Khi hơi thở trở thành lời cảnh báo

Nhiều người chỉ thực sự quyết tâm bỏ thuốc khi những cơn khó thở, những lần nhập viện trở thành một phần của cuộc sống. Với bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bỏ thuốc là bước quan trọng để hạn chế bệnh tiến triển, nhưng những tổn thương sau nhiều năm hút thuốc không thể biến mất trong ngày một ngày hai. Đáng nói, khói thuốc không chỉ gây hại cho người hút mà còn ảnh hưởng đến những người sống và làm việc bên cạnh họ.

Ông Nguyễn Văn Luận nhiều lần nhập viện điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Nhiều năm hút thuốc, nhiều lần nhập viện

Tại Bệnh viện Đa khoa Hoằng Hóa, ông Nguyễn Văn Luận là một trong những bệnh nhân nhiều lần nhập viện điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Trước đây, ông từng có thời gian dài hút thuốc. Khi mắc bệnh, ông đã cố gắng từ bỏ nhưng không phải lần nào cũng thành công. Có thời điểm bỏ được, ông lại hút trở lại. Chỉ đến khi tuổi cao, bệnh ảnh hưởng ngày càng rõ đến sức khỏe và những lần nhập viện trở nên thường xuyên hơn, ông mới quyết tâm bỏ thuốc hoàn toàn.

Ông Nguyễn Văn Luận chia sẻ: “Tôi hút thuốc cũng đã lâu năm, thành thói quen rồi nên không phải muốn bỏ là bỏ được ngay. Đến khi bệnh phổi tái đi tái lại, phải vào viện nhiều lần, lúc ấy tôi mới thấy sức khỏe quan trọng thế nào nên đã quyết tâm bỏ hẳn. Bỏ thuốc rồi, tôi thấy người dễ chịu hơn, sức khỏe cũng có phần tốt hơn trước. Giờ nghĩ lại, nếu biết tác hại như thế này thì tôi đã bỏ từ lâu, chứ không để đến lúc mắc bệnh rồi mới bỏ. Tôi cũng mong những người còn đang hút thuốc đừng chủ quan như tôi trước đây. Nếu còn bỏ được thì nên bỏ sớm, đừng đợi đến khi bệnh nặng, sức khỏe giảm sút rồi mới hối tiếc”.

Câu chuyện của ông Luận cho thấy một thực tế: bỏ thuốc không phải lúc nào cũng là quyết định dễ dàng, đặc biệt với những người đã hình thành thói quen trong nhiều năm. Tuy nhiên, với người đang mắc bệnh hô hấp, đây là một trong những việc cần thiết để hạn chế những tác động tiếp theo của thuốc lá đối với cơ thể.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh mạn tính, thường diễn biến kéo dài và làm suy giảm chức năng hô hấp. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể gặp khó khăn ngay cả trong những hoạt động vốn rất bình thường như đi bộ, làm việc nhà hay leo vài bậc cầu thang.

Điều đáng lưu ý là bệnh thường diễn biến âm thầm. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ ho, khạc đờm hoặc khó thở khi vận động. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua, nhất là ở những người hút thuốc lâu năm. Ho hay khạc đờm đôi khi được xem là “chuyện bình thường” do hút thuốc, trong khi đó có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương đường hô hấp.

Khi khó thở xuất hiện thường xuyên hơn, sức khỏe suy giảm và người bệnh phải nhập viện, bệnh có thể đã ảnh hưởng đáng kể đến chức năng hô hấp cũng như chất lượng cuộc sống.

Tại Khoa Hồi sức cấp cứu tích cực và Chống độc, Bệnh viện Đa khoa Hoằng Hóa, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận những bệnh nhân có tình trạng hô hấp nặng, trong đó có những trường hợp từng hút thuốc trong thời gian dài.

Bác sĩ chuyên khoa I Mai Đại Hà, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu tích cực và Chống độc Bệnh viện Đa khoa Hoằng Hóa, cho biết: Thực tế điều trị tại khoa cho thấy nhiều bệnh nhân có bệnh lý liên quan đến thuốc lá. Đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp. Với những trường hợp này, điều trị không chỉ tập trung xử lý tình trạng cấp tính mà còn phải kiểm soát các yếu tố nguy cơ, trong đó việc tư vấn, khuyến cáo người bệnh bỏ thuốc được các bác sĩ đặc biệt quan tâm.

Không phải người hút thuốc nào cũng xuất hiện bệnh ngay lập tức. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người chủ quan. Họ vẫn làm việc, sinh hoạt bình thường và cho rằng cơ thể chưa có vấn đề gì, nhưng việc chưa xuất hiện triệu chứng không đồng nghĩa với việc thuốc lá không gây ảnh hưởng.

Khói thuốc chứa nhiều chất độc hại. Khi cơ thể tiếp xúc trong thời gian dài, những tác động có thể tích lũy theo thời gian. Đến khi các triệu chứng trở nên rõ rệt, quá trình điều trị có thể đã gặp nhiều khó khăn hơn.

Trường hợp ông Nguyễn Văn Luận là một minh chứng. Khi bệnh xuất hiện, ông đã lựa chọn bỏ thuốc, nhưng phải trải qua nhiều lần bỏ rồi hút trở lại mới có thể từ bỏ hoàn toàn. Với người đã mắc bệnh, quyết định này càng trở nên cần thiết. Bởi dù không thể quay ngược thời gian để xóa đi những tổn thương đã xảy ra, việc bỏ thuốc vẫn có ý nghĩa trong hạn chế những nguy cơ tiếp diễn và tạo điều kiện tốt hơn cho quá trình điều trị.

Sức khỏe của ông Lê Văn Ngọ ở xã Hà Đông, ngày càng giảm sút, thường xuyên phải đến bệnh viện điều trị bệnh tắc nghẽn động mạch phổi.

Không chỉ bảo vệ mình, mà còn bảo vệ người bên cạnh

Nếu ông Luận phải đối mặt với những hậu quả của nhiều năm hút thuốc thì ông Lê Văn Ngọ ở xã Hà Trung, cũng đang trải qua những ảnh hưởng nặng nề đối với sức khỏe. Ông hút thuốc từ năm 12 tuổi. Đến năm 2017, ông mắc bệnh tắc nghẽn động mạch phổi. Sức khỏe ngày càng giảm sút và ông thường xuyên phải đến bệnh viện điều trị.

Những câu chuyện như của ông Luận, ông Ngọ cho thấy tác hại của thuốc lá không phải lúc nào cũng biểu hiện ngay sau một vài điếu thuốc. Nhưng khi những ảnh hưởng tích lũy đủ lâu, sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày có thể bị thay đổi đáng kể.

Với một người đang khỏe mạnh, việc từ bỏ một thói quen đã kéo dài nhiều năm có thể là thử thách. Nhưng với những người từng nhiều lần nhập viện, từng trải qua những cơn khó thở, những ảnh hưởng của bệnh tật cũng khiến họ nhận thức rõ hơn sự cần thiết của việc từ bỏ thuốc lá. Khi ấy, mong muốn của người bệnh đôi khi rất đơn giản: có thể thở dễ dàng hơn, đi lại không bị hụt hơi và hạn chế những lần phải vào viện điều trị.

Bên cạnh đó, người chịu ảnh hưởng từ thuốc lá không chỉ có người trực tiếp hút. Trong gia đình, khói thuốc có thể khiến vợ hoặc chồng, con cái, cha mẹ phải tiếp xúc dù họ không hút thuốc và không lựa chọn việc tiếp xúc ấy. Tại nơi làm việc hay những không gian sinh hoạt chung, những người xung quanh cũng có thể trở thành đối tượng bị ảnh hưởng bởi khói thuốc. Trẻ em, người cao tuổi và những người đang mắc các bệnh lý hô hấp càng cần được bảo vệ khỏi môi trường có khói thuốc.

Đó cũng là điều người nhà của các bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện cảm nhận rõ hơn khi chứng kiến những ảnh hưởng của thuốc lá đối với sức khỏe người thân. Họ mong muốn người thân của mình có thể bỏ thuốc hoặc ít nhất không hút thuốc trong nhà, không để khói thuốc ảnh hưởng đến những người xung quanh. Phòng, chống tác hại của thuốc lá vì vậy không chỉ là câu chuyện của cá nhân, đó còn là trách nhiệm với gia đình và cộng đồng.

Tô Hà