Chuyển đổi số y tế - nền tảng vững chắc cho y tế hiện đại (Bài 1): Khi bệnh án không còn nằm trên giấy

Chuyển đổi số (CĐS) đang trở thành xu thế không thể đảo ngược trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó y tế được xác định là một trong những ngành cần đi trước, đi nhanh nhằm đáp ứng yêu cầu chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới. Đối với Thanh Hóa - địa phương có quy mô dân số lớn, địa bàn rộng, hệ thống y tế nhiều tuyến, nhiều loại hình - CĐS y tế không chỉ là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết trong nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và quản lý y tế hiện đại.

Hệ thống Kiosk y tế thông minh tại Bệnh viện Đa khoa Triệu Sơn.

Từ bệnh án giấy đến bệnh án điện tử - một bước chuyển căn bản

Đầu giờ sáng tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, dòng người đến khám khá đông nhưng không còn cảnh tay ôm tập hồ sơ dày cộp, lật từng tờ giấy để tìm giấy chuyển tuyến, kết quả xét nghiệm hay đơn thuốc cũ... Chỉ với một thao tác quét căn cước công dân, toàn bộ thông tin khám, chữa bệnh của người bệnh đã hiện đầy đủ trên màn hình máy tính của bác sĩ. Ở phòng khám, bác sĩ không còn mất thời gian dò bệnh án giấy hay gọi điều dưỡng đi tìm kết quả cận lâm sàng như trước đây. Tất cả dữ liệu xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, đơn thuốc, tiền sử bệnh đều được hiển thị tập trung trên hệ thống điện tử... Việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử và các nền tảng số không chỉ là thay đổi công cụ làm việc, mà là thay đổi căn bản phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ y tế. Khi toàn bộ dữ liệu khám, chữa bệnh được số hóa, liên thông và cập nhật theo thời gian thực, bác sĩ có đầy đủ thông tin để đưa ra quyết định chuyên môn chính xác hơn, nhanh hơn; công tác điều hành bệnh viện cũng minh bạch, khoa học hơn.

Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa Hoàng Hữu Trường cho biết: "Trước đây, mỗi bệnh nhân khi nhập viện đều có một bộ hồ sơ giấy. Bác sĩ ghi chép bằng tay, điều dưỡng cập nhật diễn biến điều trị, kết quả xét nghiệm được in ra rồi kẹp vào bệnh án. Khi cần tra cứu thông tin, cán bộ y tế phải tìm hồ sơ trong kho lưu trữ, mất nhiều thời gian và dễ xảy ra sai sót. Khi bệnh án điện tử được triển khai, toàn bộ quy trình ấy thay đổi. Dữ liệu khám, chữa bệnh được số hóa, liên thông và cập nhật theo thời gian thực. Bác sĩ không chỉ có đầy đủ thông tin về tình trạng hiện tại của người bệnh, mà còn nắm được lịch sử điều trị trong nhiều năm trước. Điều dưỡng giảm áp lực ghi chép thủ công, cán bộ quản lý có thể theo dõi hoạt động bệnh viện thông qua dữ liệu tổng hợp. Triển khai hồ sơ bệnh án điện tử không chỉ là thay đổi công cụ làm việc, mà là thay đổi phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ y tế. Khi dữ liệu được số hóa và liên thông, quyết định chuyên môn của bác sĩ chính xác hơn, công tác điều hành khoa học hơn, còn người bệnh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp khi thủ tục được rút ngắn, chất lượng phục vụ được nâng lên rõ rệt; bệnh nhân tái khám không phải mang theo nhiều giấy tờ như trước...".

Không chỉ ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh, CĐS đang lan tỏa đến nhiều cơ sở y tế trên địa bàn, hàng loạt ứng dụng số đang từng bước làm thay đổi cách vận hành y tế. Hệ thống kiosk y tế thông minh giúp người dân tự đăng ký khám bệnh, tra cứu thông tin, thanh toán viện phí. Khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip thay thế dần thẻ giấy truyền thống, rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm phiền hà cho người bệnh. Ở nhiều khung giờ cao điểm, người bệnh có thể tự đăng ký khám, tra cứu thông tin và thanh toán viện phí, giảm áp lực cho bộ phận tiếp đón. So với cách làm cũ, sự khác biệt là rất rõ ràng: thời gian làm thủ tục giảm đáng kể; sai sót trong ghi chép, tổng hợp dữ liệu được hạn chế; người bệnh không phải mang theo nhiều giấy tờ; cán bộ y tế có thêm thời gian cho chuyên môn và chăm sóc người bệnh.

Tại Bệnh viện Đa khoa Thọ Xuân, các phần mềm quản lý bệnh viện, thanh toán không dùng tiền mặt, kết nối dữ liệu BHYT đã tạo thay đổi rõ nét trong hoạt động chuyên môn. Quy trình tiếp đón, khám bệnh, thanh toán được rút gọn, thông tin người bệnh được quản lý thống nhất.

Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thọ Xuân Phùng Sỹ Thường chia sẻ: "Ở tuyến cơ sở, nếu không làm CĐS một cách bài bản thì rất khó nâng cao chất lượng phục vụ. CĐS là công cụ hỗ trợ đắc lực cho cán bộ y tế, giúp giảm áp lực công việc hành chính, để dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn và chăm sóc người bệnh. Ban đầu không tránh khỏi bỡ ngỡ, nhưng khi hệ thống vận hành ổn định, cán bộ y tế nhận thấy hiệu quả rất rõ ràng. Người bệnh cũng hài lòng hơn vì quy trình khám, chữa bệnh nhanh gọn, thông tin được quản lý thống nhất".

Những thay đổi ấy cho thấy, CĐS không còn là câu chuyện riêng của các bệnh viện lớn, mà đã từng bước trở thành công cụ quản lý và phục vụ ở nhiều tuyến, nhiều loại hình cơ sở y tế. Và từ đó, CĐS không còn là khái niệm mang tính khẩu hiệu, mà trở thành công cụ cụ thể giúp ngành y tế Thanh Hóa giải quyết những bài toán thực tiễn.

Nền tảng cho y tế hiện đại

Thực tiễn triển khai tại các cơ sở y tế cho thấy, mô hình quản lý truyền thống dựa trên hồ sơ giấy, xử lý thủ công và dữ liệu phân tán đã bộc lộ nhiều hạn chế. Trong bối cảnh đó, CĐS trở thành “chìa khóa” để ngành y tế đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng tính minh bạch trong quản lý. Quán triệt các nghị quyết của Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS quốc gia; các chương trình, kế hoạch của Chính phủ, Bộ Y tế và Tỉnh ủy, UBND tỉnh, ngành y tế Thanh Hóa đã xác định CĐS là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong chiến lược phát triển ngành giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Từ nhận thức đó, CĐS y tế không được hiểu đơn thuần là đầu tư trang thiết bị công nghệ thông tin hay triển khai phần mềm quản lý, mà là quá trình thay đổi tổng thể phương thức quản lý, điều hành, tổ chức cung ứng dịch vụ y tế, lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo.

Trao đổi với Tiến sĩ, bác sĩ Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Y tế được biết, CĐS chỉ có thể thành công khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp chịu trách nhiệm; cán bộ, nhân viên y tế phải coi CĐS là một phần trong công việc hằng ngày, chứ không phải nhiệm vụ kiêm nhiệm hay phong trào ngắn hạn, mục tiêu cao nhất là phục vụ người dân tốt hơn. Tại Sở Y tế Thanh Hóa, công tác chỉ đạo, điều hành CĐS được triển khai theo hướng bài bản, có lộ trình và mục tiêu cụ thể. Các bệnh viện, trung tâm y tế được yêu cầu xây dựng kế hoạch CĐS phù hợp với điều kiện thực tiễn của đơn vị, đồng thời bảo đảm tuân thủ các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật của Bộ Y tế. Một trong những điểm nhấn quan trọng trong quá trình CĐS y tế tại Thanh Hóa là việc triển khai Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử. Ngành y tế Thanh Hóa đã phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh và các sở, ngành liên quan để đưa các tiện ích của Đề án 06 vào thực tiễn khám, chữa bệnh và quản lý y tế. Việc khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng VNeID đã từng bước thay thế phương thức sử dụng thẻ giấy truyền thống, giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm phiền hà cho người dân. Đồng thời, dữ liệu dân cư được khai thác hiệu quả đã góp phần nâng cao tính chính xác trong quản lý thông tin người bệnh, tạo nền tảng cho việc hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân.

Có thể khẳng định, việc xác định CĐS là nhiệm vụ chiến lược đã giúp ngành y tế Thanh Hóa tạo dựng nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển trong giai đoạn mới. Từ thay đổi nhận thức, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đến từng bước đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực và tổ chức triển khai, CĐS đang dần trở thành “trục xuyên suốt” trong mọi hoạt động của ngành y tế. Những kết quả bước đầu đạt được không chỉ mang ý nghĩa trước mắt, mà còn mở ra dư địa lớn để ngành y tế Thanh Hóa tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới mục tiêu xây dựng nền y tế hiện đại, chuyên nghiệp, công bằng và hiệu quả - vì sức khỏe và sự hài lòng của Nhân dân.

Bài và ảnh: Tô Hà

Bài 2: Dấu ấn từ thực tiễn