Động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới

Phát triển khoa học công nghệ (KHCN), khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) là “đường cao tốc” đưa tri thức và công nghệ đi vào cuộc sống. Trong đó khởi nghiệp ĐMST chính là động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững, bao trùm.

Mô hình thiết bị NX510 - Thiết bị dẫn đường tự động không người lái được trưng bày, giới thiệu tại Ngày hội công nghệ, trình diễn thiết bị công nghệ cao phục vụ sản xuất nông nghiệp tại xã Yên Trường.

Những năm qua Đảng, Nhà nước ta luôn xác định KHCN và ĐMST là quốc sách hàng đầu, động lực then chốt của phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều nghị quyết, chiến lược quan trọng đã được ban hành như: Nghị quyết số 52-NQ/TW (năm 2019) về chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Chiến lược quốc gia về phát triển KHCN và ĐMST đến năm 2030; Chiến lược CĐS quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045; Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia... Đặc biệt, tỉnh Thanh Hóa còn có Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thanh Hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thực hiện chủ trương của Trung ương, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã cụ thể hóa bằng nhiều chính sách và chương trình hành động thiết thực. Từ những chính sách đồng bộ, hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS của tỉnh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ KHCN được triển khai ngày càng gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương; nhiều mô hình chuyển giao công nghệ, ứng dụng kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, y tế, giáo dục và quản lý nhà nước đã mang lại hiệu quả thiết thực.

Tiêu biểu nhất trong lĩnh vực nông nghiệp là đã nghiên cứu, chọn tạo thành công 12 giống lúa, 2 giống mía, 1 giống ngô, 2 giống keo lai, 1 giống cà chua; du nhập khảo nghiệm 6 giống mía mới; phục tráng 5 loại cây trồng... Duy trì vùng trồng sản xuất lúa thuần 3.000ha/năm, vùng sản xuất lúa F1 50ha, vùng sản xuất trồng ngô giống 257ha... Ứng dụng công nghệ nhà kính, nhà màng để sản xuất rau, quả, hoa đến nay đạt trên 220ha; mô hình canh tác lúa tự nhiên, hữu cơ với công nghệ phù hợp, thân thiện với môi trường như: mô hình lúa - cá tại xã Hà Lĩnh (200ha), mô hình bưởi hữu cơ tại xã Yên Thái...

Bên cạnh đó, hoạt động ĐMST trong doanh nghiệp ngày càng được quan tâm, thể hiện qua việc đầu tư đổi mới thiết bị, áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến, tham gia các hoạt động khởi nghiệp, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới và đẩy mạnh CĐS trong quản trị, sản xuất và cung ứng dịch vụ.

Các doanh nghiệp cũng đã chủ động, tích cực áp dụng các nền tảng số trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh; từng bước hình thành phương thức quản trị và vận hành dựa trên công nghệ số. Nhiều doanh nghiệp đã triển khai hiệu quả các giải pháp như hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử, văn phòng điện tử (E-Office), tiếp cận vốn vay trực tuyến, hệ sinh thái kế toán số và các nền tảng số chuyên ngành phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh của đơn vị.

Là đơn vị nòng cốt, Sở Khoa học và Công nghệ đã chủ động tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức trên địa bàn tỉnh nhằm đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao KHCN gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Sở đã tổ chức ký kết chương trình phối hợp với Hội Nông dân tỉnh về chuyển giao, ứng dụng các kết quả nghiên cứu KHCN vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh... Phối hợp với Trường Đại học Hồng Đức trao đổi, định hướng xây dựng Đề án “Phát triển Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, ĐMST tại Trường Đại học Hồng Đức”, nhằm hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST gắn với đào tạo, nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, thực hiện ký kết các hợp đồng nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ với một số doanh nghiệp tiêu biểu như Công ty CP Công - Nông nghiệp Tiến Nông (Dự án nghiên cứu sản xuất phân bón NPK hữu cơ vi sinh dạng hạt bằng công nghệ hơi nước tại Thanh Hóa); Công ty TNHH Nông nghiệp công nghệ cao Thiên Trường 36 (triển khai các mô hình sản xuất dưa chuột baby, dưa Kim Hoàng Hậu, hoa lan Hồ Điệp)... Đến nay, mô hình liên kết “3 nhà” (Nhà nước, nhà trường, nhà doanh nghiệp) đã được triển khai ngày càng chặt chẽ, phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần đưa kết quả nghiên cứu KHCN vào thực tiễn sản xuất và đời sống.

Chú trọng phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST và liên kết viện - trường - doanh nghiệp, toàn tỉnh có hơn 60 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, 32 doanh nghiệp KHCN; tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động ĐMST đứng thứ 7 của cả nước.

Về chỉ số ĐMST cấp tỉnh (PII), Thanh Hóa đứng thứ 16/34 tỉnh, thành, thuộc nhóm các tỉnh, thành phố ở mức trung bình khá trên toàn quốc. Đặc biệt, tại Triển lãm Sáng chế khoa học kỹ thuật quốc tế Seoul 2025 (SIIF 2025) diễn ra vào tháng 12/2025 tại Seoul (Hàn Quốc), tỉnh Thanh Hóa có 3 giải pháp KHCN tham gia và đoạt giải thưởng cao. Trong đó cả ba giải pháp đều tập trung vào ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng bản đồ số VNMAP, công nghệ biên (Edge Computing) và các mô hình cảnh báo tiên tiến trong quản trị môi trường, phòng chống thiên tai như khí độc, ngập lụt, sạt lở đất, cháy rừng...

Xác định năm 2026 là năm tạo nền tảng, chuẩn hóa và bứt phá trong KHCN, ĐMST và CĐS của tỉnh, Thanh Hóa đang tập trung hoàn thiện thể chế, hạ tầng số, dữ liệu số và nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng KHCN gắn với CĐS toàn diện trong hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, phát triển kinh tế số, xã hội số; từng bước hình thành hệ sinh thái ĐMST gắn với doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và chất lượng đời sống Nhân dân; tạo tiền đề vững chắc để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển KHCN, ĐMST và CĐS giai đoạn 2026-2030.

Bài và ảnh: Linh Hương