“Đánh thức” tiềm năng đất đai bằng cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu

Sau khi sáp nhập và mở rộng địa giới hành chính, xã Hậu Lộc đang đứng trước vận hội mới. Với tư duy nhạy bén, chính quyền và Nhân dân nơi đây đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, biến những thách thức của biến đổi khí hậu thành cơ hội để phát triển nông nghiệp bền vững.

Diện tích trồng cà chua theo tiêu chuẩn VietGAP tại thôn Trung Thắng, xã Hậu Lộc.

Xã Hậu Lộc được sở hữu diện tích đất sản xuất nông nghiệp rộng lớn, đa dạng địa hình nên đối mặt với không ít khó khăn. Tình trạng hạn hán cục bộ và sự biến đổi thất thường của thời tiết đã khiến việc sản xuất tại nhiều xứ đồng trở nên bấp bênh. Nắm bắt đặc điểm đó, UBND xã đã chỉ đạo các thôn đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân linh hoạt, chủ động trong công tác khai thác, sử dụng đất. Quyết tâm không để “đất nghỉ”, xã đã phát động phong trào cải tạo vườn tạp, chuyển đổi diện tích lúa kém hiệu quả sang các loại cây màu và cây ăn quả có khả năng chịu hạn, thích ứng tốt với môi trường. Đồng thời, nghiên cứu, đưa những giống cây trồng mới phù hợp với từng chân đất vào cơ cấu giống nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên đơn vị sản xuất.

Với sự vào cuộc chủ động, linh hoạt của chính quyền và Nhân dân, đến nay tại nhiều xứ đồng, màu xanh ngút ngàn của các loại cây trồng mới đang thay thế dần cho cây lúa truyền thống. Ông Trương Văn Tính, người dân thôn Trung Thắng cho biết: "Gia đình tôi có hơn 5 sào đất tại khu vực cồn Vàng, vốn là vùng đất cao, thường xuyên thiếu nước trong vụ xuân hè nên hiệu quả sản xuất không cao. Sau thời gian nghiên cứu, gia đình đã chuyển dần sang trồng cây rau màu hàng hóa như dưa chuột, rau theo mùa vụ, cà chua, dưa hấu... Đồng thời, đầu tư kinh phí xây dựng hệ thống chứa nước, đường điện để thuận lợi tưới tiêu nước. Nhờ đó, đến nay diện tích sản xuất của gia đình cho thu hoạch quanh năm, đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng/năm”.

Từ những mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu đạt hiệu quả kinh tế cao, UBND xã Hậu Lộc đã tuyên truyền, nhân rộng trong Nhân dân. Đến nay, trên địa bàn xã đã hình thành một số vùng sản xuất hàng hóa. Điển hình như vùng thâm canh rau màu thuộc khu vực Mỹ Lộc, Thuần Lộc (cũ). Nay bà con đã ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm và trồng rau trong nhà lưới để đối phó với nắng nóng gay gắt. Các loại cây như hành hoa, cải bắp, su hào... được canh tác theo hướng VietGAP, cho thu nhập ổn định và ít phụ thuộc vào thời tiết hơn trước. Hay sự linh hoạt của người dân thuộc thị trấn Hậu Lộc, xã Xuân Lộc (cũ) đã đưa cây thanh long, ổi, bưởi... vào sản xuất tại những diện tích đất cao, khó dẫn nước tưới để hình thành vùng cây ăn quả cho giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần so với trồng ngô, lúa...

Trưởng Phòng Kinh tế xã Hậu Lộc Đoàn Thanh Độ, cho biết: "Phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, hiệu quả bền vững là một trong những mục tiêu mà xã hướng tới để thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Do đó, ngoài việc chủ động chỉ đạo các giải pháp cụ thể theo hướng “cầm tay, chỉ việc” cho người dân, xã đã khuyến khích các cá nhân, tập thể tích tụ, sử dụng hiệu quả đất đai để phát triển sản xuất quy mô lớn và lựa chọn đối tượng cây trồng có khả năng thích ứng với điều kiện canh tác của địa phương cũng như thị hiếu của thị trường. Đồng thời, xã thường xuyên phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp Hậu Lộc tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn cách sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học để tăng độ phì nhiêu cho đất, giúp cây trồng có sức đề kháng tốt hơn trước dịch bệnh và thời tiết khắc nghiệt; sản xuất gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, ứng phó với biến đổi khí hậu”.

Thành quả cho sự thay đổi trong tư duy sản xuất nông nghiệp của Nhân dân chính là những cánh đồng xanh mướt giữa mùa khô hạn hay những mô hình chuyển đổi cây trồng phù hợp trên những chân đất “khó”, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị canh tác, cải thiện thu nhập cho người dân. Hiện nay, bình quân thu nhập của địa phương đạt 68 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều chỉ còn dưới 1%. Đồng thời, từng bước hình thành tư duy kinh tế nông nghiệp thay cho sản xuất truyền thống trong Nhân dân.

Bài và ảnh: Lê Thanh