Số hóa - “chìa khóa” giúp các địa phương minh bạch đăng ký, quản lý hộ tịch

Tỉnh Thanh Hóa xác định số hóa hộ tịch là “mắt xích” quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và hiện đại hóa nền hành chính. Với “chìa khóa” công nghệ, các địa phương trong tỉnh đã chủ động xây dựng hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” về hộ tịch điện tử. Đây là nền tảng tạo ra một hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả, góp phần quan trọng trong việc xây dựng và vận hành chính phủ số ở các xã, phường của tỉnh.

Công chức tư pháp - hộ tịch, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Kim Tân hướng dẫn người dân làm thủ tục hộ tịch trực tuyến.

Gia đình anh Nguyễn Ngọc Ba, thôn Long Vực, xã Tượng Lĩnh vừa chào đón một thành viên mới. Để đăng ký khai sinh cho con, anh đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã để làm thủ tục. Được cán bộ hướng dẫn đăng ký khai sinh trên cổng dịch vụ công, anh nhanh chóng thực hiện các bước trên thiết bị di động và hoàn tất thủ tục nhanh gọn. Anh Nguyễn Ngọc Ba chia sẻ: "Lúc đầu tôi cũng lúng túng khi đăng nhập các thông tin, nhưng được công chức phụ trách hộ tịch – tư pháp hướng dẫn tôi đã hoàn thành đăng ký khai sinh cho con nhanh gọn và dễ thực hiện. Sau này cần tra cứu thông tin chỉ cần đăng nhập vào VNeID là có thể mở khóa cho mọi thông tin cần thiết và chính xác".

Bám sát tinh thần Nghị định số 87/2020/NĐ-CP ngày 28/7/2020 của Chính phủ quy định về cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, đăng ký hộ tịch trực tuyến, Bộ Tư pháp đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn sát sao các tỉnh, thành phố triển khai thực hiện. Cùng với việc xây dựng phần mềm quản lý dữ liệu hộ tịch lịch sử tiện ích, năm 2024, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã phát động phong trào thi đua cao điểm “Đẩy nhanh tiến độ hoàn thành kế hoạch số hóa dữ liệu hộ tịch”, từ đó tạo ra không khí sôi nổi trên toàn quốc. Hưởng ứng phong trào thi đua đó, Thanh Hóa là 1 trong 5 tỉnh đầu tiên của cả nước hoàn thành việc kết nối, chia sẻ dữ liệu từ hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) của tỉnh với phần mềm dịch vụ công liên thông của Bộ Công an và phần mềm đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử dùng chung của Bộ Tư pháp. Đây là yếu tố quan trọng để các địa phương trong tỉnh tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đối với 2 dịch vụ công liên thông là đăng ký khai sinh và đăng ký khai tử theo quy định tại Nghị định số 63/2024/NĐ-CP ngày 10/6/2024 của Chính phủ quy định việc thực hiện liên thông điện tử 2 nhóm TTHC: đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi; đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết mai táng phí, tử tuất.

Bên cạnh đó, năm 2025, Sở Tư pháp đã phối hợp với các cơ quan đăng ký hộ tịch của 166 xã, phường hoàn thành việc số hóa dữ liệu hộ tịch và ban hành kế hoạch triển khai ứng dụng dữ liệu hộ tịch đã được số hóa. Mặt khác, Sở Tư pháp đã thực hiện rà soát dữ liệu hộ tịch trên hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch, đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để đảm bảo tính chính xác, khắc phục các trường hợp dữ liệu thiếu, sai lệch, trùng lặp. Đồng thời, thực hiện việc tra cứu thông tin hộ tịch trên hệ thống thông tin giải quyết TTHC thông qua kết nối với cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phục vụ giải quyết các TTHC có yêu cầu nộp/xuất trình giấy tờ hộ tịch để cắt giảm việc nộp/xuất trình giấy tờ hộ tịch trong quá trình tiếp nhận, giải quyết các TTHC theo quy định; tra cứu thông tin dữ liệu hộ tịch để cấp bản sao trích lục hộ tịch (không phụ thuộc vào nơi cư trú, nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây) và xác nhận thông tin hộ tịch.

Nói về sự tiện lợi và tính minh bạch của việc số hóa hộ tịch, bà Lê Thị Thu, công chức tư pháp - hộ tịch xã Kim Tân, cho biết: "Nếu như trước đây, một công dân phải tự quản lý khoảng 22 giấy tờ tùy thân thì sau khi liên thông cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở dữ liệu hộ tịch, mỗi người dân chỉ cần tự quản lý mã số định danh cá nhân duy nhất ngay từ khi mới sinh ra. Việc tra cứu thông tin khi giải quyết các TTHC sẽ thay thế cho việc phải xuất trình hoặc nộp bản sao chứng thực các giấy tờ công dân, rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí và thời gian đi lại cho người dân".

Kết quả năm 2025, trên địa bàn tỉnh đã thực hiện đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài cho 93 trường hợp; đăng ký khai tử có yếu tố nước ngoài cho 28 trường hợp; đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài cho 235 cặp; tổng số đăng ký khai sinh mới trong nước là 53.931 trường hợp; tổng số đăng ký khai tử mới trong nước là 26.300 trường hợp; tổng số đăng ký kết hôn mới trong nước là 31.697 cặp.

Số hóa trong đăng ký và quản lý hộ tịch được triển khai đồng bộ trong thời gian qua đã tạo thuận lợi cho người dân và đem lại nhiều tiện ích cho cơ quan quản lý Nhà nước, từ đó biến dữ liệu số thành nguồn tài nguyên để phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở mỗi địa phương.

Bài và ảnh: Lê Nụ