Truyền thanh khuyến học nơi vùng quê ven bờ sông Mã

19 giờ tối, khi mặt trời đã khuất hẳn sau những rặng tre ven làng, một giai điệu quen thuộc lại vang lên từ hệ thống loa truyền thanh xã Hoằng Châu: “Nên thợ, nên thầy nhờ có học/ No cơm, ấm áo bởi hay làm/ Lời ông cha vang vọng đến hôm nay/ Nhắc ta luôn gắng công học hành/ Học để biết yêu quê hương, đất nước/ Học để biết thương con người khổ đau...”.

Cán bộ Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Hoằng Châu phát nội dung tuyên truyền “tiếng trống” khuyến học trên hệ thống truyền thanh.

Ngay sau tiếng nhạc hiệu với ca từ giản dị, sâu sắc là nhắc nhở: “Đã đến giờ học, các em học sinh khẩn trương ngồi vào bàn học tập. Đề nghị các bậc ông bà, cha mẹ vặn nhỏ ti vi, nói chuyện vừa phải để con cháu yên tĩnh học bài. Đề nghị các thầy, cô giáo, cán bộ, hội viên hội khuyến học trên địa bàn theo dõi, động viên các em tích cực học tập để đạt kết quả tốt” - lời nhắc ấy đã trở thành một “tiếng trống” đặc biệt - chương trình truyền thanh khuyến học của hàng nghìn học sinh nơi vùng quê ven bờ sông Mã.

Sau khi nghe lời nhắc từ “tiếng trống” khuyến học, xóm làng lắng xuống, dường như nhường không gian cho con chữ. “Trước đây, buổi tối trong xóm vẫn còn nhiều tiếng ồn, nhất là tiếng tivi, karaoke. Từ khi có loa nhắc học bài, không khí yên tĩnh hơn hẳn, em tập trung học bài dễ hơn”, em Nguyễn Đình Nhật, học sinh lớp 8 Trường THCS Hoằng Châu, chia sẻ.

Xã Hoằng Châu được hình thành trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số của 4 xã thuộc huyện Hoằng Hóa cũ, gồm: Hoằng Phong, Hoằng Lưu, Hoằng Thắng và Hoằng Châu, với quy mô dân số hơn 33.800 người. Trên địa bàn có 4 trường tiểu học, 4 trường THCS, với tổng số hơn 5.300 học sinh đang theo học - một con số không nhỏ, đặt ra yêu cầu lớn trong công tác chăm lo giáo dục, đặc biệt là giáo dục nền nếp học tập tại gia đình và cộng đồng.

Theo chị Trương Thị Hằng, cán bộ Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Hoằng Châu, người phụ trách lĩnh vực truyền thanh: "Kế thừa những phong trào hiệu quả trước đây cũng như mong muốn thúc đẩy phong trào khuyến học, khuyến tài trong bối cảnh xã mới vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, UBND xã đã giao Trung tâm Dịch vụ công phối hợp với Hội Khuyến học triển khai chương trình “Tiếng trống khuyến học” trên hệ thống truyền thanh cơ sở. “Tận dụng hệ thống loa truyền thanh đã phủ sóng toàn bộ các thôn trong xã, chúng tôi xây dựng file (tập tin) âm thanh riêng cho chương trình, tải lên nền tảng số của đài truyền thanh xã, cài đặt hẹn giờ để tự động phát vào 19 giờ các tối từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần”, chị Hằng cho biết.

Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm đáng kể nhân lực vận hành, bảo đảm tính chính xác, đồng bộ và duy trì đều đặn. Nhưng điều quan trọng hơn, theo chị Hằng, “tiếng trống” khuyến học vận hành bằng sự tự giác và đồng thuận, nội dung phát thanh được xây dựng ngắn gọn, gần gũi, mang tính nhắc nhở, động viên, tạo cảm giác thân thiện. Đó là thứ “kỷ luật mềm” nhưng hiệu quả, được hình thành từ ý thức cộng đồng và truyền thống hiếu học đã ăn sâu vào nếp nghĩ của người dân nơi đây.

Không dừng lại ở việc phát loa, chương trình khuyến học ở Hoằng Châu còn được “tiếp sức” bằng sự tham gia trực tiếp của đội ngũ cán bộ, hội viên hội khuyến học phụ trách địa bàn các khu dân cư. Trong khung giờ tự học buổi tối, họ thường xuyên theo dõi, nhắc nhở kịp thời những trường hợp ảnh hưởng đến việc học của trẻ, từ đó hạn chế những trường hợp gia đình mở tivi quá to, hát karaoke gây ồn ào. Chỉ sau một thời gian ngắn triển khai, “tiếng trống” khuyến học đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ phụ huynh, giáo viên và học sinh. Không ít gia đình coi đây là “mốc giờ vàng” để sắp xếp lại sinh hoạt, tạo môi trường học tập nghiêm túc cho con em. “Chỉ hơn 2 tiếng tự học mỗi tối nhưng lại là thời gian hiệu quả để các em củng cố kiến thức, chuẩn bị bài mới cho ngày hôm sau, vì vậy, cần tạo không gian hợp lý để các em hình thành ý thức, nền nếp tự giác ôn tập bài buổi tối”, chị Hằng chia sẻ thêm.

Hoằng Châu là một trong những xã thuộc khu vực huyện Hoằng Hóa cũ - vùng đất vốn nổi tiếng với truyền thống hiếu học. Trong kỳ thi học sinh giỏi các môn văn hóa lớp 9 cấp tỉnh năm học 2025-2026, đội tuyển học sinh xã Hoằng Châu đã nỗ lực ôn luyện, dự thi và đạt được những kết quả đáng ghi nhận, tiếp tục khẳng định chất lượng giáo dục mũi nhọn của địa phương. Trong tổng số 16 em dự thi, có 8 em đoạt giải (2 giải nhất, 1 giải nhì, 2 giải ba, 3 giải khuyến khích). Qua nhiều thế hệ, phong trào khuyến học, khuyến tài luôn được người dân coi trọng, không chỉ bằng sự đóng góp vật chất mà trước hết bằng ý thức, trách nhiệm và tinh thần tự giác. Vai trò của cộng đồng đối với giáo dục thể hiện rõ qua việc chăm lo cho con em học tập, xây dựng gia đình học tập, dòng họ học tập, khu dân cư học tập. Vì thế, “tiếng trống” khuyến học hôm nay không phải là mô hình hoàn toàn mới, mà là sự tiếp nối truyền thống ấy trong một hình thức phù hợp với đời sống hiện đại. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, trẻ em dễ bị cuốn vào thiết bị thông minh, mạng xã hội và nhiều yếu tố gây sao nhãng, mô hình “tiếng trống” khuyến học ở Hoằng Châu - giản dị nhưng đều đặn mỗi tối trên hệ thống truyền thanh - đã và đang âm thầm gieo vào lòng trẻ nhỏ ý thức kỷ luật học tập, đồng thời khơi dậy trong mỗi gia đình tinh thần trách nhiệm đối với tương lai con em mình.

Bài và ảnh: Minh Hiền