Du xuân miền di sản

Xuân chạm ngõ, khi những cánh đào còn vương sắc tết cũng là lúc xứ Thanh bước vào mùa đẹp nhất trong năm. Mùa được mở ra bằng nhịp điệu khoan thai của đất trời cùng nhịp bước hân hoan tìm về “miền cộng cảm” của người dân. Từ miền núi xuống miền biển, từ những di tích đến các lễ hội, tất cả hòa thành một nhịp riêng. Du xuân trên xứ Thanh vì thế không chỉ là một chuyến đi đầu năm, mà còn là hành trình đi giữa mạch nguồn văn hóa và thiên nhiên để cảm nhận trọn vẹn sức sống của một “miền di sản”.

Người dân và du khách du xuân tại Khu di tích lịch sử văn hóa đền Cửa Đặt (xã Vạn Xuân).

Xứ Thanh được biết đến là vùng đất giàu truyền thống văn hóa - lịch sử, mảnh đất “địa linh nhân kiệt”. Nơi đây hội tụ nhiều tầng di sản: từ di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt đến di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cùng hệ thống lễ hội, làng nghề, phong tục tập quán phong phú. Mỗi độ xuân về, những giá trị văn hóa ấy được hiện diện sống động trong lòng người du xuân, trong tiếng trống hội rộn ràng.

Du xuân xứ Thanh trước hết là hành trình tìm về cội nguồn với đa dạng các điểm đến nổi tiếng như: Khu di tích lịch sử Lam Kinh, Thành Nhà Hồ, đền Bà Triệu, đền thờ Lê Hoàn... Trong tiết trời xuân dịu nhẹ, Khu di tích lịch sử Lam Kinh (xã Lam Sơn) là điểm đến của nhiều người dân và du khách. Những ngày đầu năm, Lam Kinh trầm mặc, linh thiêng như rực rỡ hơn bởi sắc xuân. Hàng cây rợp bóng cổ thụ dẫn du khách bước chậm lại, như để lắng nghe tiếng vọng của lịch sử. Nhiều gia đình lựa chọn chuyến du xuân Lam Kinh như một cách “khai xuân bằng lịch sử”: tri ân quá khứ, tưởng niệm Anh hùng dân tộc Lê Lợi và các bậc tiền nhân và gửi gắm mong ước về một năm mới bình an, thuận lợi, hưng thịnh.

Trong chuyến du xuân đầu năm, gia đình ông Nguyễn Văn Hòa luôn tìm về Lam Kinh. Ông Hòa chia sẻ: “Năm nào về quê ăn ta tết, gia đình tôi cũng chọn Lam Kinh là điểm du xuân đầu tiên. Không khí ở đây rất yên tĩnh, trang nghiêm, khiến lòng người cảm giác tĩnh tại, muốn sống chậm lại để hướng về lòng mình, về nguồn cội”.

Về xứ Thanh du xuân, chắc hẳn mọi người không thể bỏ qua hành trình “lên rừng xuống biển” - hành trình tâm linh kết hợp du lịch đầu năm từ các đền, chùa miền núi cao xuống miền biển. Người dân xứ Thanh luôn tin rằng, “lên rừng, xuống biển” đầu năm thể hiện sự cân bằng, giao hòa trời đất và rừng biển, mang lại sự trọn vẹn, may mắn, hanh thông.

Đến với hành trình lên rừng, xứ Thanh được biết đến với các điểm nổi tiếng như: Am Tiên, Cửa Đặt, Phủ Na... Đến Khu di tích lịch sử văn hóa đền Cửa Đặt, người dân và du khách được thả hồn giữa không gian sơn thủy hữu tình của vùng thượng nguồn sông Chu. Ngắm hồ Cửa Đạt rộng lớn, tham quan đền Cửa Đặt linh thiêng, nơi thờ danh nhân lịch sử Cầm Bá Thước và Bà Chúa Thượng Ngàn cùng các bậc tiền nhân; dâng hương cầu mong một năm mới an lành, thuận lợi. Sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và không gian văn hóa tâm linh đặc sắc đã làm cho Cửa Đặt trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình du xuân “lên rừng” ở xứ Thanh, góp phần làm phong phú thêm bức tranh xuân của miền sơn cước.

Từ miền rừng núi, người dân và du khách xuôi về vùng biển Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa... trong hành trình “xuống biển”. Về với biển, mỗi người được tìm về những di tích gắn với lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng vùng biển xứ Thanh. Tại Sầm Sơn, bên cạnh cảnh sắc biển trời khoáng đạt, du khách thường ghé đền Độc Cước, đền Cô Tiên để dâng hương, cầu mong một năm mới bình an.

Mùa xuân trên xứ Thanh cũng gắn liền với hệ thống lễ hội truyền thống phong phú, trải đều khắp các vùng miền. Từ lễ hội gắn với di tích nổi tiếng, các nhân vật lịch sử đến lễ hội đặc trưng cho vùng, miền, dân tộc. Tiêu biểu như: lễ hội Cầu ngư, lễ hội Mường Xia, lễ hội Pồn Pôông, lễ hội Mường Khô, lễ hội đền Trần, lễ hội Xuân Phả... Trong không gian lễ hội, du khách không chỉ tham gia nghi lễ dâng hương, cầu phúc mà còn được hòa mình vào các trò diễn dân gian, trò chơi truyền thống, thưởng thức ẩm thực địa phương. Đây chính là điểm hấp dẫn riêng có của du xuân miền di sản: sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố tâm linh, văn hóa và trải nghiệm cộng đồng.

Cùng với sức hấp dẫn của các điểm đến văn hóa, tâm linh, mùa xuân xứ Thanh ở khu vực miền núi lại mở ra một sắc xuân khác - mộc mạc, nguyên sơ và đậm bản sắc. Những ngày đầu năm, Pù Luông, Thạch Lập... khoác lên mình màu xanh non của lúa, màu trắng tinh khôi của hoa rừng. Du khách đến đây không chỉ để nghỉ dưỡng, săn mây, mà còn trải nghiệm tết của đồng bào Thái, Mường, Mông với những phong tục độc đáo, những điệu xòe, câu khặp, tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng. Du xuân nơi miền cao vì thế không chỉ là chuyến đi ngắm cảnh, mà là cuộc gặp gỡ văn hóa, nơi mỗi bước chân đều mở ra một câu chuyện mới.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch, Thanh Hóa đã nỗ lực làm mới sản phẩm du lịch đầu xuân trên nền tảng di sản. Các tour du lịch kết nối di tích - lễ hội - làng nghề, các không gian trải nghiệm văn hóa, các hoạt động trình diễn nghệ thuật truyền thống được tổ chức bài bản hơn. Nhiều địa phương chú trọng yếu tố văn minh, an toàn, hạn chế tình trạng thương mại hóa quá mức lễ hội, từng bước xây dựng hình ảnh du xuân thân thiện, có chiều sâu.

Du xuân miền di sản xứ Thanh, vì thế, không đơn thuần là một chuyến đi đầu năm. Đó là hành trình trở về với lịch sử, văn hóa; là dịp để mỗi người hướng về lòng mình và những giá trị cốt lõi. Trong thời kỳ hội nhập, khi nhiều giá trị có nguy cơ bị lãng quên, những bước chân du xuân về miền di sản chính là cách để “đánh thức” ký ức, tiếp nối truyền thống và nuôi dưỡng niềm tự hào về xứ Thanh - vùng đất giàu di sản, giàu chiều sâu và luôn rộng mở trong mỗi mùa xuân.

Bài và ảnh: Thùy Linh