quan trọng, nhất là việc làm sạch máy móc trước và sau mỗi mẻ miến để đảm bảo chất lượng".

Miến gạo OCOP 3 sao Diễn Hợi, xã Đồng Tiến được đưa đi nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Lấy nguyên liệu gạo Q5 trên cánh đồng mẫu lớn trong xã để chế biến, sản phẩm miến gạo Diễn Hợi của gia đình ông Lê Hữu Diễn, xã Đồng Tiến đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao năm 2024. “Q5 là loại gạo khó tiêu thụ trên thị trường, tuy nhiên, khi làm miến không bị dính, không khô và cho lượng tinh bột đạt tiêu chuẩn tốt nhất, miến ăn dai ngon. Tính giá trị kinh tế khi làm miến cao gấp nhiều lần, nhất là khi đạt OCOP dễ bán hơn, sản lượng tiêu thụ cũng nhiều hơn", ông Diễn cho biết.

Các cơ sở sản xuất miến gạo đầu tư máy móc, nâng cao năng lực sản xuất miến.

Thanh Hóa hiện có hơn 220.000 ha đất canh tác lúa, sản lượng trung bình mỗi năm đạt trên 1,4 triệu tấn. Tuy nhiên, đầu ra cho hạt lúa có thời điểm chưa ổn định, giá trị sản phẩm sau thu hoạch còn thấp.

Từ thực tế đó, nhiều hộ dân, HTX đã tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có để chế biến thành sản phẩm có giá trị cao hơn. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có nhiều sản phẩm miến truyền thống như miến gạo Phương Nam, miến gạo Dương Vân, miến gạo Thăng Long, miến gạo Phúc Thịnh, miến gạo Dung Tháp... đã được công nhận OCOP 3, 4 sao.

Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về nguyên liệu cũng như quy trình chế biến, các sản phẩm miến gạo vẫn giữ được hương vị đặc trưng. Thay vì làm thủ công như trước, các cơ sở đều đã đầu tư máy móc sản xuất đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; đồng thời, cải tiến mẫu mã, bao bì sản phẩm đáp ứng thị hiếu khách hàng. Đáng chú ý, nhiều cơ sở đã hình thành liên kết sản xuất quy mô lớn tại địa phương.

Tháng 5/2024, sản phẩm miến gạo Thăng Long, xã Thăng Bình đã được nâng hạng từ OCOP 3 sao lên 4 sao. Thị trường tiêu thụ mở rộng, sản lượng bán ra ngày càng nhiều nên HTX đã hoàn thiện hồ sơ, quy hoạch lại vùng nguyên liệu sản xuất để đáp ứng tiêu chí của sản phẩm OCOP 4 sao. Đến nay, HTX đã liên kết với các hộ dân trong xã, mở rộng 400ha vùng nguyên liệu để đáp ứng nguồn nguyên liệu đầu vào.

Sau khi sản phẩm được công nhận OCOP, các sản phẩm miến gạo của Thanh Hóa đã được khách hàng biết đến nhiều hơn, sản lượng tiêu thụ tăng gấp 3-4 lần so với trước đây. Bên cạnh đó, các HTX, hộ sản xuất cũng chủ động quảng bá sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội...

Sân phơi miến của cơ sở miến gạo Phương Nam, xã An Nông.

Có thể thấy, từ những hạt gạo quê, qua bàn tay người làm nghề, sản phẩm miến gạo đã tạo thêm giá trị cho nông sản địa phương. Việc được công nhận sản phẩm OCOP không chỉ góp phần nâng cao giá trị thương hiệu mà còn tạo động lực để các chủ thể tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường. Qua đó, góp phần gìn giữ và phát huy nghề làm miến truyền thống của địa phương, đưa nông sản xứ Thanh đến gần hơn với người tiêu dùng trên cả nước.

Hương Hạnh