Danh thắng Kim Sơn - nơi hội tụ vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa

Danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn tọa lạc tại thôn 4, xã Biện Thượng là quần thể núi, hang động, sông nước với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng. Đây là điều kiện quan trọng để xã Biện Thượng phát triển nơi đây trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Một góc danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn.

Nằm trong quần thể danh thắng, động Kim Sơn có nơi rộng khoảng 50m, chiều dài khoảng 150m. Bên trong động hơi uốn khúc ở khoảng giữa, phía trên của vòm động để lộ ra một cột đá trụ trời, tượng Phật Bà và những khối thạch nhũ với nhiều hình thù, khi gõ vào nghe như tiếng chuông ngân.

Rời động Kim Sơn, tiếp tục di chuyển để đến khám phá động Tiên Sơn. Động này được người dân địa phương phát hiện sau năm 2003 có diện tích rất rộng. Động nằm ở lưng chừng núi Thung Vình, bên trong có khối thạch nhũ to lớn, ánh vàng tựa hình Quan thế âm Bồ Tát ngự trên đài sen, với chiều cao hơn 20m, mặc áo cà sa lấp lánh với đủ sắc màu huyền ảo.

Ngoài các động Tiên Sơn, Kim Sơn, đến tham quan danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn, du khách còn được tham quan, chiêm bái chùa Linh Ứng. Chùa có tên chữ là “Ngọc Sơn Linh Ứng thiền tự” tọa lạc tại thôn 4. Không gian thanh tịnh của ngôi chùa hòa quyện giữa núi non, sông nước và kiến trúc cổ kính, khiến nhiều du khách khi đến vãn cảnh, thắp hương đều có cảm giác như đang ở “chốn bồng lai tiên cảnh”.

Theo một số cụ cao niên trong thôn, chùa Linh Ứng có từ thời nhà Lý, đến năm 1887 nhà Nguyễn cho trùng tu, tôn tạo. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước xung quanh khu vực chùa trở thành nơi cất giữ vũ khí, đạn, dược của quân đội Nhân dân Việt Nam, đến năm 1994 lực lượng chức năng mới di chuyển hết số lượng vũ khí ra khỏi nơi đây. Trải qua biến cố của lịch sử, chùa Linh Ứng trở thành phế tích. Năm 2006 chùa được xây dựng lại theo kiến trúc cũ, kiểu chữ đinh, bên ngoài là tiền đường ba gian, hai lớp mái cong lợp ngói đỏ, lưng tựa vào núi Kim Sơn. Không gian và cách bài trí tượng thờ, pháp khí trong chùa đều có ý nghĩa sâu sắc gắn với giáo lý Phật giáo. Hàng năm vào các ngày 15 và 16/2 âm lịch, Nhân dân, du khách trong và ngoài xã lại nô nức về chùa Linh Ứng dâng hương cầu phúc, cầu an. Khi nói về lễ hội chùa Linh Ứng, dân gian thường có câu “Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày mười sáu tháng hai về chùa”. Do thuận tiện về giao thông và nằm trên tuyến du lịch nối TP Thanh Hóa (cũ) với Thành Nhà Hồ (xã Tây Đô), lễ hội Quán Thế Âm chùa Linh Ứng mỗi năm thu hút hàng chục nghìn du khách thập phương về dự hội chiêm bái, ngưỡng vọng cầu an.

Anh Phạm Anh Chinh, xã Nho Quan (Ninh Bình) - du khách đến tham quan danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn, chia sẻ: "Đến với danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn tôi không chỉ được tận hưởng không khí trong lành, chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ bí của các hang động mà còn được tham quan chiêm bái chùa Linh Ứng. Đây là chuyến đi rất ý nghĩa đối với gia đình tôi. Sau chuyến đi này, tôi sẽ chia sẻ cho anh em, bạn bè biết về vẻ đẹp của danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn để mọi người biết và đến tham quan, trải nghiệm".

Với giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, núi Kim Sơn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là danh lam thắng cảnh quốc gia năm 2009. Hiện nay, nơi đây được chọn là một trong những điểm đến tham quan du lịch quan trọng trong tuyến du lịch sông Mã và Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ. Nhằm phát huy tiềm năng của danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của huyện Vĩnh Lộc (cũ), UBND tỉnh đã đồng ý chủ trương, giao UBND huyện lập nhiệm vụ quy hoạch và được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch tại Quyết định số 1362/QĐ-UBND ngày 17/4/2019. Ngày 3/6/2024, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn gắn với phát triển dịch vụ du lịch với tổng diện tích khoảng 173,54ha, trong đó diện tích các khu vực bảo vệ di tích 109,91ha, diện tích khu vực mở rộng bảo vệ cảnh quan, phát huy giá trị di tích, phát triển du lịch là 63,63ha.

Thạch nhũ lung linh huyền ảo hấp dẫn du khách khi khám phá các động tại danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn, xã Biện Thượng.

Để phát huy giá trị của danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn, thời gian qua, xã Biện Thượng đã tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá về tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch. Đồng thời, chỉ đạo ban quản lý danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn tăng cường bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan tự nhiên, tổ chức các hoạt động dịch vụ du lịch. Nhờ đó, quần thể danh lam, thắng cảnh quốc gia núi Kim Sơn thu hút nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Tìm hiểu thực tế được biết danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn có nhiều lợi thế để phát triển loại hình du lịch mạo hiểm, sinh thái và văn hóa tâm linh; số lượng khách đến nơi đây ngày càng tăng lên. Tuy nhiên, hiện nay chưa thu hút được các nhà đầu tư cung cấp các dịch vụ vui chơi, giải trí, lưu trú... khiến tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch tại danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn còn bỏ ngỏ.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Biện Thượng, cho biết: Để khai thác hết tiềm năng lợi thế của danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn, xã Biện Thượng tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá về tiềm năng, giá trị của di tích thu hút các nhà đầu tư. Huy động mọi nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông phục vụ phát triển du lịch. Chú trọng đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên, nhân viên phục vụ du lịch để cung ứng cho các doanh nghiệp khi vào đầu tư tại danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn. Qua đó, góp phần đảm bảo việc phát triển du lịch gắn với bảo tồn giá trị danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn, tạo sinh kế bền vững cho người dân và xây dựng Biện Thượng thành điểm đến hấp dẫn, mang đậm bản sắc văn hóa xứ Thanh.

Bài và ảnh: Nguyễn Anh