Xây dựng hệ sinh thái y tế số

Trong dòng chảy phát triển của đất nước, chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Hiện nay xây dựng hệ sinh thái y tế số không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là giải pháp căn cơ nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh, phát triển bền vững. Tại Thanh Hóa, tiến trình này đang được triển khai bài bản, đồng bộ và ngày càng đi vào chiều sâu.

Hội đồng chuyên môn Sở Y tế đánh giá việc triển khai bệnh án điện tử, thống nhất Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa đủ điều kiện triển khai hồ sơ bệnh án điện tử thay thế bệnh án giấy. Ảnh: Tô Hà

Từ quyết tâm chính trị đến những chuyển động thực chất

Thực hiện chủ trương chuyển đổi số quốc gia và Đề án 06 của Chính phủ, ngành y tế Thanh Hóa xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của ngành trong giai đoạn mới. Những năm qua, hệ thống thông tin quản lý y tế được đầu tư, kết nối và liên thông ngày càng đồng bộ. Nhiều cơ sở y tế đã triển khai bệnh án điện tử, hệ thống thông tin bệnh viện (HIS), hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh y khoa (PACS), góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian cho người bệnh và nhân viên y tế. Việc liên thông dữ liệu khám, chữa bệnh BHYT giúp minh bạch hóa thông tin, hạn chế trục lợi, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác giám định, thanh toán. Ứng dụng căn cước công dân gắn chip, định danh điện tử (VNeID) trong khám, chữa bệnh từng bước thay thế giấy tờ truyền thống, hướng tới hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất cho mỗi người dân - nền tảng quan trọng để quản lý sức khỏe suốt vòng đời. Cùng với đó, y tế từ xa, tư vấn khám bệnh trực tuyến, hội chẩn từ tuyến trên cho tuyến dưới đã phát huy hiệu quả rõ rệt, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, góp phần rút ngắn khoảng cách địa lý, nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của ngành y tế Thanh Hóa. Chuyển đổi số không còn là những ứng dụng công nghệ đơn lẻ, mà từng bước làm thay đổi phương thức quản lý, tổ chức hoạt động và cung ứng dịch vụ y tế, đặt nền móng hình thành hệ sinh thái y tế số hướng tới chăm sóc sức khỏe Nhân dân chủ động, liên tục và bền vững.

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất là việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Tính đến ngày 30/12/2025, toàn tỉnh có 59/61 bệnh viện hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử theo quy định của Bộ Y tế; trong đó 100% bệnh viện công lập trực thuộc Sở Y tế đã hoàn thành. Riêng trong năm 2025, có 15 bệnh viện chính thức ngừng sử dụng bệnh án giấy, vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình chuyên môn, bảo đảm “làm đúng, làm đủ” theo quy định, mà còn hình thành phương thức quản lý mới - quản lý dựa trên dữ liệu. Dữ liệu khám, chữa bệnh được lưu trữ tập trung, liên thông và khai thác hiệu quả, giúp bác sĩ tiếp cận nhanh, đầy đủ thông tin người bệnh, nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị.

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, việc ngừng sử dụng bệnh án giấy đã tạo chuyển biến rõ rệt: quy trình tiếp đón, khám và điều trị được rút ngắn; việc tra cứu tiền sử, kết quả cận lâm sàng nhanh chóng, chính xác. Bệnh viện cũng triển khai đồng bộ khám, chữa bệnh BHYT bằng căn cước công dân gắn chip và hệ thống kiosk y tế thông minh góp phần giảm áp lực cho nhân viên y tế trong các khung giờ cao điểm.

Trao đổi về hiệu quả của chuyển đổi số trong hoạt động khám, chữa bệnh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa Hoàng Hữu Trường cho biết: Việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử và các nền tảng số không chỉ là thay đổi công cụ làm việc, mà là thay đổi căn bản phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ y tế. Khi toàn bộ dữ liệu khám, chữa bệnh được số hóa, liên thông và cập nhật theo thời gian thực, bác sĩ có đầy đủ thông tin để ra quyết định chuyên môn chính xác hơn, nhanh hơn; công tác điều hành bệnh viện cũng minh bạch, khoa học hơn. Chuyển đổi số đã giúp đơn vị tối ưu hóa quy trình tiếp đón, giảm thời gian chờ đợi, giảm áp lực cho nhân viên y tế, đồng thời người bệnh cũng là đối tượng thụ hưởng trực tiếp của chuyển đổi số. Khi thủ tục được đơn giản hóa, thông tin được kết nối thông suốt, người dân cảm nhận rõ sự thay đổi trong chất lượng phục vụ. Đây cũng là động lực để đội ngũ y, bác sĩ tiếp tục thích ứng, làm chủ công nghệ, hướng tới mô hình bệnh viện thông minh, lấy người bệnh làm trung tâm.

Tại Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, hồ sơ bệnh án điện tử phát huy hiệu quả trong quản lý điều trị bệnh mạn tính, dài ngày. Việc theo dõi liên tục giúp bác sĩ xây dựng và điều chỉnh phác đồ phù hợp theo diễn biến bệnh. Cùng với đó, thanh toán không dùng tiền mặt, tra cứu BHYT bằng CCCD gắn chip đã giảm đáng kể thủ tục hành chính.

Ông Trần Văn H. ở xã Hoằng Hóa là bệnh nhân đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa chia sẻ: "Mỗi lần tái khám, tôi không phải mang theo nhiều giấy tờ như trước. Thông tin điều trị được lưu trên hệ thống, làm thủ tục nhanh gọn hơn, người bệnh đỡ vất vả".

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đã tác động trực tiếp đến chất lượng phục vụ và trở thành thước đo cụ thể cho hiệu quả cải cách của ngành y tế.

Không chỉ trong lĩnh vực khám, chữa bệnh, chuyển đổi số trong y tế dự phòng cũng được triển khai đồng bộ. Công nghệ số được ứng dụng trong giám sát, phân tích, cảnh báo sớm dịch bệnh; quản lý tiêm chủng; xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử. Việc nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, quản lý dữ liệu và điều hành bệnh viện bước đầu mang lại hiệu quả, góp phần nâng cao độ chính xác và giảm tải cho đội ngũ y tế.

Định hình hệ sinh thái y tế số - tầm nhìn cho giai đoạn phát triển mới

Những kết quả đạt được không chỉ là các chỉ tiêu hoàn thành, mà là dấu mốc cho thấy chuyển đổi số đã thực sự đi vào chiều sâu. Từ bệnh viện tuyến tỉnh đến y tế cơ sở, từ hồ sơ bệnh án điện tử đến dữ liệu dân cư, từ quản lý chuyên môn đến phục vụ người dân, hệ thống y tế đang từng bước thay đổi cách vận hành. Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành y tế Thanh Hóa cũng thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại như: hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ ở một số cơ sở; mức độ khai thác dữ liệu chưa tương xứng với tiềm năng; năng lực số của đội ngũ cán bộ chưa đồng đều; nguy cơ mất an toàn thông tin vẫn tiềm ẩn. Đây là những vấn đề đòi hỏi các giải pháp đồng bộ, lâu dài.

Đánh giá về vai trò của chuyển đổi số, Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa Lê Văn Cường khẳng định: "Đây không còn là nhiệm vụ mang tính lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực quản trị ngành và chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Chuyển đổi số là con đường tất yếu để ngành y tế phát triển bền vững. Nếu không chuyển đổi số, y tế sẽ khó theo kịp yêu cầu quản lý hiện đại, khó nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và càng khó đáp ứng sự kỳ vọng ngày càng cao của người dân. Ngành y tế Thanh Hóa xác định rõ, chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ, mà phải làm thay đổi phương thức quản lý, quy trình chuyên môn và cách phục vụ người dân, lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định.

Theo Giám đốc Sở Y tế, các nhiệm vụ như triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu y tế, khai thác dữ liệu dân cư, xây dựng sổ sức khỏe điện tử không phải là những việc riêng lẻ, mà là các cấu phần quan trọng trong tổng thể xây dựng hệ sinh thái y tế số. Đây là nền tảng để ngành y tế chuyển từ “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe chủ động”, từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu. Bước sang năm 2026, ngành y tế Thanh Hóa xác định chuyển đổi số là động lực then chốt, tập trung hoàn thiện hồ sơ bệnh án điện tử tại 100% bệnh viện, tiến tới loại bỏ hoàn toàn bệnh án giấy; đẩy mạnh liên thông và khai thác dữ liệu y tế; triển khai Đề án 06 theo hướng thực chất, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.

Tô Hà