Du lịch thu - đông và câu chuyện đánh thức miền di sản

Khi tiết trời chuyển nhịp sang thu, “sức nóng” của du lịch biển xứ Thanh dần dịu lại, những miền danh lam thắng cảnh, di sản, văn hóa, sinh thái có thêm cơ hội gia tăng sức hút với du khách, trở thành tâm điểm của hành trình khám phá. Đây là khoảng thời gian thích hợp để du khách đi chậm hơn, dành nhiều thời gian hơn cho những câu chuyện nằm sau một di tích, một không gian văn hóa hay một miền cảnh quan.

Du khách tham quan Khu Di tích quốc gia đặc biệt đền Bà Triệu.

Từ những ngày xứ Thanh chớm thu, nhà thơ Đinh Tiến Hải, phường Bắc Giang (tỉnh Bắc Ninh) cùng những người bạn tìm về Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh. Trong nhóm bạn hữu có người từ nước Đức trở về, có người từ Hà Nội, tất cả cùng chung một lựa chọn: về miền đất từng gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và vương triều Lê để vãn cảnh, tìm hiểu các giá trị lịch sử - văn hóa và lưu lại kỷ niệm đẹp với xứ Thanh.

Với anh Hải, ấn tượng khi lần đầu tiên đến với Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh là vẻ đẹp rất riêng, vừa khoáng đạt, thơ mộng vừa mang nét trầm mặc, uy linh của một vùng đất “địa linh nhân kiệt”. Dạo bước qua cây cầu nhỏ bắc qua khe Ngọc, giếng nước cổ, nghi môn, ngắm nhìn kiến trúc lăng tẩm, điện miếu, chạm vào bia đá cổ..., những dấu tích nơi đây nhắc anh Hải nhớ về thành cổ Xương Giang - nơi ghi dấu chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn năm 1427 trên vùng đất Bắc Giang. “Mùa thu ở Lam Kinh gợi cho tôi một cảm giác mình đang bước qua những lớp trầm tích của lịch sử - văn hóa dân tộc”, anh Hải chia sẻ.

Điều khiến những vị khách phương xa như anh Hải đánh giá cao khi đến với Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh là cách không gian di sản được gìn giữ. Thiên nhiên và di tích đan cài, tạo nên một không gian vừa có chiều sâu lịch sử - văn hóa vừa có sức hấp dẫn của một điểm đến du lịch.

Song, để một miền di sản thực sự trở thành điểm đến có khả năng níu chân du khách, vẻ đẹp của không gian, kiến trúc hay những giá trị lắng đọng có lẽ chưa đủ. Với Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, sức hấp dẫn có thể được bồi đắp thêm từ cách kể và cách đưa lịch sử đến gần hơn với du khách. “Ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ hơn, kết hợp những thước phim 3D tái hiện nhân vật, sự kiện lịch sử, các loại hình nghệ thuật truyền thống, biểu diễn thực cảnh, hoạt cảnh... sẽ giúp những câu chuyện về đất và người Lam Sơn trở nên trực quan, gần gũi hơn, qua đó mở rộng chiều sâu trải nghiệm cho du khách”, anh Hải nhận định.

Điều đó cũng gợi mở một hướng đi rộng hơn cho các miền di sản xứ Thanh. Từ Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, Khu Di tích lịch sử - văn hóa Hàm Rồng, Khu Di tích quốc gia đặc biệt đền Bà Triệu và nhiều không gian văn hóa, lịch sử khác, mỗi điểm đến đều cần có cách làm mới, thêm những hoạt động trải nghiệm phù hợp để giá trị sẵn có được phát huy hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy du lịch.

“Khi đến với các miền di sản, du khách không chỉ muốn tham quan mà còn muốn được trải nghiệm văn hóa, được đi qua những câu chuyện về đất và người ngay trong chính không gian di sản... Tất cả những ý tưởng ấy nếu được nhìn nhận, xem xét kỹ lưỡng, mạnh dạn triển khai vào thực tiễn thì tôi nghĩ sẽ có thể mở thêm những cánh cửa để phát huy giá trị điểm đến, phát triển du lịch nơi đây", chị Cao Thị Minh, du khách từ Hà Nội cùng một vài người bạn hưu trí vào tham quan khu danh thắng Kim Sơn, xã Biện Thượng cho biết.

Bởi vậy, gia tăng trải nghiệm ở các điểm đến di sản không đơn thuần là bổ sung thêm một vài dịch vụ. Vấn đề nằm ở chỗ câu chuyện ấy được kể như thế nào? Du khách được tham gia vào câu chuyện đến đâu? Làm sao để những giá trị vốn có trở nên sống động hơn trong cảm nhận của du khách hôm nay?

Đánh thức miền di sản, vì thế, không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc tạo ra những điểm đến mới. Điều quan trọng hơn là tìm cách kể chuyện di sản bằng “ngôn ngữ” gần gũi hơn với du khách hiện đại. Từ di sản có thể kết nối thành những hành trình rộng hơn: lịch sử với cảnh quan, văn hóa với ẩm thực, tham quan với trải nghiệm văn hóa cộng đồng, điểm đến với sản phẩm địa phương...

Khi đó, di sản không còn là một điểm dừng đơn lẻ trong lịch trình, mà trở thành một phần của hành trình khám phá xứ Thanh. Để mỗi lần nghĩ về du lịch xứ Thanh, du khách lại có thêm một lý do để “xách ba lô lên và đi”. Đây cũng có thể là cách để mùa thu - đông của xứ Thanh không trở thành “khoảng lặng” sau những mùa du lịch biển, mà mở ra một trải nghiệm riêng khác: đa dạng hơn, giàu bản sắc hơn.

Bài và ảnh: Hoàng Linh