Thăm vườn bưởi “tiến vua” hơn 7.000 quả chờ tết

Chỉ với hơn 3.000m2 đất đồi dốc, bà Trịnh Thị Năm ở thôn Xuân Tân, xã Lam Sơn đã gây dựng được vườn bưởi Luận Văn chuyên canh trĩu quả. Hàng nghìn trái bưởi “tiến vua” lúc lỉu đã ngả dần sang màu đỏ, chờ ngày xuất bán.

Vườn bưởi Luận Văn của gia đình bà Trịnh Thị Năm chờ thu hoạch xuất bán dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ. Ảnh: Linh Trường

Nằm sâu dưới con ngõ dốc, ngôi nhà ngói khang trang của gia đình bà Trịnh Thị Năm hài hòa với cảnh quan và màu xanh của cây lá xung quanh. Theo bà, từ nhà cửa, tài sản đến tiền nuôi các con ăn học đều nhờ vào vườn bưởi. Dẫn những vị khách ra phía sau chái nhà, một triền đồi dốc hiện ra với bạt ngàn gốc bưởi đặc sản. Lấp sau những tán lá, lúc lỉu những chùm quả lớn nhỏ, nhiều đến khó tin.

Để đi qua những vạt cây, những vị khách thăm liên tục phải né người, khom lưng để tránh những trái bưởi va vào mặt. Theo bà Năm, vườn bưởi sát nhà hiện có tổng cộng 200 gốc, được trồng thành nhiều đợt không đồng loạt. Những lứa đầu tiên cũng đã 22 - 23 năm, rồi gia đình đầu tư trồng thêm những năm sau đó, lứa sau cùng cũng gần 20 năm. Đây là một trong những vườn bưởi “tiến vua” chuyên canh bài bản và lớn nhất ở các xã Thọ Xương và Xuân Bái cũ - nơi được coi là “thủ phủ” của bưởi Luận Văn. Đến nay, những gốc cây trưởng thành trong vườn đồi có đường kính trên dưới 30cm, tán tỏa rất rộng, đang độ sai quả nhất của đời cây.

Để tránh cho quả bị côn trùng phá hoại, từ khi trái bưởi gần bằng nắm tay, gia đình bà đã phải thuê thêm người bao túi giấy được mua từ Viện Nghiên cứu Rau quả tại Hà Nội. “Những năm đầu, trái bưởi thường bị ruồi vàng đốt, rồi các loại nấm xâm hại, cộng với cọ xát làm cho vỏ bưởi sần sùi mất giá, thậm chí hư hỏng. Khoảng chục năm qua, gia đình tôi tìm được giải pháp bao giấy nên bưởi đậu quả nhiều, khi thu hoạch thì nhẵn bóng, bán được giá cao hơn hẳn”, bà Năm chia sẻ.

Vạch những trái bưởi còn nằm trong túi giấy, màu sắc đã chuyển dần sang đỏ, nhiều quả đã ửng đậm như gấc chín, dù thời điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ vẫn còn gần tháng rưỡi. Sau nhiều năm chăm sóc, người phụ nữ 56 tuổi tự đúc rút nhiều kinh nghiệm canh tác. Để quả mọng, thơm ngon, ngoài dùng giấy bao bọc quả, xuyên suốt quá trình canh tác, gia đình bà chỉ dùng phân hữu cơ được ủ từ phân chuồng và cây lá hoai mục. “Màu sắc vỏ, hình thức quả được gia đình tôi đặc biệt quan tâm vì sản phẩm chủ yếu được người mua dùng thờ tổ tiên dịp tết, đưa vào đền chùa theo tín ngưỡng. Còn về chất lượng cũng như độ thơm ngon, chúng tôi nói không với phân hóa học, hay chất kích phổng như trồng các loại bưởi khác ở nhiều nơi”, bà Năm cho biết. Chỉ vào hàng chục đàn ong mật được đặt dưới các gốc bưởi cổ thụ, bà khẳng định vườn cây cả chục năm qua không hề dùng thuốc bảo vệ thực vật độc hại, bởi chỉ phun thuốc là ong chết hoặc bỏ đi do mùi hóa chất.

Năm nay có nhiều đợt mưa bão, nhiều vườn bưởi Luận Văn trong vùng bị thiệt hại nặng, song vườn bưởi của bà Năm nằm ở phía Tây khu đồi nên được che chắn, ảnh hưởng không đáng kể. Qua kiểm đếm sơ bộ, vườn bưởi gần nhà năm nay đạt khoảng 5.000 quả - trở thành một trong những năm năng suất nhất từ trước đến nay.

2 lao động trong gia đình quanh năm quanh quẩn chăm sóc vườn cây đặc sản, từ lâu bà Năm đã xác định đây chính là nguồn thu nhập chính, là hướng làm ăn lâu bền của gia đình. Những năm gần đây, bà tiếp tục cải tạo vườn keo và thuê thêm đất đồi sát đó để hình thành nên khu vườn thứ hai. Từ những cành tự chiết của các cây cổ thụ ở vườn cũ, bà cho phát triển thêm hơn 1.000 gốc bưởi mới, vài năm gần đây bắt đầu cho thu hoạch. Theo chủ vườn Trịnh Thị Năm: “Nếu tính tổng cả 2 vườn, dịp Tết Nguyên đán năm nay, gia đình tôi đang chuẩn bị thu hoạch hơn 7.000 quả. Những ngày đầu tháng 11 âm lịch này, đã có 3 đoàn thương lái đến xem để đề nghị bán trọn cả vườn nhưng tôi chưa làm hợp đồng. Như những năm trước, bưởi loại 1 được thương lái thu mua tại vườn với giá 65.000 đồng/quả, bưởi loại 2 cũng được 40.000 đồng/quả”.

Thường những năm trước, thời điểm từ ngày 15 đến 20/12 âm lịch, các thương lái đưa xe tải đến tận vườn lấy bưởi, gia đình bà phải thuê thêm nhiều lao động địa phương để thu hái. Theo bà, loại trái cây “tiến vua” của gia đình chỉ một phần nhỏ được tiêu thụ trong tỉnh, còn phần lớn được thương lái đưa tiêu thụ tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội dịp sát tết. Vài năm gần đây, 2 khu trồng bưởi nối tiếp nhau của gia đình bà Năm đem về thu nhập hơn 400 triệu đồng mỗi dịp cuối năm, trừ chi phí nhân công và các khoản đầu tư vẫn còn lợi nhuận gần 300 triệu đồng mỗi năm.

Không chỉ có bưởi, gia đình bà Năm còn tạo thêm nguồn thu cả trăm triệu đồng khác nhờ hơn 400 lít mật ong mỗi năm, duy trì đàn gà và đàn ngan hàng trăm con dưới tán cây. Những góc vườn và ven các đường nội vườn, bà trồng cây ưa bóng râm là đinh lăng. Toàn bộ ranh giới phía ngoài khu vườn, gia đình không xây dựng tường bao hay cây dại như nhiều nơi mà phát triển các hàng cau bao quanh, cũng đem về nguồn thu hàng chục triệu đồng tiền bán quả mỗi năm.

Linh Trường