Nhân rộng mô hình canh tác lúa thân thiện với môi trường

Với việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất, mô hình thâm canh lúa thân thiện với môi trường tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực, giúp tiết kiệm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, chất lượng lúa và giảm phát thải khí nhà kính. Đây là hướng đi phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững.

Mô hình canh tác lúa thân thiện với môi trường trong vụ mùa năm 2026 tại xã Thiệu Tiến.

Tại xã Thiệu Tiến, mô hình canh tác lúa thân thiện với môi trường trong vụ mùa năm 2026 được triển khai với sự tham gia của 20 hộ nông dân, trên diện tích hơn 2,3ha. Mô hình tập trung áp dụng các biện pháp kỹ thuật như tưới ướt - khô xen kẽ, quản lý dinh dưỡng thông qua bảng so màu lá lúa, xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học, hạn chế tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch.

Qua thực tế triển khai, phương thức canh tác này cho thấy nhiều ưu điểm so với tập quán sản xuất truyền thống. Cây lúa sinh trưởng khỏe, bộ rễ phát triển tốt, hạn chế chồi vô hiệu, giảm sâu bệnh và tăng khả năng chống đổ ngã ở giai đoạn cuối vụ. Việc áp dụng kỹ thuật gieo sạ thưa, quản lý nước và dinh dưỡng hợp lý giúp giảm lượng giống từ 20- 30%, tiết kiệm nước tưới, phân bón và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đáng chú ý, năng suất lúa của mô hình dự kiến tăng 16,2% so với ruộng đối chứng. Năng suất ước đạt gần 2,8 tạ/sào, cao hơn ruộng đối chứng khoảng 45 kg/sào. Nhờ giảm chi phí đầu vào và nâng cao năng suất, thu nhập dự kiến tăng từ 615 nghìn đồng lên 915 nghìn đồng/sào.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần giảm lượng phân bón hóa học, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và giảm phát thải khí nhà kính. Việc xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học thay cho đốt trực tiếp trên đồng ruộng cũng góp phần tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, bảo vệ môi trường và hướng tới quy trình sản xuất lúa bền vững.

Bà Nguyễn Thị Thúy, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thiệu Tiến, cho biết: “Vụ mùa năm 2026, xã đã tuyên truyền, vận động hơn 100 hộ nông dân áp dụng phương thức sản xuất lúa theo hướng sử dụng phân bón thông minh, giảm phát thải CO2 trên gần 35ha lúa chất lượng cao. Trên cơ sở kết quả bước đầu, hội nông dân xã sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả mô hình, vận động hội viên thay đổi tập quán canh tác, từng bước đưa các phương thức sản xuất thân thiện với môi trường trở thành hướng đi lâu dài trong phát triển nông nghiệp địa phương”.

Để tạo điều kiện nhân rộng mô hình, Hội Nông dân xã Thiệu Tiến đã thành lập 10 tổ, nhóm nông dân tại 9/10 thôn, duy trì sinh hoạt định kỳ nhằm giúp hội viên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ cách làm hiệu quả và nâng cao khả năng tiếp cận, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Tại xã Thiệu Hóa, mô hình thâm canh lúa thân thiện với môi trường trong vụ mùa năm 2026 cũng ghi nhận những kết quả tích cực. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật giúp giảm từ 20 - 30% lượng giống gieo sạ, năng suất dự kiến tăng 16,2% so với ruộng đối chứng, đồng thời góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí sản xuất và hạn chế phát thải khí nhà kính.

Mô hình thâm canh lúa thân thiện với môi trường được triển khai trong khuôn khổ dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”. Hội Nông dân tỉnh đã tiếp nhận và tổ chức thực hiện dự án tại 4 xã, gồm Thiệu Tiến, Thiệu Hóa, Thọ Long và Xuân Lập. Thông qua dự án, nông dân được tuyên truyền, hướng dẫn áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, sử dụng hiệu quả phân bón và nguồn nước, giảm lượng giống gieo sạ, hạn chế sử dụng hóa chất trong sản xuất và xử lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng thân thiện với môi trường. Đây cũng là cơ hội để thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế gắn với bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Bà Vũ Thị Thanh Xuân, Phó trưởng Ban Công tác Hội Nông dân tỉnh cho biết: “Thời gian tới, Hội Nông dân tỉnh sẽ tiếp tục cụ thể hóa các nội dung của dự án, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên nông dân thay đổi tư duy và tập quán sản xuất. Đồng thời nhân rộng các mô hình canh tác lúa thân thiện với môi trường, góp phần giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao giá trị hạt gạo và phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững”.

Bài và ảnh: Hoàng Lan