Tích cực phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Ngành nông nghiệp đang từng bước đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hữu cơ, coi đây là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản xuất, bảo vệ môi trường và hướng tới tăng trưởng xanh. Tuy nhiên, quy mô còn nhỏ, diện tích được chứng nhận hữu cơ hạn chế, thị trường tiêu thụ chưa ổn định đang là những thách thức đặt ra trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh.

Bưởi Diễn của trang trại hữu cơ Nguyễn Xuân, xã Quý Lộc đạt tiêu chuẩn hữu cơ.

HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Tiến, phường Đông Tiến là một trong những điểm sáng của sản xuất nông nghiệp hữu cơ và đã được cấp giấy chứng nhận sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam về nông nghiệp hữu cơ. Với tổng diện tích khoảng 12.000m2 chuyên sản xuất rau ăn lá và các loại dưa, HTX đã mạnh dạn thay đổi phương thức canh tác truyền thống, chuyển sang sản xuất theo quy trình hữu cơ. HTX đã sử dụng các chế phẩm sinh học trong xử lý rơm rạ, tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ. Cách làm này không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường nông thôn, hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch, mà còn giúp cải tạo đất, tăng độ mùn, nâng cao chất lượng nông sản. Theo ông Nguyễn Xuân Thiên, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Tiến: “Việc ứng dụng sản xuất theo phương pháp hữu cơ đã mang lại hiệu quả rõ rệt cả về kinh tế lẫn môi trường. Chi phí đầu vào được kiểm soát tốt hơn, đất đai được phục hồi độ phì nhiêu, sản phẩm làm ra có đầu ra ổn định hơn nhờ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường đối với nông sản an toàn. Dù quy mô chưa lớn, song mô hình của HTX cho thấy hướng đi đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp bền vững hiện nay”.

Đến nay, toàn tỉnh có 15,46ha được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ của HTX Dịch vụ nông nghiệp Đông Tiến; trang trại hữu cơ Nguyễn Xuân, xã Quý Lộc; nhóm sản xuất hữu cơ Đầm Hương; nhóm nếp hạt cau Sồi Cốc thuộc xã Thành Vinh. Con số này tuy còn khiêm tốn so với tiềm năng đất đai và quy mô sản xuất nông nghiệp của tỉnh, song là bước khởi đầu quan trọng trong lộ trình xây dựng và công nhận các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Bên cạnh đó, toàn tỉnh hiện có 5.703,6ha cây trồng sản xuất theo hướng hữu cơ. Trong đó, lúa chiếm diện tích lớn nhất với 4.464ha, cây ăn quả 581ha, cây dược liệu 385,1ha, rau đậu các loại 247,6ha, chè 24ha và một số cây trồng khác. Đây được xem là tiền đề quan trọng để các địa phương trong tỉnh tiếp tục mở rộng sản xuất nông nghiệp hữu cơ, hướng tới mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Công tác tuyên truyền, chuyển giao kỹ thuật cũng được ngành nông nghiệp và các địa phương chú trọng thực hiện. Toàn tỉnh đã triển khai 7 mô hình trình diễn sử dụng phân bón hữu cơ cho nhiều loại cây trồng với tổng diện tích 71ha. Các mô hình này được thực hiện tại nhiều địa phương khác nhau, từ lúa ở xã Xuân Hòa, xã Hoằng Châu; cói ở xã Nông Cống; sắn ở xã Thường Xuân; mía ở xã Thạch Bình; cây ăn quả ở xã Cẩm Tú đến rau các loại. Thông qua các mô hình, người dân được trực tiếp quan sát, so sánh hiệu quả của việc sử dụng phân bón hữu cơ với phương thức canh tác truyền thống, từ đó từng bước thay đổi tập quán sản xuất. Cùng với đó, các ngành có liên quan của tỉnh đã tổ chức hàng loạt lớp tập huấn nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người tham gia sản xuất, kinh doanh phân bón. Tổng cộng 16 lớp tập huấn triển khai mô hình đã được tổ chức, thu hút khoảng 800 học viên là các hộ kinh doanh, đại lý buôn bán phân bón trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, 13 lớp tập huấn về các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phân bón, kiến thức sử dụng phân bón hữu cơ hiệu quả, tiết kiệm cũng được tổ chức với sự tham gia của 650 người. Đây là những hoạt động thiết thực, góp phần tạo nền tảng kiến thức cho việc mở rộng sản xuất nông nghiệp hữu cơ trong thời gian tới.

Tuy nhiên, thực tế sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh vẫn còn quy mô nhỏ lẻ, phân tán. Diện tích được cấp chứng nhận hữu cơ còn rất hạn chế so với tổng diện tích canh tác. Nhiều mô hình mới dừng lại ở mức “theo hướng hữu cơ”, chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để được chứng nhận chính thức. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chi phí đầu tư ban đầu cao, thời gian chuyển đổi dài, trong khi hiệu quả kinh tế chưa thể hiện rõ, khiến không ít nông dân còn e dè. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ sản phẩm hữu cơ chưa thực sự ổn định. Việc kết nối giữa sản xuất và tiêu thụ còn lỏng lẻo, sản phẩm hữu cơ chưa có sự khác biệt rõ ràng về giá so với sản phẩm thông thường, làm giảm động lực của người sản xuất. Công tác quảng bá, xây dựng thương hiệu cho nông sản hữu cơ của tỉnh vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng.

Để nông nghiệp hữu cơ thực sự trở thành hướng đi bền vững, ngành nông nghiệp cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp, HTX và người dân tham gia. Đồng thời, đẩy mạnh công tác quy hoạch vùng sản xuất tập trung, tăng cường liên kết chuỗi giá trị, từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Khi những “nút thắt” về kỹ thuật, thị trường và nhận thức được tháo gỡ, nông nghiệp hữu cơ mới có thể phát triển tương xứng với tiềm năng, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp và cải thiện đời sống nông dân trên địa bàn tỉnh.

Bài và ảnh: Lê Hợi