Nhân rộng dịch vụ mạ khay, máy cấy trong các HTX

Trong những năm gần đây, việc áp dụng công nghệ mạ khay, máy cấy đã trở thành bước đột phá trong sản xuất nông nghiệp của nhiều địa phương trong tỉnh. Trong đó, các HTX đóng vai trò nòng cốt trong việc chuyển đổi từ phương thức gieo cấy truyền thống sang cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất lúa, góp phần tăng năng suất, chất lượng, giảm chi phí, giải phóng sức lao động cho người nông dân.

Chăm sóc mạ khay tại HTX dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh, xã Xuân Lập.

Bước vào vụ xuân 2026, trên cánh đồng xã Xuân Lập, hình ảnh nông dân cấy tay truyền thống đã dần được thay thế bằng những dàn máy cấy hiện đại. Bởi hiện nay, các HTX nông nghiệp trong xã đã chủ động liên kết, xây dựng kế hoạch cung cấp dịch vụ mạ khay, cấy máy cho khoảng 80% tổng diện tích gieo trồng của địa phương. Mô hình mạ khay, máy cấy không chỉ dừng lại ở việc thay thế sức người mà đã trở thành một hệ sinh thái dịch vụ khép kín. Các HTX hiện nay không chỉ đầu tư máy móc mà còn xây dựng các cơ sở sản xuất mạ khay tập trung, cung ứng giá thể và dịch vụ cấy trọn gói cho nông dân.

Tại HTX dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh, xã Xuân Lập, để chuẩn bị cho gieo trồng vụ xuân 2026, những ngày này không khí lao động sản xuất khá nhộn nhịp. Các tổ làm giá thể, gieo mạ, chăm sóc mạ... đều làm việc hết công suất. Với việc phát triển dịch vụ mạ khay, máy cấy hàng chục năm qua, HTX đã trở thành địa chỉ uy tín cung cấp dịch vụ cho người dân, các HTX trong và ngoài tỉnh. Bà Đỗ Thị Hoa, Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh, cho biết: "Mạ được gieo tập trung trong khay nhựa với giá thể dinh dưỡng tiêu chuẩn, giúp cây mạ phát triển đồng đều, sạch sâu bệnh và rút ngắn thời gian làm đất. Cây lúa cũng phát triển nhanh hơn khi đưa xuống đồng ruộng. Với nhiều ưu điểm được khẳng định trong nhiều vụ sản xuất vừa qua nên khoảng 80% người dân địa phương đã sử dụng dịch vụ của HTX. Bên cạnh đó, HTX còn thực hiện thêm nhiều khâu dịch vụ, như: chăm sóc, thu hoạch, bao tiêu sản phẩm lúa thương phẩm cho người dân”.

Được biết, vụ xuân 2026, HTX dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh đã và đang triển khai gieo trồng khoảng 280 tấn lúa giống tương đương khoảng 280ha gieo cấy. Toàn bộ diện tích sản xuất mạ khay đã được các HTX và người dân hợp đồng sử dụng dịch vụ.

Với HTX dịch vụ nông nghiệp Nga Yên, xã Nga Sơn, phát triển mạ khay, máy cấy đã trở thành một trong những khâu dịch vụ mang lại doanh thu lớn, khẳng định bước tiến mạnh mẽ trong quá trình cơ giới hóa đồng bộ của HTX. Để phát triển dịch vụ hiệu quả, HTX đã xây dựng khu sản xuất giá thể rộng hàng nghìn m2, đầu tư máy làm giá thể có công suất 1.000 khay/giờ. Ông Mai Đăng Bắc, Giám đốc HTX cho biết: Hiện nay, HTX đã liên kết cung cấp dịch vụ cho khoảng 30ha sản xuất lúa của người dân. HTX đang tổ chức mỗi ngày khoảng 20 lao động đẩy mạnh sản xuất, bảo đảm đủ số lượng và mạ chất lượng để gieo cấy cho người dân đúng khung thời vụ. Với giá trọn gói gieo cấy từ 300 - 350 nghìn đồng/sào, dịch vụ dự kiến sẽ mang lại danh thu khoảng 200 triệu đồng cho HTX”.

Theo thống kê của Liên minh HTX, tỉnh Thanh Hóa hiện có 875 HTX nông nghiệp, 100% các HTX có tổ chức áp dụng cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất. Với cây lúa, cơ giới hóa ở khâu làm đất đạt 98%, gieo cấy 30%, thu hoạch 86%. Việc áp dụng mạ khay, máy cấy vào sản xuất lúa không chỉ góp phần nâng cao năng suất lúa từ 10 - 15% mà còn giúp giải phóng sức lao động cho bà con nông dân, giảm chi phí trong sản xuất.

Ông Lê Hồng Hải, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, cho biết: "Trên địa bàn tỉnh có hơn 200 HTX tổ chức sản xuất hiệu quả dịch vụ mạ khay, máy cấy giúp tháo gỡ được khó khăn về lao động cho nhiều địa phương. Cùng với đó, nông dân được tiếp cận với khoa học - kỹ thuật mới, dần thay đổi tập quán sản xuất lạc hậu, nâng cao năng suất, hiệu quả gieo trồng. Do đó, Liên minh HTX tỉnh sẽ tổ chức tập huấn; tạo điều kiện về nguồn vốn vay ưu đãi để nhân rộng mô hình trong khu vực kinh tế tập thể, HTX nhằm từng bước hoàn thiện chu trình cơ giới hóa các khâu trong sản xuất lúa nói riêng và sản xuất nông nghiệp nói chung”.

Theo tính toán, sản xuất mạ khay, máy cấy giảm chi phí giống lao động từ 30 - 40% so với gieo sạ, cấy tay truyền thống. Cùng với đó, việc sử dụng máy cấy đảm bảo mật độ đồng đều, giúp ruộng lúa thông thoáng, giảm thiểu sâu bệnh và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm lúa gạo.

Trong giai đoạn 2026-2030, mục tiêu của tỉnh là đưa cơ giới hóa khâu gieo cấy đạt tỷ lệ trên 50% tại các vùng lúa trọng điểm. Do đó, ngành nông nghiệp, các địa phương, HTX đang tích cực phối hợp với các doanh nghiệp để chuyển giao công nghệ, sử dụng những loại máy móc hiện đại nhằm tối ưu hóa sản xuất. Để việc nhân rộng dịch vụ mạ khay, máy cấy không chỉ là câu chuyện của kỹ thuật mà là bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy làm kinh tế nông nghiệp của các HTX, tạo nền tảng để xây dựng những vùng nguyên liệu lúa gạo chuyên canh, hiện đại, mang lại giá trị gia tăng cao cho người nông dân.

Bài và ảnh: Lê Hòa