Nhật Bản khởi động sứ mệnh khai thác đất hiếm biển sâu nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Nhật Bản đã chính thức triển khai một sứ mệnh khai thác khoáng sản biển sâu, đánh dấu bước đi chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng đất hiếm. Một tàu nghiên cứu do chính phủ tài trợ đã rời cảng, hướng tới khu vực gần đảo Minamitori, cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía đông nam.

Tàu khảo sát địa chất Chikyu neo đậu tại một cầu cảng ở cảng Shimizu, Nhật Bản. Ảnh: Wion.

Sứ mệnh kéo dài một tháng này sẽ lần đầu tiên trên thế giới thử nghiệm việc liên tục đưa bùn giàu đất hiếm từ đáy biển lên mặt nước ở độ sâu khoảng 6 km. Kể từ năm 2018, Nhật Bản đã đầu tư khoảng 40 tỷ yen (tương đương 250 triệu USD) cho dự án. Dù trữ lượng và mục tiêu sản lượng chưa được công bố, đây được xem là nỗ lực đầu tiên của Tokyo nhằm khai thác nguồn đất hiếm trong nước.

Động thái của Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh các bộ trưởng tài chính Nhóm G7 nhóm họp để thảo luận về rủi ro phụ thuộc vào khoáng sản chiến lược, giữa lúc Trung Quốc có dấu hiệu siết chặt nguồn cung. Hiện nay, Nhật Bản gần như hoàn toàn phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các loại đất hiếm nặng, vật liệu thiết yếu trong sản xuất động cơ xe điện và xe lai xăng-điện.

Tellurium tinh chế được trưng bày tại nhà máy tinh luyện Rio Tinto Kennecott ở Magna, bang Utah, ngày 11/5/2022. Ảnh: AP.

Trung Quốc từng tạm dừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản vào năm 2010 trong bối cảnh tranh chấp quần đảo Senkakuhay còn gọi là Điếu Ngư, khiến Tokyo đẩy mạnh các nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Nhờ đó, tỷ trọng đất hiếm nhập khẩu từ Trung Quốc của Nhật Bản đã giảm từ 90% năm 2010 xuống còn khoảng 60% hiện nay. Tuy vậy, giới chức Nhật Bản lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn hiện hữu.

Nếu các thử nghiệm hiện tại đạt kết quả khả quan, Nhật Bản dự kiến triển khai khai thác quy mô lớn vào năm 2027. Dù chi phí cao từng khiến khai thác khoáng sản biển sâu bị đánh giá là kém hiệu quả về kinh tế, các biến động địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng kéo dài đang làm thay đổi cách tiếp cận này.

Các chuyên gia nhận định, nếu Nhật Bản khai thác thành công các loại đất hiếm chủ chốt, đặc biệt là đất hiếm nặng tại Minamitori, nước này không chỉ bảo đảm nguồn cung trong nước mà còn có thể xuất khẩu ra thị trường quốc tế, qua đó nâng cao vị thế chiến lược và sức mạnh đàm phán trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng toàn cầu.

Thanh Hằng

Nguồn: Wion.