Chùa Chặng - cõi thiêng bên dòng mã giang

Chùa Chặng (Ngọc Châu tự) tọa lạc tại thôn Hoàng Giang, xã Cẩm Thủy. Đây là vùng đất cổ, nằm bên bờ sông Mã, phong cảnh hữu tình, có cư dân sinh sống lâu đời. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước cùng người dân trong và ngoài xã, chùa được tu bổ, tôn tạo, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân.

Di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh chùa Chặng (Ngọc Châu tự).

Dưới chân núi Chặng là ngôi chùa cổ Ngọc Châu, nhưng người dân địa phương vẫn quen gọi là chùa Chặng. Chùa xưa kia thuộc Mường Dô, phủ Thiệu Thiên, nay là xã Cẩm Thủy. Theo tài liệu lưu giữ tại Phòng Văn hóa – Xã hội xã Cẩm Thủy, chùa Chặng được xây từ thời Trần. Đến thời kỳ kháng chiến chống quân Minh, nơi đây trở thành căn cứ địa quan trọng của nghĩa quân Lam Sơn. Cách chùa Chặng 800m về phía Nam là Thung Voi (tương truyền là nơi nuôi voi của nghĩa quân Lam Sơn), bên phía Đông sông Mã cách 800m theo đường chim bay là đồn Chẹ còn dấu tích đồn binh của nghĩa quân... Dọc bờ sông Mã từ Cẩm Vân lên xã Cẩm Giang (cũ) nay là xã Cẩm Thủy có tới 6 nơi thờ bà Trịnh Thị Nương (em con cậu của Lê Lợi) là nghĩa sĩ đã hy sinh tại trận Lỗi Giang.

Trong giai đoạn 1967-1980, di tích từng là nơi trú quân của xưởng quân giới và Bệnh viện Tâm thần tỉnh Thanh Hóa. Trải qua thăng trầm lịch sử và chiến tranh, ngôi chùa xưa chỉ còn lại nền móng và hệ thống hang động. Năm 1980, đáp ứng nguyện vọng tín ngưỡng của Nhân dân các thôn Gia Dụ và Hoàng Giang chùa đã được tu bổ, tôn tạo. Từ năm 2018–2021, được sự quan tâm của Nhà nước, các nhà hảo tâm và du khách thập phương, chùa được tu bổ, tôn tạo các hạng mục: nhà thờ Phật, nhà thờ Mẫu, nhà Tứ Ân... đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân.

Ông Trịnh Văn Mười, thôn Trường Ngọc, xã Cẩm Thủy - người có nhiều đóng góp trong việc tu bổ, tôn tạo di tích, chia sẻ: Tôi luôn tự hào nơi mình sinh sống có ngôi chùa cổ kính, linh thiêng được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh. Vì vậy, tôi thường xuyên đến chùa làm những việc công quả cho nhà chùa, tham gia công đức để nhà chùa có thêm kinh phí cải tạo cảnh quan xung quanh di tích. Thời gian tới, tôi tiếp tục tuyên truyền, vận động con cháu trong dòng họ, bà con trong thôn tham gia bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị của di tích.

Với những giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, chùa Chặng được công nhận là Di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh năm 2015. Hàng năm, vào ngày 5 đến ngày 7/1 âm lịch, Lễ hội chùa Chặng được tổ chức. Đây là dịp để Nhân dân trong vùng tưởng nhớ tới những người có công khai phá vùng đất Cẩm Thủy, các anh hùng dân tộc có công chống giặc ngoại xâm trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc; cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, đất nước an lạc, thái bình.

“Tôi thường xuyên đến chùa Chặng để thắp hương, cầu cho mọi người trong gia đình luôn được mạnh khỏe, bình an. Đến đây, với không gian tĩnh lặng cùng mùi hương trầm thoang thoảng, tôi cảm thấy tâm hồn nhẹ nhàng, yên bình. Mong rằng thời gian tới Nhà nước tiếp tục quan tâm tu bổ, tôn tạo để nơi đây xứng tầm là di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng cấp tỉnh”, bà Lê Thị Sáu, xã Điền Lư – du khách đến chùa Chặng tham quan, chiêm bái chia sẻ.

Ông Lê Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Thủy, cho biết: Xã Cẩm Thủy tiếp tục huy động các nguồn lực để tu bổ, tôn tạo, cải tạo cảnh quan xung quanh chùa; tăng cường công tác đảm bảo an toàn cho du khách. Xã cũng kết nối chùa Chặng với các điểm du lịch, các di tích lân cận, như: Di tích lịch sử văn hóa, thắng cảnh Bàn Bù (xã Ngọc Lặc) đền Cùng (xã Cẩm Tú); chùa Rồng (xã Cẩm Thạch)... để hình thành và phát triển du lịch văn hóa tâm linh.

Bài và ảnh: Hương Thủy