Vì sao các xã Thiệu Toán, Thạch Bình và Mường Lý chưa có khối lượng giải phóng mặt bằng?

Cho đến cuối tháng 10/2026, báo cáo tại hội nghị giao ban đánh giá tình hình thực hiện kịch bản tăng trưởng kinh tế quý IV cho thấy, tỷ lệ giải phóng mặt bằng (GPMB) của một số địa phương đạt rất thấp, thậm chí có địa phương chưa có khối lượng GPMB. Nguyên nhân chậm tiến độ GPMB chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc về nguồn vốn, trách nhiệm bố trí kinh phí của nhà đầu tư và thủ tục pháp lý của dự án. Trong đó, có địa phương đã hoàn thành kiểm kê, nhận được sự đồng thuận của người dân nhưng vẫn chưa thể chi trả bồi thường do thiếu kinh phí. Trường hợp xã Thiệu Toán là một ví dụ.

Diện tích cao su tại xã Thạch Bình đã hoàn thành hồ sơ GPMB nhưng chưa có kinh phí để chi trả.

Theo Kế hoạch số 41 của UBND tỉnh Thanh Hóa về GPMB để thực hiện các dự án đầu tư có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2026, xã Thiệu Toán được giao GPMB 7,5ha để thực hiện Dự án Khu dân cư Bắc Đồng Thanh. Xã đã hoàn thành kiểm kê, niêm yết công khai phương án bồi thường và nhận được sự đồng thuận của cả 150/150 hộ dân bị ảnh hưởng, nhưng địa phương vẫn chưa chi trả được kinh phí GPMB.

Theo ông Phạm Hải Hiệp, Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Toán, tổng kinh phí GPMB dự án là 10,7 tỷ đồng. Trong khi ngân sách địa phương hạn chế, xã đã có văn bản đề nghị Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Thanh Hóa cho ứng vốn để thực hiện. Tuy nhiên, trung tâm cho biết, hiện tại nguồn vốn đang được ưu tiên bố trí cho các dự án tái định cư trọng điểm của tỉnh nên chưa thể đáp ứng đề nghị của địa phương khiến công tác GPMB của xã Thiệu Toán không thể hoàn thành theo kế hoạch. Lãnh đạo xã Thiệu Toán cho biết, nếu được hỗ trợ ứng vốn, địa phương sẽ hoàn thành GPMB toàn bộ 7,5ha trước ngày 15/11. Trường hợp không được bố trí vốn, phần công việc còn lại có nguy cơ phải chuyển sang năm 2027.

Dự án Khu dân cư Bắc Đồng Thanh, xã Thiệu Toán đã hoàn thành công tác kiểm kê, áp giá nhưng chưa có kinh phí để bồi thường GPMB.

Nếu tại xã Thiệu Toán, điểm nghẽn nằm ở việc chưa chủ động bảo đảm nguồn vốn thì tại xã Thạch Bình, nguyên nhân lại đến từ sự chậm trễ của nhà đầu tư. Dự án xây dựng hạ tầng Cụm công nghiệp Thạch Bình có tổng diện tích gần 70ha. Thực hiện chỉ tiêu tỉnh giao năm 2026 là 28,8ha, địa phương đã hoàn thành kiểm kê toàn bộ diện tích dự án và phê duyệt phương án bồi thường đợt 1 với diện tích 32,23ha, tổng kinh phí khoảng 23,4 tỷ đồng.

Theo ông Hồ Hữu Phú, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương đã nhiều lần có văn bản đề nghị Công ty TNHH FDI Thạch Bình (chủ đầu tư) chuyển kinh phí để chi trả cho người dân nhưng vẫn chưa có kết quả. Theo giải trình của Công ty TNHH FDI Thạch Bình tại buổi làm việc với địa phương vào ngày 21/10, doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính, nguồn tiền bồi thường dự kiến vay ngân hàng nhưng chưa được giải ngân kịp thời; đồng thời cam kết sẽ chuyển toàn bộ kinh phí GPMB còn thiếu xong trước ngày 31/10/2026. Nhưng cho đến ngày 8/11/2026, UBND xã Thạch Bình cho biết, địa phương mới chỉ nhận được 8,5 tỷ đồng, chưa bằng một nửa số tiền cần chi trả cho các hộ dân.

Trong khi đó, tại xã Mường Lý, khó khăn lại xuất phát từ tính pháp lý của dự án. Trong năm 2026, trên địa bàn xã thực hiện 1 dự án do nhà đầu tư tự thỏa thuận là Dự án Cây xăng Chiềng Nưa với diện tích 0,26ha. Tuy nhiên, dự án chưa được UBND tỉnh chấp thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư nên chưa có cơ sở để doanh nghiệp thỏa thuận với các hộ gia đình, cá nhân về GPMB theo quy định.

Hiện nay, 3 xã Thiệu Toán, Thạch Bình và Mường Lý đã có công văn đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh đề nghị đưa các dự án này ra khỏi Kế hoạch số 41 về GPMB để thực hiện các dự án đầu tư có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa năm 2026.

Bài và ảnh: Hữu Đại