Chuyển đổi số y tế - nền tảng vững chắc cho y tế hiện đại (Bài 2): Dấu ấn từ thực tiễn

Từ định hướng chiến lược đến hành động cụ thể, chuyển đổi số (CĐS) y tế tại Thanh Hóa đã và đang được triển khai đồng bộ, từng bước đi vào chiều sâu. Việc đẩy mạnh hồ sơ bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu, cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ số trong khám, chữa bệnh, y tế dự phòng đã tạo chuyển biến rõ nét, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và nâng cao hiệu quả quản lý của ngành.

Vận hành hồ sơ bệnh án điện tử tại Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa góp phần chuẩn hóa toàn bộ quy trình chuyên môn.

Hồ sơ bệnh án điện tử - “xương sống” của y tế số

Nếu như ở giai đoạn đầu, CĐS y tế chủ yếu tập trung vào quản lý hành chính và tài chính, thì những năm gần đây, đặc biệt là năm 2025, ngành y tế Thanh Hóa đã chuyển mạnh sang số hóa hoạt động chuyên môn, lấy hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) làm nền tảng cốt lõi. Đây được xem là bước chuyển có tính đột phá, tạo thay đổi căn bản trong phương thức tổ chức khám, chữa bệnh. Thực tiễn triển khai cho thấy, việc xây dựng và vận hành hồ sơ bệnh án điện tử không đơn thuần là thay thế hồ sơ giấy bằng hồ sơ số, mà là quá trình chuẩn hóa toàn bộ quy trình chuyên môn, từ tiếp đón, khám bệnh, chỉ định cận lâm sàng, điều trị, chăm sóc, đến thanh toán và lưu trữ dữ liệu. Mỗi thao tác của cán bộ y tế đều được ghi nhận, theo dõi trên hệ thống, qua đó nâng cao tính chính xác, minh bạch và an toàn trong điều trị.

Tại Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong lộ trình CĐS. Bệnh viện đã đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin, tổ chức đào tạo cán bộ y tế theo từng vị trí việc làm, đồng thời rà soát, chuẩn hóa lại toàn bộ quy trình chuyên môn. Nhờ đó, thời gian tiếp cận thông tin người bệnh của bác sĩ được rút ngắn đáng kể; các chỉ định điều trị, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được liên thông, hạn chế tối đa sai sót trong quá trình điều trị.

Không chỉ ở tuyến tỉnh, nhiều bệnh viện tuyến cơ sở cũng chủ động, quyết liệt trong triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Bệnh viện Đa khoa Hà Trung là một trong những đơn vị sớm hoàn thành triển khai và từng bước tiến tới giảm mạnh việc sử dụng hồ sơ giấy. Giờ đây, điều dưỡng không còn phải ngồi hàng giờ để hoàn thiện từng trang hồ sơ bệnh án như trước. Thay vào đó, các thông tin về diễn biến điều trị, y lệnh, kết quả xét nghiệm đã được cập nhật ngay trong quá trình chăm sóc người bệnh. Khi ca trực kết thúc, hệ thống tự động tổng hợp dữ liệu, giúp cán bộ y tế rời bệnh viện đúng giờ, giảm áp lực công việc hành chính.

Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hà Trung Nguyễn Thị Hà, cho biết: "Chúng tôi xác định CĐS không phải là nhiệm vụ công nghệ thuần túy, mà là thay đổi cách quản trị bệnh viện và cách phục vụ người bệnh. Việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu với BHYT và các nền tảng dùng chung đã giúp bệnh viện nâng cao hiệu quả điều hành, kiểm soát chất lượng chuyên môn tốt hơn, đồng thời giảm thời gian chờ đợi, tăng sự hài lòng của người dân. Đây là lợi ích rất rõ mà cách làm cũ không thể có, là nền tảng quan trọng để bệnh viện phát triển theo hướng hiện đại, thông minh".

Từ những thay đổi cụ thể trong từng bệnh viện, từng quy trình, có thể thấy CĐS y tế tại Thanh Hóa đã đi vào thực chất, tạo dấu ấn rõ nét. Với mô hình cũ, mỗi bệnh nhân đồng nghĩa với một tập hồ sơ giấy. Bác sĩ ghi chép thủ công, điều dưỡng bổ sung diễn biến, kết quả cận lâm sàng được in và lưu trữ riêng lẻ. Không ít trường hợp, việc tìm lại hồ sơ cũ mất nhiều thời gian, đặc biệt với bệnh nhân điều trị kéo dài hoặc tái khám nhiều lần. Khi hồ sơ bệnh án điện tử được triển khai, toàn bộ quy trình chuyên môn được chuẩn hóa và số hóa. Mỗi thao tác của cán bộ y tế đều được ghi nhận trên hệ thống, dữ liệu được liên thông giữa các khoa, phòng. Bác sĩ có thể theo dõi đầy đủ lịch sử điều trị của người bệnh; điều dưỡng giảm đáng kể khối lượng ghi chép thủ công; lãnh đạo bệnh viện dễ dàng kiểm soát chất lượng chuyên môn.

Liên thông dữ liệu - cải cách hành chính thực chất, phục vụ người dân

Song song với triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, ngành y tế Thanh Hóa đặc biệt chú trọng công tác kết nối, liên thông dữ liệu y tế với các hệ thống dùng chung của Trung ương và của tỉnh. Đây được xem là khâu then chốt để CĐS y tế đi vào chiều sâu, tạo thuận lợi thiết thực cho người dân và các đơn vị. Việc trích chuyển dữ liệu thanh toán BHYT ngay sau mỗi đợt khám, chữa bệnh đã trở thành quy trình thường xuyên tại 100% cơ sở y tế có khám, chữa bệnh BHYT trên địa bàn. Điều này không chỉ giúp rút ngắn thời gian quyết toán, mà còn nâng cao tính minh bạch, hạn chế sai sót so với cách làm thủ công trước đây. Đặc biệt, việc triển khai khám, chữa bệnh BHYT bằng căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID đã tạo bước chuyển mạnh trong cải cách thủ tục hành chính. Tại nhiều bệnh viện, người dân chỉ cần xuất trình căn cước công dân là có thể làm thủ tục khám bệnh, không còn phải mang theo nhiều loại giấy tờ như trước đây. Thực tế ghi nhận cho thấy, thời gian làm thủ tục khám bệnh giảm đáng kể, nhất là vào giờ cao điểm.

Bệnh viện Đa khoa Hà Trung là một trong những đơn vị sớm hoàn thành triển khai và từng bước tiến tới giảm mạnh việc sử dụng hồ sơ giấy.

Tại Bệnh viện Đa khoa Hoằng Hóa, lượng người dân sử dụng căn cước công dân gắn chip trong khám, chữa bệnh BHYT ngày càng tăng. Theo các nhân viên công tác xã hội bệnh viện, việc tra cứu thông tin thẻ BHYT qua dữ liệu dân cư vừa nhanh, vừa chính xác, giảm áp lực cho bộ phận tiếp đón, đồng thời hạn chế tình trạng nhầm lẫn thông tin người bệnh. Cùng với đó, các thủ tục như cấp giấy chứng sinh, giấy chứng tử, giấy khám sức khỏe lái xe được liên thông điện tử theo đúng hướng dẫn của Bộ Y tế. Người dân không phải đi lại nhiều lần, giảm chi phí và thời gian thực hiện thủ tục. Đây là minh chứng rõ nét cho việc CĐS đã mang lại lợi ích trực tiếp, cụ thể cho người dân.

Không chỉ tập trung vào lĩnh vực khám, chữa bệnh, CĐS còn được ngành y tế Thanh Hóa triển khai mạnh mẽ trong lĩnh vực y tế dự phòng. Các hệ thống giám sát dịch bệnh, quản lý tiêm chủng, theo dõi sức khỏe cộng đồng từng bước được số hóa và kết nối liên thông, góp phần nâng cao năng lực dự báo và chủ động phòng, chống dịch bệnh.

Tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa, dữ liệu giám sát dịch bệnh được cập nhật, phân tích thường xuyên trên các nền tảng số, giúp ngành y tế phát hiện sớm nguy cơ bùng phát dịch, kịp thời đưa ra các biện pháp ứng phó phù hợp. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý tiêm chủng cũng giúp theo dõi chặt chẽ lịch tiêm, đối tượng tiêm, hạn chế bỏ sót hoặc tiêm trùng.

Song song với đó, thanh toán không dùng tiền mặt được triển khai đồng bộ tại các cơ sở y tế, tạo thuận lợi cho người dân và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Nhiều bệnh viện ghi nhận tỷ lệ người bệnh sử dụng hình thức thanh toán điện tử ngày càng tăng, nhất là tại khu vực đô thị và các bệnh viện tuyến tỉnh.

Không còn dừng ở việc “ứng dụng công nghệ”, CĐS đã, đang góp phần thay đổi cách làm việc của cán bộ y tế, cách tiếp cận dịch vụ y tế của người dân và phương thức quản lý của toàn ngành. Theo lãnh đạo Sở Y tế Thanh Hóa, kết quả đạt được trong thời gian qua là tiền đề quan trọng để ngành tiếp tục đẩy mạnh CĐS trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để quá trình này bền vững, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ y tế và hoàn thiện các quy trình chuyên môn trên nền tảng số.

Những dấu ấn từ thực tiễn cho thấy, khi chủ trương đúng được triển khai bằng các giải pháp phù hợp, CĐS y tế đã mang lại hiệu quả rõ nét, tạo nền tảng quan trọng để ngành y tế Thanh Hóa bước sang giai đoạn phát triển mới.

Bài và ảnh: Tô Hà

Bài cuối: Từ dữ liệu số đến y tế thông minh