Phát triển nông sản chủ lực theo hướng hàng hóa
Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, quỹ đất và cơ cấu cây trồng đa dạng, Thanh Hóa có nhiều tiềm năng phát triển nông sản chủ lực theo hướng hàng hóa. Những năm qua, các vùng nguyên liệu tập trung từng bước hình thành, liên kết sản xuất được mở rộng. Tuy nhiên, tổ chức sản xuất theo chuỗi, gắn vùng nguyên liệu với chế biến và tiêu thụ đang là yêu cầu quan trọng để nâng cao giá trị nông sản.

Phát triển các vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị nông sản chủ lực của tỉnh. Ảnh: Thanh Tâm
Trong nhóm cây trồng chủ lực, lúa gạo vẫn giữ vai trò quan trọng, với diện tích gieo trồng bình quân 227,6 nghìn ha/năm, sản lượng khoảng 1,38 triệu tấn. Toàn tỉnh duy trì khoảng 150 nghìn ha lúa thâm canh năng suất, chất lượng, hiệu quả cao. Hoạt động thu mua, chế biến từng bước phát triển với 8 doanh nghiệp, tổng công suất 274.600 tấn; một số sản phẩm gạo đã xuất khẩu sang thị trường Singapore, Đức và Cộng hòa Séc.
Tại xã Xuân Lập, HTX dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh duy trì trên 200ha lúa sản xuất tập trung mỗi vụ, trong đó có 50ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Bà Đỗ Thị Hoa, giám đốc HTX, cho biết: Sản xuất tập trung giúp cơ giới hóa đồng bộ, giảm chi phí và thuận lợi liên kết với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Ngoài sản xuất lúa giống, lúa thương phẩm liên kết với Công ty CP Tập đoàn Thái Bình Seed, HTX còn phát triển sản phẩm gạo Hoa Minh đạt OCOP 3 sao, góp phần tăng giá trị sản xuất 1 triệu đồng 1ha so với sản xuất đại trà của địa phương.

Đối với nhóm rau, củ, quả, Thanh Hóa có diện tích gieo trồng bình quân 53,2 nghìn ha/năm, sản lượng khoảng 683,3 nghìn tấn. Toàn tỉnh có 14,3 nghìn ha rau an toàn tập trung, khoảng 10 nghìn ha liên kết sản xuất, bao tiêu mỗi năm. Nhiều sản phẩm như ớt, cải bó xôi, dưa chuột bao tử, khoai tây, ngô ngọt đã tham gia chế biến, xuất khẩu. Các vùng sản xuất tập trung tại các địa phương như Hoa Lộc, Yên Định, Tây Đô, Hồ Vương, Ba Đình, Hoằng Lộc.
Cây ăn quả cũng phát triển khá nhanh, với trên 25,2 nghìn ha, sản lượng gần 370 nghìn tấn năm 2026. Các vùng cam, bưởi, dứa, ổi từng bước hình thành tại nhiều địa phương. Cùng với nâng cao giá trị đặc sản như bưởi Luận Văn, quýt hoi, tỉnh phát triển các giống cây trồng mới. Đáng chú ý, sản phẩm vải Ngọc của Công ty TNHH Nông nghiệp công nghệ cao Hồ Gươm - Sông Âm đã tiếp cận thị trường Nhật Bản và Anh quốc.
Đối với cây công nghiệp, diện tích mía bình quân đạt khoảng 15 nghìn ha/năm, sản lượng 1 triệu tấn; 100% diện tích mía nguyên liệu phục vụ các nhà máy đường đã có liên kết sản xuất, tiêu thụ. Hai đơn vị chế biến chủ lực là Công ty CP Mía đường Lam Sơn và Công ty TNHH Đường mía Việt Nam - Đài Loan. Cây sắn duy trì khoảng 13,5 nghìn ha/năm, sản lượng 230 nghìn tấn, chủ yếu cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở chế biến tinh bột sắn.

Bên cạnh kết quả đạt được, sản xuất nông sản chủ lực vẫn còn những hạn chế. Sản xuất ở một số địa phương còn phân tán, quy mô hộ nhỏ lẻ; tích tụ, tập trung đất đai để hình thành vùng nguyên liệu lớn gặp khó khăn. Liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp chưa bền vững; chất lượng nông sản chưa đồng đều, tỷ lệ sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ còn thấp. Toàn tỉnh mới có gần 300ha cây ăn quả đạt tiêu chuẩn VietGAP; hơn 1.125ha các loại cây trồng được cấp mã số vùng trồng. Công nghiệp chế biến, bảo quản sau thu hoạch chưa phát triển tương xứng, khiến giá trị gia tăng của nhiều sản phẩm còn hạn chế, tình trạng “được mùa, mất giá” vẫn diễn ra.
Nhằm nâng cao giá trị sản xuất trồng trọt, Thanh Hóa đã xây dựng kế hoạch phát triển nông sản chủ lực theo hướng hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, gắn với chuỗi giá trị và xuất khẩu đến năm 2030. Theo đó, tỉnh định hướng duy trì 216 nghìn ha lúa, sản lượng 1,32 triệu tấn; xây dựng 50 nghìn ha gieo trồng/năm có doanh nghiệp, HTX liên kết sản xuất. Rau, củ, quả duy trì 53 - 55 nghìn ha; mía đạt 16,5 nghìn ha, sản lượng 1,2 triệu tấn; sắn khoảng 13 nghìn ha. Qua đó, phấn đấu nâng giá trị sản phẩm trên 1ha đất trồng trọt lên ít nhất 140 triệu đồng/năm, so với mức hiện nay là 127 triệu đồng.

Theo ông Nguyễn Đức Cường, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa: “Phát triển bền vững các sản phẩm nông sản chủ lực đòi hỏi phải chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy nhu cầu thị trường làm định hướng. Ngành sẽ tập trung rà soát lợi thế từng vùng nguyên liệu, thúc đẩy tích tụ đất đai, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm; đồng thời hỗ trợ HTX nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. Qua đó, từng bước hình thành những vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chất lượng đồng đều, có doanh nghiệp đồng hành và thị trường tiêu thụ ổn định”.
Phát triển nông sản chủ lực không chỉ là tăng sản lượng mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm. Khi vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, doanh nghiệp và HTX gắn kết bằng những chuỗi liên kết thực chất, nông sản Thanh Hóa sẽ có thêm cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập cho người sản xuất.
Thanh Tâm





Bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu