Hành trình của nỗ lực và trách nhiệm

2.621 mẫu hài cốt liệt sĩ không chỉ là một con số. Đằng sau mỗi mẫu là một cuộc đời đã gửi lại nơi chiến trường; là tuổi thanh xuân, là máu xương của những người con đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Và phía sau mỗi mẫu hài cốt ấy còn là một gia đình đang mòn mỏi chờ đợi, một nỗi đau chưa thể gọi thành tên suốt nhiều năm. Tại Thanh Hóa, hành trình tìm tên cho các anh đang được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể, trách nhiệm và đầy nghĩa tình.

Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa tổ chức vận chuyển, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ về Viện Pháp y Quân đội để giám định ADN.

Toàn tỉnh hiện có 32 nghĩa trang liệt sĩ với 11.174 mộ liệt sĩ. Trong đó, 25 nghĩa trang có các phần mộ liệt sĩ thiếu thông tin, thuộc diện tổ chức lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN. Với tinh thần trách nhiệm cao nhất và lòng tri ân sâu sắc, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ, Sở Y tế, Công an tỉnh cùng cấp ủy, chính quyền các địa phương tổ chức triển khai nhiệm vụ một cách đồng bộ, quyết liệt. Phương châm “làm điểm, rút kinh nghiệm, nhân rộng”, phương thức lấy mẫu “cuốn chiếu” được triển khai phù hợp với thực tế.

Có những phần mộ mà thời gian đã để lại dấu vết khắc nghiệt. 320 phần mộ không đủ điều kiện lấy mẫu bởi hài cốt đã phân hủy, than hóa theo thời gian. Trước những giới hạn của tự nhiên và thời gian, các lực lượng làm nhiệm vụ càng thấm thía hơn giá trị của từng mẫu có thể thu thập được. Bởi một mẫu sinh phẩm không đơn thuần là vật chứng của quá khứ. Đó có thể là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa đoàn tụ sau hàng chục năm.

Để bảo đảm an toàn và chất lượng mẫu, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã bố trí một phòng lưu mẫu tạm thời tại Bệnh xá thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh. Mỗi mẫu đều được gắn mã định danh, lập hồ sơ và danh sách riêng, bảo đảm thuận tiện cho việc kiểm tra, đối chiếu và truy xuất nguồn gốc.

Sau nhiều ngày nỗ lực, vượt qua những khó khăn về địa hình, thời tiết, nhân lực và điều kiện thực hiện nhiệm vụ, tỉnh Thanh Hoá đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 25/25 nghĩa trang liệt sĩ đạt 100% kế hoạch đề ra. Ban Chỉ đạo tỉnh tổ chức vận chuyển, bàn giao toàn bộ 2.621 mẫu hài cốt liệt sĩ, trong đó có 19 mẫu hài cốt liệt sĩ được quy tập tại tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCND Lào trong mùa khô 2025-2026, cho Viện Pháp y Quân đội.

Mọi công đoạn được thực hiện bảo đảm tuyệt đối an toàn, đúng quy trình kỹ thuật “5 đúng”: đúng mẫu - đúng hồ sơ - đúng niêm phong - đúng điều kiện bảo quản - đúng chuỗi bàn giao, theo quy định tại Quyết định số 1973/QĐ-BQP của Bộ Quốc phòng. Đây là đợt bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ có khối lượng lớn nhất từ trước đến nay của tỉnh Thanh Hóa. Kết quả của đợt lấy mẫu, quản lý, bảo quản và bàn giao lần này là minh chứng cho sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Ban Chỉ đạo tỉnh; sự phối hợp trách nhiệm của các sở, ban, ngành, địa phương và sự nỗ lực, khắc phục khó khăn của các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

Đại tá Võ Quang Thiện, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh; Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết: “Sau đợt lấy mẫu, các cơ quan, đơn vị tiếp tục rà soát, khảo sát, hoàn thiện hồ sơ đối với những nguồn thông tin mới phát sinh; tiếp tục phối hợp chặt chẽ để thực hiện các nhiệm vụ còn lại, quyết tâm hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm”.

Hành trình phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Vẫn còn những phần mộ chưa đủ điều kiện lấy mẫu. Vẫn còn những hồ sơ cần được xác minh. Vẫn còn những gia đình đang chờ một tin báo mà họ đã chờ đợi suốt nhiều năm. Nhưng mỗi mẫu hài cốt được thu thập, mỗi hồ sơ được hoàn thiện, mỗi kết quả giám định ADN được xác nhận sẽ đưa hành trình tiến thêm một bước, đưa những người đã hy sinh trở về với tên tuổi của mình, trở về với quê hương, với gia đình và với Tổ quốc.

Bài và ảnh: Hoàng Lan