Không gian đọc giữa đời thường

Không còn bị bỏ quên, nhiều tủ sách tại các nhà văn hóa thôn đang được làm mới, gần gũi, thiết thực với người dân. Sự đổi mới này không chỉ đưa sách đến gần với người dân mà còn mở ra không gian đọc gần gũi trong khu dân cư, góp phần hình thành thói quen đọc, nâng cao dân trí, nâng cao đời sống văn hóa cơ sở.

Người dân thôn Phượng Mao (Hoằng Giang) tìm hiểu thông tin, kiến thức từ tủ sách của thôn.

Tại nhà văn hóa thôn Phượng Mao, xã Hoằng Giang, tủ sách cộng đồng từng có thời gian gần như bị lãng quên. Sách ít được bổ sung, không gian đặt tủ sách chưa hợp lý, người dân đến nhà văn hóa chủ yếu để họp hoặc sinh hoạt định kỳ. Thực trạng đó khiến tủ sách tồn tại mang tính hình thức, chưa phát huy đúng vai trò trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Khắc phục tình trạng này, trong quá trình nâng cao chất lượng đời sống văn hóa gắn với XDNTM, thôn Phượng Mao đã tiến hành rà soát, sắp xếp lại toàn bộ tủ sách. Những đầu sách cũ, trùng lặp được chọn lọc, thay thế bằng các loại sách thiết thực hơn như: sách pháp luật cơ bản, sách hướng dẫn sản xuất nông nghiệp, sách kỹ năng sống, truyện thiếu nhi. Tủ sách được làm mới, đặt ở nơi dễ nhìn, bố trí khoa học. Không gian đọc cũng được bố trí lại gọn gàng, có bàn ghế phù hợp, thuận tiện cho người cao tuổi và trẻ em.

Cùng với làm mới tủ sách, thôn đã tuyên truyền sâu rộng đến người dân về vai trò của văn hóa đọc, khuyến khích người dân tích cực đọc sách. Nhờ đó, tủ sách dần thu hút sự quan tâm của người dân. Vào các buổi chiều, sau giờ lao động, nhiều người ghé nhà văn hóa đọc báo, tìm hiểu thông tin thời sự; trẻ em tụ tập đọc truyện, trao đổi sách với nhau. Không khí nhà văn hóa vì thế cũng trở nên ấm áp, gần gũi hơn.

Ông Hàn Hải Vịnh, trưởng thôn Phượng Mao, cho biết: “Chúng tôi xác định tủ sách không phải trưng bày mà để phục vụ người dân. Khi chọn đúng sách, bố trí hợp lý, người dân sẽ tự tìm đến. Với hơn 200 đầu sách đa dạng, tủ sách đã góp phần tạo nên không khí sinh hoạt văn hóa tích cực tại nhà văn hóa”.

Sự chuyển biến từ tủ sách thôn Phượng Mao cho thấy, khi mô hình được quan tâm đúng mức, văn hóa đọc hoàn toàn có thể được khơi dậy ngay từ những không gian rất đời thường. Để có kết quả đó, xã Hoằng Giang đã đẩy mạnh phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. Xã đã hướng dẫn các thôn rà soát số lượng sách, khảo sát nhu cầu đọc của người dân làm mới tủ sách tại nhà văn hóa. Đến nay, 100% các thôn đã chú trọng làm mới tủ sách; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân xây dựng văn hóa đọc từ gia đình đến khu dân cư.

Tại thôn Kim Đề, xã Hà Trung, tủ sách cộng đồng cũng là một điểm hẹn của nhiều người dân trong thôn. Điểm khác biệt ở thôn Kim Đề là việc gắn hoạt động đọc sách với sinh hoạt cộng đồng. Trong các buổi sinh hoạt chi đoàn, sinh hoạt hè, sinh hoạt chi hội phụ nữ, nông dân, việc đọc và tuyên truyền về phát triển văn hóa đọc được lồng ghép linh hoạt, tạo sự hứng thú cho người dân, đặc biệt là trẻ em. Nhờ đó, tủ sách không chỉ “có người đến”, mà còn được sử dụng thường xuyên. Người cao tuổi tìm đọc sách về lịch sử, sức khỏe; đoàn viên, thanh niên quan tâm đến sách kỹ năng, khởi nghiệp. Em Lê Ngọc Mai (15 tuổi) chia sẻ: “Vào các buổi chiều, em và các bạn thường ra nhà văn hóa chơi và đọc sách. Có nhiều cuốn sách hay, giúp em học thêm được nhiều điều mới, bổ ích”.

Tủ sách thôn Tây Ninh có khoảng hơn 300 đầu sách, báo thuộc nhiều lĩnh vực như chính sách, pháp luật, nông nghiệp, kỹ năng sống... được sắp xếp khoa học, dễ thấy, dễ chọn. Tủ sách của thôn luôn được làm mới từ nguồn sách xã hội hóa. Bí thư, trưởng thôn Kim Đề, ông Phạm Đình Ba cho biết: Để tủ sách luôn mới, cùng với nguồn sách luân chuyển, thôn đã vận động Nhân dân góp sách, tăng cường huy động xã hội hóa nguồn sách. Những cuốn sách hay đã giúp Nhân dân có thêm nguồn thông tin chính thống về pháp luật, khoa học, nông nghiệp. Đồng thời, những cuốn sách cũng tăng sự kết nối, trao đổi thông tin giữa người dân, tạo sự đoàn kết trong cộng đồng dân cư”.

Từ thực tiễn cho thấy, điểm chung của các tủ sách cơ sở phát huy hiệu quả là không làm theo phong trào, mà xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân. Sách được lựa chọn có trọng tâm, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từ thiếu nhi, thanh, thiếu niên đến người cao tuổi; không gian đọc được bố trí gọn gàng, thuận tiện, tạo cảm giác gần gũi, dễ tiếp cận; đầu sách luôn được làm mới.

Một điểm chung khác là vai trò chủ động của chính quyền địa phương. Thay vì phó mặc cho thôn, nhiều xã đã trực tiếp chỉ đạo, hỗ trợ thôn về nghiệp vụ, huy động nguồn xã hội hóa về đầu sách. Đồng thời, các xã đã gắn việc đánh giá hiệu quả của tủ sách với phong trào xây dựng đời sống văn hóa, XDNTM; huy động sự tham gia tích cực của các hội, đoàn thể. Ông Khương Bá Sơn, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Hoằng Giang, cho biết: “Việc duy trì tủ sách cộng đồng không chỉ để phát triển văn hóa đọc từ cơ sở, mà còn góp phần làm cho nhà văn hóa thực sự trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa của người dân. Xã sẽ tiếp tục quan tâm phát triển văn hóa đọc, bổ sung đầu sách phù hợp, khuyến khích xã hội hóa, nhân rộng những mô hình, cách làm hiệu quả để tủ sách cơ sở phát huy hiệu quả bền vững”.

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, thói quen tiếp nhận thông tin nhanh, việc giữ gìn và phát huy hiệu quả tủ sách cộng đồng không dễ. Song, thực tiễn cho thấy, khi sách được quan tâm đúng mức, được làm mới phù hợp và gắn với sinh hoạt cộng đồng, sách vẫn có sức sống riêng, góp phần giữ nhịp văn hóa đọc và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần ở khu dân cư.

Bài và ảnh: Thùy Linh