Trả lại sự tôn nghiêm cho di tích quốc gia

Di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu từng rơi vào tình trạng nhếch nhác do quản lý lỏng lẻo, nhiều công trình vi phạm mọc lên. Trước yêu cầu xử lý dứt điểm của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, các hạng mục sai phạm đã và đang được tháo dỡ, chỉnh trang, từng bước trả lại không gian cảnh quan, sự tôn nghiêm cho quần thể di tích trên dãy Ngàn Nưa.

VIDEO: Toàn cảnh hiện trạng Khu Di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu.

Di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu có diện tích gần 530ha, nằm trên dãy Ngàn Nưa, thuộc địa bàn các xã Tân Ninh, Mậu Lâm và Trung Chính, tỉnh Thanh Hóa. Quần thể di tích này bao gồm khu vực Đền Nưa với diện tích 14.210m2, khu vực Núi Nưa - Am Tiên với diện tích 5.261.783m2.

Do quản lý lỏng lẻo, thiếu đồng bộ và tranh chấp kéo dài, thời gian qua, di tích này rơi vào tình trạng nhếch nhác, mất mỹ quan.

Hiện nay, vẫn còn một số căn lán, hạng mục xây dựng, cơi nới chưa được xử lý dứt điểm.

Gần khu vực giếng Tiên còn có một ngôi mộ gió chưa được tháo dỡ. Ban quản lý đang phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra và lên phương án xử lý đối với ngôi mộ gió này.

Công trình nhà tạm, mái tôn dựng trong khu vực di tích, phản ánh tình trạng xây dựng chưa phù hợp với cảnh quan, kiến trúc của quần thể danh thắng quốc gia.

Không gian bên trong một hạng mục xuống cấp, tường ố vàng, mái gỗ mối mọt, mục rỗng là những dấu tích cho thấy sự thiếu đồng bộ trong công tác quản lý, bảo tồn di tích thời gian qua.

Nhiều tượng thờ, đồ thờ được tập kết, xếp chồng trong khu vực phụ trợ, cho thấy sự lộn xộn, chưa bảo đảm tính trang nghiêm của không gian tín ngưỡng tại di tích Am Tiên.

Khu vực xung quanh huyệt đạo Am Tiên, nơi nhiều tổ chức, cá nhân từng thuê người trồng cây lưu niệm, đặt bia ngay trong khuôn viên di tích, với mật độ dày, không phù hợp thổ nhưỡng, ảnh hưởng đến mỹ quan chung.

Khu vực nhà vệ sinh phục vụ du khách tại di tích Am Tiên – Núi Nưa đã xuống cấp, rêu mốc, cho thấy cần được rà soát, chỉnh trang để bảo đảm mỹ quan và điều kiện sinh hoạt tại di tích quốc gia.

Trước thực trạng này, ngày 28/12/2025, Ban quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã tạm thời đóng cửa di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quốc gia Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu để phục vụ công tác cải tạo theo chỉ đạo của tỉnh, vệ sinh môi trường, chuẩn bị điều kiện tốt nhất đón người dân và du khách.

Đến nay, khu vực đền thờ chính trong quần thể di tích Am Tiên – Núi Nưa sau chỉnh trang trở nên thông thoáng hơn, các mái che và bàn sắp lễ dựng tạm trước đây đã được tháo dỡ, trả lại không gian sinh hoạt tín ngưỡng.

Đơn vị quản lý tiến hành kiểm đếm, đo đạc cây xanh trồng quanh huyệt đạo Am Tiên, làm cơ sở xây dựng phương án chỉnh trang, bảo đảm cảnh quan hài hòa và giá trị di tích.

Ban quản lý cũng tổ chức phát dọn cây cỏ, vệ sinh môi trường khu vực xung quanh các hạng mục di tích, góp phần chỉnh trang cảnh quan, trả lại không gian thông thoáng và tôn nghiêm cho quần thể danh thắng quốc gia.

Các lều quán, ki-ốt dựng tạm hai bên đường lên Am Tiên, phía sau cổng chào chính đã được tháo dỡ, trả lại không gian cho quần thể di tích.

Theo đại diện Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, việc chấn chỉnh, cải tạo và xử lý các vi phạm đang được triển khai nhằm từng bước trả lại giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan vốn có của di tích. Chậm nhất ngày 19/1, di tích sẽ chính thức mở cửa đón khách trở lại.

Hoàng Đông - Phương Đỗ